Sterren hebben veel gevoel voor humor; Popbiograaf Victor Bockris over Keith Richards en The Velvet Underground

“Andy Warhol heeft me op het hart gedrukt dat je iemand het best kunt leren kennen door met mensen uit de naaste omgeving te praten.”

De Amerikaanse biograaf Victor Bockris schreef boeken over Warhol en de legendarische rockgroep The Velvet Underground, en publiceerde dit jaar een veelgeprezen biografie van Rolling Stones- gitarist Keith Richards. Een gesprek met Bockris over het biografisch handwerk, Lou Reed, en de reünietournee van The Velvet Underground, die komende week Nederland aandoet.

The Velvet Underground treedt op in Paradiso, Amsterdam (8 juni, uitverkocht) en Ahoy, Rotterdam (9 juni). "Keith Richards, Het leven van een Rolling Stone' is in vertaling verschenen bij uitgeverij De Kern. 414 blz. Prijs ƒ 49,-

“Het schijnt dat Lou Reed vrienden heeft in Amsterdam, en dat hij hier in de jaren zeventig geruime tijd heeft doorgebracht”, zegt Victor Bockris. Via het radioprogramma van Frits Spits liet de auteur van boeken over William Burroughs, The Velvet Underground (Uptight, 1983), Andy Warhol en Keith Richards weten dat hij enkele dagen in een Amsterdams hotel verbleef, in de hoop om in contact te komen met intimi van de zanger. Omdat zanger-gitarist Lou Reed evenmin als Keith Richards bereid werd gevonden om persoonlijke medewerking te verlenen aan Bockris' biografische speurwerk, probeert de schrijver zo veel mogelijk getuigen te horen.

Victor Bockris kwam in 1973 naar New York, waar hij vlakbij Andy Warhols atelier The Factory en het befaamde rock & rollrestaurant Max's Kansas City woonde. Na enkele ontmoetingen met Warhol en diens hofhouding van fotomodellen, society-figuren en bewonderaars, werd Bockris medewerker van het tijdschrift Interview en leverde hij tekstbijdragen aan het fotoboek Exposures. “Andy Warhol beschouwde alles als werk. Ik vergezelde hem regelmatig naar concerten, filmvoorstellingen en nachtclubs, waar hij altijd in de weer was met camera's en cassetterecorders. Hij hielp me op weg bij mijn carrière als schrijver en na die paar jaar staat hij in mijn geheugen gegrift als een uiterst genereuze en inspirerende persoonlijkheid.”

Toen Bockris in 1983 begon aan een boek over Andy Warhol, liet de kunstenaar weten dat er geen sprake meer kon zijn van persoonlijk contact. “Ik respecteerde dat omdat ik wist hoe gevoelig hij was voor alle publikaties die er over hem verschenen. Bovendien gaf hij me in wezen een vrijbrief om ook minder aardige dingen over hem te schrijven. Ik wilde hem niet kwetsen, maar ik wist dat er dingen boven tafel zouden komen die hem in verlegenheid konden brengen. Toen hij in 1987 overleed, beschouwde ik het als mijn plicht om een eerlijke en nauwkeurige levensbeschrijving te publiceren.”

Als kenner van de muziek van Lou Reed en The Velvet Underground, heeft Victor Bockris een uitgesproken mening over het muzikale eerbetoon Songs For Drella dat Reed samen met John Cale in 1990 aan Andy Warhol bracht. “In feite zegt die songcyclus meer over Lou Reed dan over Warhol, vanwege de nadruk die hij legt op zijn eigen rol in het geheel. Zoals gebleken is uit Warhols dagboeken, was hun relatie tegen het einde danig verstoord. Met de typische arrogantie van een rockster probeert Lou Reed de zaken met terugwerkende kracht naar zijn hand te zetten. De belangrijkste verdienste van Songs For Drella was, dat het Lou Reed en John Cale weer als muzikanten bij elkaar heeft gebracht.”

De huidige reünietournee van The Velvet Underground werd in 1990 ingeluid door een kort optreden in Parijs, bij de opening van een Warhol-tentoonstelling. Zesentwintig jaar na het door Andy Warhol geproduceerde debuutalbum The Velvet Underground & Nico slaan Lou Reed, John Cale, gitarist Sterling Morrison en drumster Maureen Tucker munt uit hun reputatie als rocklegende. Lou Reed spreekt zelfs onomwonden van een "checkbook tour" en voor het binnen enkele uren uitverkochte concert in het Amsterdamse Paradiso moest per kaartje maar liefst honderdvijftig gulden worden neergeteld. Voor Victor Bockris was de reünie aanleiding om het Velvet Underground-dossier te heropenen, in het kader van zijn Lou Reed-biografie.

Basismateriaal

Wat Lou Reed, Andy Warhol en Keith Richards volgens Bockris met elkaar gemeen hebben, is dat het allemaal goede praters zijn. “In 1988 interviewde ik Keith Richards en bracht ik een etmaal met hem door. Hij heeft de reputatie van een gevaarlijke drugsverslaafde die overal waar hij komt een spoor van dood en vernieling achterlaat. In werkelijkheid vond ik hem een welbespraakt en interessant persoon, wat nog eens onderstreept werd door de vele interviews die ten tijde van zijn soloplaat Talk Is Cheap verschenen. Met dat basismateriaal durfde ik het aan om een boek over hem te schrijven, op dezelfde manier als ik het bij Burroughs en Warhol had gedaan. Het doet geen recht aan die mensen om hun leven en werk uitsluitend te beschouwen vanuit een intellectuele, analytische invalshoek. Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is dat al deze mensen een fantastisch gevoel voor humor hebben. Bij Burroughs neigt het naar satire, en bij Warhol moest je zijn eigenaardigheden kennen om de subtiliteit van zijn grappen in te zien.”

Bockris vindt het geen ernstig gemis, dat Keith Richards niet aan zijn boek heeft meegewerkt. “De enige manier waarop dat mogelijk zou zijn geweest, was op voorwaarde dat hij het manuscript voor publikatie ter inzage zou krijgen. Daar kon wat mij betreft geen sprake van zijn, want de Rolling Stones hebben genoeg juridische adviseurs om de publikatie van zo'n boek jarenlang tegen te houden. Behalve uit de vele beschikbare interviews met Richards zelf, kon ik putten uit gesprekken met Anita Pallenberg, Mick Jagger, Bill Wyman en tientallen andere betrokkenen. Andy Warhol heeft me op het hart gedrukt, dat je iemand het best kunt leren kennen door met mensen uit de naaste omgeving te praten. Uiteindelijk levert dat een betrouwbaar beeld op, waarin alle tegenstrijdigheden en onhebbelijkheden van iemands karakter aan het licht komen.”

    • Jan Vollaard