Oekrane wil niet van kernwapens af

MOSKOU, 4 JUNI. De Oekrane is niet bereid het eerste strategische ontwapeningsverdrag (Start 1) onvoorwaardelijk te ondertekenen en wil zelfs zelfstandig kernwapens kunnen lanceren. De onwil om de Oekrane nucleair te ontwapenen, heeft gisteren geleid tot een crisis in Kiev en tot bezorgdheid in de VS.

In het parlementsdebat over Start 1 hebben demissionair premier Leonid Koetsjma en minister van buitenlandse zaken Anatoli Zlenko principieel recht tegenover elkaar staande standpunten ingenomen. President Kravtsjoek heeft in dit conflict vooralsnog zijn handen vrij gehouden. Hij heeft zich vanmorgen in een gesprek met de Russische minister Kozyrev voor ratificatie van Start 1 uitgesproken, zonder een oordeel te vellen over de toekomst van de Oekrane als nucleaire mogendheid.

Volgens Koetsjma moet de Oekrane Start 1 ondertekenen, omdat de internationale gemeenschap een “zware druk” op Kiev uitoefent. Maar hij verklaarde zich tegen het Non-proliferatieverdrag (NPV). In de ogen van Koetsjma zou de Oekrane het Franse voorbeeld moeten volgen, temeer daar het NPV toch in 1995 afloopt. De Oekrane zou "tijdelijk' een kernmogendheid kunnen blijven en operationele controle over de kernwapens op zijn grondgebied moeten krijgen. Hij zei dat de Oekrane niet kan rekenen op compensatie vanuit het buitenland voor de bereidheid zich nucleair te ontwapenen; ten tijde van de perestrojka werd “de Sovjet-Unie veel beloofd, maar ze kreeg niets.”

Minister Zlenko van buitenlandse zaken daarentegen heeft het parlement opgeroepen alle aspecten van het kernontwapeningsproces te aanvaarden, omdat de Oekrane anders het risico loopt zich net zo te isoleren als Irak en Joegoslavië. Zlenko heeft nog weinig weerklank gevonden. Bijna alle fracties in het parlement wensen de kernwapens niet zonder meer over te dragen aan Rusland, zeker niet als daar geen veiligheidsgaranties van Moskou tegenover staan. Deze stemming heerst onder de voormalige communisten, die nog altijd een meerderheid hebben, maar ook in de gematigd-oppositionele nationalistische beweging Roech.

De woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, Boucher, heeft gisteren gezegd dat Washington “zeer bezorgd” is over het kennelijke voornemen van Kiev de operationele controle over kernwapens in handen te krijgen. Morgen reist minister van defensie Aspin naar Kiev voor overleg over de kwestie.