Fernandez in finale; Miljoenen op de bank en altijd in de schaduw

PARIJS, 4 JUNI. De televisie op haar hotelkamer bleef haar overwinning op Sabatini herhalen. Telkens zag ze zichzelf het vijfde matchpunt verzilveren, dat een einde maakte aan ruim drieëneenhalf uur tennis. Aan een wedstrijd waarin ze de eerste set met 6-1 verloor, in de tweede met 5-1 achterstond en die ze toch nog won. Dat geeft een kick. “Ik werd van de televisie zenuwachtiger dan ik tijdens de partij was”, vertelde Fernandez.

Met de televisiebeelden in haar hoofd stapte de 21-jarige Amerikaanse gisteren de baan op voor haar halve finale tegen Aranxta Sanchez-Vicario uit Spanje. “Ik wilde beginnen zoals ik geëindigd was.” En ze speelde even aanvallend, scherp, diep en goed als de dag daarvoor. Sanchez, nummer drie van de wereld, werd in een uur en achttien minuten met 6-2 en 6-2 verslagen door Fernandez, die morgen in Parijs in finale van de Open Franse tenniskampioenschappen tegen de Duitse favoriete Steffi Graf speelt.

Graf had gisteren geen enkel probleem met haar bloednerveuze landgenote Anke Huber (6-1 en 6-1). Ze staat na haar zege voor het eerst in 21 maanden weer nummer één op de ranglijst, omdat Monica Seles door een fan van Graf met een mes is verwond en geblesseerd thuis zit.

Mary Joe Fernandez, 1.78 meter lang en slank, met donkere ogen en lang zwart krullend haar, heeft al vaker in de finale van een grand-slamtoernooi gestaan (in 1990 en 1992 in Australië, tegen Graf en Seles) en heeft in alle vier de grand-slamtoernooien al minimaal de halve finale bereikt. Aan prijzengeld won ze meer dan 2,5 miljoen dollar, met sponsorgelden verdiende ze het veelvoudige. Toch heeft ze, sinds ze haar profdebuut als veertienjarige maakte in de schaduw gestaan van Evert, Navratilova, Graf en Seles. Omdat ze nog geen grand-slam won, omdat ze saai speelde en omdat ze pas drie jaar volledig meedraait.

Ze had als eerste meisje in alle vier de leeftijdscategorieën van de Orange Bowl, een internationaal juniorentoernooi, gewonnen. In 1986 haalde ze, veertien jaar oud, in Parijs al de kwartfinale. Maar ze koos ervoor haar middelbare school af te maken en verzaakte het voorbeeld van Andrea Jaeger en Tracy Austin. Ze weigerde - tegen het advies van trainers, andere speelsters en zelfs van haar Spaanse vader en Cubaanse moeder in - om net als Gabriela Sabatini, Monica Seles en Jennifer Capriati als puber voor een nomadenbestaan van proftennisster te kiezen.

Ze speelde bijna vier jaar lang alleen de grand-slams en een paar kleinere toernooien. Tussendoor zat ze gewoon op school in Miami. Vroeg naar bed, studeren en trainen. Ze mocht tennissen en af en toe vrij nemen, zolang haar resultaten op school voldoende bleven. “Ik had het leven op school niet willen missen. En heb nog steeds dezelfde vrienden”, zei ze. Op de huldiging voor haar eindexamen in 1989 ontbrak ze, omdat ze op die dag op Roland Garros in de kwartfinale stond tegen Sanchez Vicario.

Pas in 1990 begon Fernandez de hele wereld af te reizen, won ze twee toernooien en kwam ze de top-tien binnen. Maar dat was in Amerika het jaar van de doorbraak van het wonderkind Jennifer Capriati, zodat Fernandez weinig indruk maakte. Het succes van Capriati liet haar niet helemaal onberoerd. Ze verliet later haar manager van IMG, omdat die het te druk had met het contract van vijftien miljoen dollar voor Capriati en te weinig tijd vrij maakte voor Mary Joe. Tijdens een toernooi in Duitsland koos ze voor Ion Tiriac, de Roemeense manager met als enige andere klant Boris Becker.

Eenmaal voltijds atlete, bleek Fernandez - ook omdat IMG haar iedere vrije week demonstratiepartijen liet spelen - niet opgewassen tegen de inspanningen. Het eerste jaar kreeg ze een reeks blessures aan schouder, enkel, hamstring, knie. Als ze in slecht weer niet kon trainen, had ze op school haar conditie slechts op peil gehouden met een fietstochtje van 20 minuten. En ze slaagde er pas na lang oefenen in om een push-up te doen.

Haar ranke fysiek is nog steeds het zorgenkindje van haar coach, Harold Solomon. “We doen krachttraining. Het duurt nog een jaar voor haar bovenlichaam echt sterk is. Ze komt nog twee tot drie kilo spieren te kort.” Solomon, een 40-jarige oud-speler die in 1980 vijfde van de wereld was, coacht haar sinds december 1991. Ze trainde al met hem als ze thuis in Fort Lauderdale in Florida op de baan stond en koos hem als opvolger van Tim Gullikson.

Onder Solomon is Fernandez veel agressiever gaan spelen. “Ik speelde altijd verdedigend. Ze hadden me als klein kind alleen geleerd geen fouten te maken”, vertelde Fernandez in Parijs. “Als ik tevreden was met plaats zeven, acht of negen, okee. Maar Solomon vond dat ik moest veranderen om de toppers te kunnen verslaan. Hij liet me op video zien hoe ze speelden. Ik was altijd tevreden met fouten van anderen, maar wil nu zelf het spel maken. Het duurt een tijdje voordat dat lukt. Mijn zege op Aranxta (van wie ze tot gisteren pas een van de zeven wedstrijden had gewonnen, red.) is een doorbraak. Ik geloof hem nu, als hij zegt dat ik een grand-slam kan winnen.”

De zure Aranxta Sanchez Vicario gooide na afloop haar nederlaag op "een slechte dag'. De orde in het vrouwentennis was volgens haar met één verrassing nog lang niet verstoord. Kan Fernandez winnen van Graf, werd haar gevraagd. “Nee. Steffi is veel sterker.”

    • Remmelt Otten