Clinton trekt benoeming omstreden zwarte vrouw in

WASHINGTON, 4 JUNI. In zijn vlucht naar het politieke midden heeft president Clinton gisteren een omstreden kandidaat voor het departement van justitie laten vallen. Het gaat om de zwarte hoogleraar in de rechtsgeleerdheid, Lani Guinier, die door de Republikeinse oppositie is afgeschilderd als “de koningin van de rassenquota”. Haar artikelen in juridische tijdschriften hebben weerstand opgeroepen.

Clinton zei gisteren dat hij haar werk pas deze week heeft gelezen. Haar standpunten “lenen zich tot interpretaties die niet de visie vertegenwoordigen die ik gedurende de verkiezingscampagne tot uiting heb gebracht”, zei hij. Onder andere door zijn gematigde standpunten op het gebied van burgerrechten en zijn kritiek op positieve discriminatie heeft Clinton de verkiezingen gewonnen en Guinier is duidelijk een meer radicale school toegedaan. Na Clintons vrije val in de opiniepeilingen en zijn metamorfose vorige week tot een politicus van het centrum komen Guiniers standpunten slecht uit.

Op de korte termijn versterkt deze ijlingse terugtrekking het beeld van een stuurloos presidentschap. Maar het alternatief, doorzetten, was waarschijnlijk nog schadelijker geweest. Hij zou met zijn voordracht van Guinier voor onderminister voor burgerrechten vrijwel zeker een nederlaag in de Senaat hebben geleden. De hoorzittingen met de als radicaal beschouwde professor zouden een nationale vertoning zijn geworden. Gisteren waren slechts 20 van de 100 senatoren bereid om voor haar te stemmen. Verscheidene Democratische senatoren waren tegen haar. Ook joodse organisaties, die sterk op burgerrechten zijn gespitst, hadden hun oppositie te kennen gegeven. Door de ontstane onrust is de publieke aandacht voor Clintons economische programma weer voor een week afgeleid.

De voordracht is een voorbeeld van de slordige manier waarop de president heeft gewerkt. Guinier is een persoonlijke vriendin van beide Clintons. Ze waren in 1986 te gast bij haar huwelijk in Martha's Vineyard. “Eerlijk gezegd heeft het feit dat ik haar gekend heb, haar mocht en bewonderde waarschijnlijk bijgedragen tot de manier waarop dit is aangepakt”, zei hij. Om die reden had hij ook haar omstreden werk niet gelezen, toen hij haar vroeg voor deze functie. Hij was zichtbaar aangedaan door het gesprek van een uur dat hij voor de terugtrekking met Guinier had gevoerd. “Het was een van de moeilijkste gesprekken die ik heb gehad in mijn leven, maar ik deed wat ik dacht dat goed was”, zei hij. De nieuwe adviseur van Clinton, voormalig Reagan-medewerker David Gergen, heeft meegewerkt aan de besluitvorming over de terugtrekking van Guinier.

De burgerrechtenbeweging en Amerikaanse vrouwenorganisaties zijn pas gisteren voor Guinier in het geweer gekomen. De voorzitter van de 40 leden tellende groep van zwarte Congresleden, Kweisi Mfume, had gedreigd dat hij Clinton niet meer zou steunen na de terugtrekking van Guinier. De zwarte "caucus' is een belangrijke steunpilaar voor Clinton in het Huis van Afgevaardigden. Sommige leden zien de afwijzing van Guinier als een soort racisme. Clinton kan hen onder andere tevreden stellen door een goede benoeming voor het Hooggerechtshof, waar een zetel vrij komt.

Sinds zijn voordracht van Guinier heeft Clinton weinig gedaan om haar te steunen. Zo had de oppositie vrij spel om haar aan te vallen. Het Witte Huis gaf haar begin deze week hints om zich terug te trekken maar zij wilde doorvechten om alle verdachtmakingen te bestrijden. “Ze kan wel hier komen maar ik weet niet of haar dat veel stemmen zal opleveren”, zei senator Biden, voorzitter van de commissie van justitie. Woensdag ging ze alleen, zonder begeleider van het Witte Huis, op bezoek bij de senatoren. Ze voelde zich ten onrechte aangemoedigd door hun hoffelijkheid en vriendeijkheid. Woensdagnacht liet ze zich, met goedvinden van het ministerie van justitie maar buiten medeweten van het Witte Huis, voor de televisie interviewen om zich te verdedigen. Dat is ongebruikelijk voor een kandidaat die nog voor de Senaat moet verschijnen, maar met haar effectieve optreden verwierf ze wel meer steun. Zo werd het nog moeilijker voor Clinton haar voordracht in te trekken.

De 43-jarige Guinier, dochter van een joodse moeder en een zwarte vader, heeft zich gedurende haar hele loopbaan met burgerrechten beziggehouden. Ze heeft als burgerrechtenadvocaat gewerkt. Onder president Carter was ze staflid bij het ministerie van justitie.

In de omstreden passages van haar artikelen relativeert ze het beginsel dat in een democratie de meeste stemmen gelden. Ook minderheden moeten worden beschermd, zodat wordt voorkomen dat ze in de woorden van de Amerikaanse vroede vader James Madison “permanent worden buitengesloten”. In veel gevallen is de federale overheid - ook onder Reagan en Bush - ter uitvoering van de burgerrechtenwetgeving overgegaan tot maatregelen als een minderheid werd weggedrukt. De gemeenteraad van de stad Mobile, in Alabama, ontdeed de eerste gekozen zwarte wethouder van al zijn bevoegdheden. Daarop veranderde de Reagan-regering de procedure, zodat de meerderheid gedwongen werd toch bij elk besluit met die zwarte wethouder te overleggen.

Guinier wil in haar artikelen veel verder gaan dan in dit geval, zodat “ieder groepsbelang een redelijk aantal malen wordt bevredigd”. Ook heeft ze getheoretiseerd over afschaffing van het "één man, één stem'-principe. In plaats daarvan wil ze iedere kiezer meerdere stemmen geven, die hij over de verschillende kandidaten kan verdelen. Een minderheid kan alle stemmen aan haar favoriete kandidaat geven. Zwarten zouden ook exact in percentages moeten worden vertegenwoordigd. Zelf zegt ze dat dit gedachtenexperimenten zijn die ze niet meteen zou willen uitvoeren.

Guinier is hoogleraar aan de University of Pennsylvania, een "politiek correcte' instelling. Zij behoort tot de aanhangers van de Critical Race Theory, die aan ras een zeer belangrijke rol toeschrijft in de analyse van de samenleving.

Behalve de kandidatuur van Guinier heeft Clinton ook de voorgestelde verhoging van het minimumloon ingetrokken. De aankondiging van de hervormingsplannen voor de gezondheidszorg is alweer uitgesteld tot september. Zo hoopt Clinton zich eindelijk helemaal aan zijn begrotingsplannen te kunnen wijden.