Breuk met fractie onherstelbaar; Ter Veld vertrekt onder druk PvdA

DEN HAAG, 4 JUNI. Staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken en werkgelegenheid) is vanochtend afgetreden. Dit nadat haar was gebleken dat de Tweede-Kamerfractie van de PvdA geen vertrouwen meer in haar heeft.

Partijleider en vice-premier Kok heeft Ter Veld vanochtend geadviseerd consequenties te verbinden aan de vertrouwensbreuk. Daarop heeft zij haar minister, De Vries, ingelicht en haar ontslag bij de koningin ingediend.

CDA-minister De Vries ziet in het vertrek van zijn staatssecretaris geen reden eveneens op te stappen. Hem is vanochtend in gesprekken met Kok en fractieleider Wöltgens duidelijk gemaakt dat de PvdA-fractie het beleid dat hij en Ter Veld de afgelopen jaren hebben gevoerd, blijft steunen. De Vries noemde het vertrek van Ter Veld “buitengewoon tragisch gelet op onze samenwerking in de afgelopen jaren, zowel persoonlijk als beleidsmatig”. “Ik spreek diep mijn respect uit voor het beleid dat zij de afgelopen jaren voor haar rekening heeft genomen.” Ter Veld, die haar aftreden vanmiddag zelf wereldkundig maakte, zei door de gebeurtenissen “een beetje verdoofd” te zijn. De VVD heeft om een spoeddebat gevraagd.

De afgelopen week zijn er tussen Ter Veld en de fractieleiding een paar gesprekken geweest. Directe aanleiding was een vraaggesprek in NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag, waarin zij haar beklag deed over de fractie. Zij vond het verwijt van de fractie dat ze te weinig informatie over haar beleid gaf, niet fair.

Gisteravond was er een gesprek tussen Ter Veld, partijleider Kok en het fractiebestuur, waarin duidelijk werd dat het gebrek aan vertrouwen in de staatssecretaris in brede lagen van de fractie bestond. “Zonder steun van je fractie kun je niet functioneren”, constateerde Ter Veld vanmiddag. “Dat is een politiek feit.” Zij zei de gesprekken met de fractie te zijn aangegaan “om de lucht te zuiveren”. “Ik meende, omdat er nooit eerder met mij zulke gesprekken zijn gevoerd, dat het mogelijk moest zijn nog een weg te vinden.” Ter Veld werd echter duidelijk gemaakt dat de vertrouwensbreuk “onherstelbaar” was.

In een verklaring van de PvdA liet partijleider Kok vanmiddag weten dat hij na indringende gesprekken met Ter Veld tot de conclusie was gekomen dat de verhouding tussen de staatssecretaris en de PvdA-fractie “zodanig was verstoord dat de basis voor haar politiek functioneren onherstelbaar verzwakt was”. Hij voegde eraan toe dat het aftreden van Ter Veld “geen enkel gevolg heeft voor de politieke steun van de PvdA voor het beleid van het kabinet”. Kok ziet het vertrek van Ter Veld als een “pijnlijke afsluiting van een buitengewoon moeilijke periode van 3,5 jaar”. Fractieleider Brinkman van het CDA was aan het begin van de middag door persoonlijke omstandigheden niet in staat een reactie op het vertrek van de staatssecretaris te geven.

Voorzitter J. Stekelenburg van de vakcentrale FNV - waar Ter Veld van 1972 tot 1981 werkte - zei te vrezen dat het vertrek van Ter Veld het kabinetsbeleid niet zal veranderen.

Pag.3: Vertrek van Ter Veld is "spijtig'

Volgens Stekelenburg zijn er door het beleid - hij wijst op de WAO, de Nabestaandenwet, de Bijstand - “grote verwijderingen” ontstaan tussen de FNV en de afgetreden staatssecretaris, “zij het niet in de strikt persoonlijke sfeer”.

Voorzitter Rinnooy Kan van de werkgeversorganisatie VNO A. Rinnooy Kan uitte zijn bezorgdheid over de mogelijke gevolgen ten aanzien van de “noodzakelijke herstructurering” van het sociale zekerheidsstelsel. “Het zou slecht nieuws zijn als de PvdA daarvan afstand zou nemen.” Rinnooy Kan liet zich lovend uit over Ter Veld: “Haar vertrek is buitengewoon spijtig. Ondanks zakelijke veschillen van mening heeft het VNO veel waardering voor de wijze waarop Ter Veld heeft gefunctioneerd. Ze was deskundig, toegewijd en betrokken.”

Bestuurder sociale zekerheid A.J. de Geus van het CNV sprak in een reactie van een “zeer deskundig maar helaas onvoldoende gezaghebbende bewindsvrouw. Dat geldt “zowel in het politieke circuit als in de sociaal-economische verhoudingen.” Volgens De Geus is het nu zaak dat er snel een opvolger - een opvolgster mag ook - komt die de nieuwe Organisatiewet Sociale Verzekeringen snel door de Tweede Kamer loodst.

De christelijkse werkgeversorganisatie NCW noemde het aftreden van Ter Veld een “intern politiek probleem” van de PvdA. “Het komt als een verrassing,” aldus een NCW-woordvoerder. Het NCW had een “slechte verstandhouding” met Ter Veld in verband met de bonus/malus-regeling, waarbij ondernemingen een boete opgelegd krijgen als een werknemer arbeidsongeschikt wordt en een premie ontvangen als ze een een arbeidsongeschikte in dienst nemen. “Ze luisterde wel naar onze argumenten maar dan ging ze toch haar eigen gang.” Niettemin hadden de christelijke werkgevers deze kabinetsperiode met haar “wel kunnen uitzitten”.

Het Tweede-Kamerlid Paul Rosenmöller van Groen Links zei vanmiddag dat Ter Veld “al langer haar geloofwaardigheid had verloren”. Hij ondersteunde de kritiek van de PvdA-fractie op Ter Veld en voegde er aan toe dat het niet om Ter Veld als persoon gaat, maar om haar plannen. “Het kabinet moet zijn plannen ten aanzien van de bijstand en bezuinigingen intrekken. Niet alleen de PvdA-fractie, grote delen van de bevolking hebben geen vertrouwen in dit zwalkende beleid”, aldus Rosenmöller.