TRIBUNAAL

Dat de tribunalen van Neurenberg en Tokio een bron van inspiratie zijn bij de afrekening met oorlogsmisdadigers, zoals redacteur Floris van Straaten schrijft in "Echo Neurenberg weergalmt' (NRC Handelsblad 27 mei) is een wat te geprononceerde uitlating.

Over Neurenberg kan men zeggen dat dit een tribunaal was zoals de overwinnaars zich dat hadden gedacht. De veroordeelden hebben hun straf ondergaan; gevangenisstraffen zijn uitgezeten. Als zodanig heeft dat tribunaal een doel gediend.

Dat geldt niet voor het "International Military Tribunal Far East' te Tokio. Inderdaad, er stonden 26 oorlogsmisdadigers klasse A terecht. Maar oorlogsmisdadiger nummer één, de toenmalige Japanse keizer Hirohito, ontsprong om politieke redenen de dans. Zeven werden veroordeeld tot de strop. De executie werd op 22/23 september 1948 in de Sugamo-gevangenis te Tokio voltrokken. De overigen kregen gevangenisstraffen, variërend van twee jaar tot levenslang.

Tot zover de effectieve werking van het Tokio-Tribunaal. Nog geen twee jaar na de uitspraak begon de misère. De Amerikaanse president Truman wenste een regeling waarbij de Westerse mogendheden met Japan een vredesverdrag konden sluiten zodat Japan buiten de communistische sfeer zou blijven. Dit vereiste de medewerking van regeringen die daadwerkelijk hadden bijgedragen tot deze internationale rechtspraak. Truman stelde een "clemency board' in, met opdracht om aanvaardbare of afdwingbare voorstellen op te stellen. Deze supermogendheid had het toen feitelijk voor het zeggen. Het resultaat was dat de in Japan gevangenzittende oorlogsmisdadigers, zowel de A-klasse (berecht door het tribunaal te Tokio), als de B- en C-klasse (die door de in 1948 te Batavia ingestelde Temporaire Krijgsraad waren veroordeeld en naar Tokio waren overgebracht) werden geparoleerd (tot 1960). Voor de ter dood veroordeelden en geëxecuteerden vond Japan de oplossing. Zes van de zeven waren ex-militair. Hun namen werden bijgeschreven in de ereregisters van de Yasukuni-schrijn te Tokio. Jaarlijks, op 15 augustus, worden zij, tezamen met alle andere voor Japan gesneuvelde militairen geëerd.

Voor alle geallieerde ex-krijgsgevangenen en ex-burger genterneerden galmt nog steeds de Japanse echo van hun blijvende vernedering.

    • Dr. Mr G. Jungslager