Erotische fantasieen zijn geen wensen

Alle (gratis) lezingen beginnen om 20.30 in Crea zaal A, Turfdraagsterpad 17 te Amsterdam. Bij Crea is tevens voor tien gulden de tekstbundel "Erotiek, verlangen en verbeelding' te koop.

Een man komt bij de seksuoloog met een probleem. Een opwindende fantasie dringt zich telkens aan hem op: hij zit in zijn auto, kleedt zich uit en betreedt, in alleen een regenjas, zijn huis. Zijn vrouw raakt onmiddellijk opgewonden als ze hem ziet, en vervolgens bedrijven ze hevig de liefde op de keukentafel. ""Is zo'n fantasie nou abnormaal?'' vraagt hij bezorgd.

Helemaal niet, reageert seksuoloog Rik van Lunsen, die dit praktijkvoorbeeld gisteren aanhaalde in zijn lezing over de rol van erotische fantasieën. ""Seksuele fantasieën spelen een belangrijke rol. Desondanks vormen zij dikwijls een probleem, omdat ze verboden worden door het gezin en de maatschappij.''

Van Lunsen, hoofd van de afdeling seksuologie van het Amsterdams Medisch Centrum, was de eerste spreker in een Studium Generale-cyclus van de Universiteit van Amsterdam getiteld "Erotiek, Verlangen en Verbeelding'.

Verbeelding in de erotiek is volgens Van Lunsen heel belangrijk.""In de seksuologie is lange tijd eenzijdig gekeken naar lichamelijke prikkels; pas de laatste tijd wordt aandacht besteed aan seksuele fantasieën.'' Het is volgens Van Lunsen een historische vergissing dat seksuele fantasieën ook wensen zouden zijn. Volgens hem biedt een fantasie juist de mogelijkheid te experimenteren met dingen die je in werkelijkheid nooit zou doen.

Als voorbeeld haalt hij het verhaal aan van een cliënt, een 23-jarige jongen, die niet kon klaarkomen. Na aanvankelijke ontkenning van enige seksuele fantasie, kwam er toch een naar boven: zijn eerste fantasie was geweest dat hij naar bed ging met zijn moeder. Geschokt dat hij van zoiets "raars' opgewonden raakte, had de jongen vervolgens fantaseren vermeden. Toen Van Lunsen hem gerust gesteld had door te zeggen dat veel jongens dezelfde Oedipale fantasie hebben, durfde hij te gaan experimenteren met fantasieën.

Door de vele praktijkvoorbeelden was het betoog van Van Lunsen boeiend en overtuigend. Kwaliteiten die de tweede lezing gisteravond, door de psycho-analytica/seksuologe Ina Weldink, misten.

Weldink hield aan de hand van een overdosis spreadsheets een moeizame verhandeling over opvattingen in de psycho-analyse. Begrippen werden zonder samenhang gepresenteerd, waardoor bij het gehoor niet meer bleef hangen dan de plattitude dat ""erotische fantasieën voortkomen uit het onderbewuste''.

Weldink haalde de Freudiaanse theorie aan, dat meisjes én jongens kampen met een Oedipus-complex: meisjes willen een kind van hun vader, jongens willen met hun moeder naar bed. ""Fantasieën over incest, moord en castratie worden verdrongen naar het onderbewuste en storen ons zonder dat we er greep op hebben.'' Of het Oedipus complex ooit verdwijnt, is volgens Weldink een open vraag. Een nieuwe noch geruststellende gedachte.

Het tweede deel van de serie vindt plaats op woensdag 9 juni. "Erotiek als transgressie', is de titel van de lezing die vertaler/literatuurcriticus Jan Versteeg dan houdt over het werk van de Franse schrijver en filosoof Georges Bataille. Filosoof Richard de Brabander spreekt dezelfde avond over Jean Baudrillard, die meent dat onze hele cultuur pornografisch is.

"Erotiek in de beeldende kunst' is de titel van het derde deel van de cyclus op donderdag 10 juni. Johanneke van Slooten geeft antwoord op de vraag wanneer beeldende kunst erotisch is. De laatste bijeenkomst, een forumdiscussie, wordt gehouden op woensdag 16 juni, over de vraag of er maatstaven zijn om erotische kunst van erotische kitsch te onderscheiden.

    • Birgit Donker