"Zo'n tekst over Spaanse tradities zegt ons niets'

Op de Nederlandse Antillen werd gisteren voor het eerst het eindexamen Spaans uit Nederland afgenomen, en niet een van Antilliaanse makelij. De meeste leerlingen groeien er op met het Papiaments, hetgeen een groot voordeel is bij het eindexamen Spaans.

WILLEMSTAD, 2 JUNI. De opluchting is van hun gezichten te lezen. Het eindexamen zit erop. Het examen Spaans dat deze vijf HAVO- en VWO-leerlingen van het Radulphus College in Willemstad (Curaçao) gisteren hebben gemaakt leverde nauwelijks problemen op.

Terwijl de laatste eindexamenkandidaten nog zwoegen in een wat achterafgelegen deel van het schoolgebouw, zoeken de snellere leerlingen al na anderhalf uur de koelte van de galerijen en gangen op. Met hun rugzakken over de schouder lopen ze door de lome warmte. Voor hun voeten schiet af en toe een hagedis met een groen-turkooise staart weg in het dorre gras.

Yanilla (18 jaar, HAVO) en Alvina (18 jaar, HAVO) zijn zeer te spreken over de eerste tekst van het examen Spaans, die over de hier zo populaire zanger Juan Luis Guerrra ging. “Echt een opkikker”, zegt Yanilla, “zijn liedjes gingen meteen door mijn hoofd”. De tweede en derde tekst vonden ze saai en de vierde tekst, een verhandeling over de opera Carmen, was ronduit moeilijk. Actueel en herkenbaar was het artikel “I Ingles solamente, o no?”, over de opkomst van het Spaans in de Verenigde Staten, en de problemen die een tweetalige samenleving met zich meebrengt. “Dat is voor ons een bekend onderwerp”, stelt Alvina tevreden vast, “daar horen wij hier natuurlijk veel over.”

Op het Radulphus College worden de lessen gegeven in het Nederlands, maar van de meeste leerlingen is Papiaments de moedertaal. Omdat veel woorden in het Papiaments afkomstig zijn uit het Spaans, is dit een vak waar leerlingen hier flink mee kunnen scoren. “De meeste kinderen horen meer Spaans dan Nederlands”, zegt H. Römer, docent Spaans op het Radulphus College. “Venezuela ligt hier vlakbij, en de Spaanstalige soapseries op de televisie zijn ongekend populair onder de jeugd.” Hij heeft er geen enkel bezwaar tegen, want hij merkt dat daardoor de meesten van zijn leerlingen het Spaans uitstekend spreken en verstaan. Voor de luistertoets van het schoolonderzoek, net zoals het schriftelijk examen uit Nederland afkomstig, halen de leerlingen met het grootste gemak negens en tienen. Een voordeel dat docent Römer zijn leerlingen graag gunt, want daar staat tegenover dat ze vaak veel moeite hebben met het Nederlands.

Barbara (18), Marialena (19) en Magda (18), alle drie VWO-ers, vonden de Spaanse teksten die zij voorgeschoteld kregen, makkelijk te begrijpen. Meer moeite hadden ze met de onderwerpkeuze. “Het artikel over schrijver Manuel Puig vond ik lang en saai”, oordeelt Magda. Haar medeleerlingen knikken instemmend.

“Oninteressante teksten” vult Barbara aan, “ze gaan altijd over cultuur en politiek. Als ik niet gedwongen was om ze te lezen had ik ze allang weggelegd. Waarom gaat het nooit over dingen die onze generatie interesseert? Zo'n artikel over Spaanse tradities zegt ons toch niets”.

Docent Römer glimlacht wat meewarig. “Een tekst over muziek is altijd goed, mode en film vinden ze ook leuk. Maar gaat het een beetje de kant van cultuur op, dan vinden ze het meteen moeilijk en saai. Ook al kunnen ze de tekst met het grootste gemak lezen.”

Zelf is Römer nog onderwezen door de Paters van Tilburg, die ook 45 jaar geleden het Radulphus College oprichtten. “Ik ben een echte fraterjongen, dat wil ik niet verloochenen”. Met spijt stelt Römer vast dat het Antilliaanse onderwijs ooit tot het beste in de regio behoorde “Venezolaanse presidenten zijn hier opgeleid, nu lopen we achter. In Nederland wordt de basisvorming ingevoerd, wij doen hier niets.”

Het schoolgebouw van het Radulphus College, waar nu bijna 1200 leerlingen de HAVO- en VWO-afdeling bezoeken, doet duidelijk herinneren aan de tijd dat de fraters er de dienst uitmaakten. Het zal ook wel niet toevallig zijn dat de statige halfronde vorm met een hoog middengebouw aan het Vaticaan doet denken. In de open docentenkamer, waar de wind de allerergste warmte moet verdrijven, zijn echter geen fraters meer te vinden, wel een veelkleurig lerarencorps.

Als voorbeeld van het "eeuwige gerommel' in het onderwijs noemt Römer de ontbinding van de examencommissie Spaans, waarvan hij zelf ook deel uitmaakte. Tot vorig jaar maakte deze commissie zelf de examens Spaans voor de Antillen. Gebrek aan tijd en vakkundige ondersteuning zijn er volgens de docent de oorzaak van dat er dit jaar geen eigen examen tot stand kwam. “Ik ben er met gemengde gevoelens uitgestapt”, legt Römer uit, “maar ik houd er niet van als er aangemodderd wordt.”

Over het Nederlandse examen Spaans is hij overigens best tevreden. “Goede onderwerpkeuze en een mooie balans wat betreft de zwaarte van de teksten.” Voor zijn leerlingen heeft de multiple choice vorm bovendien veel voordelen, ook al liggen de antwoorden naar zijn smaak te dicht bij elkaar. “Bij open vragen gaat er voor iedere taalfout meteen een halve punt af.”

Voor de vijf eindexamenkandidaten ligt de wereld letterlijk open: Barbara, Marialena en Magda zijn van plan in Nederland te gaan studeren, Yanilla vertrekt naar de Verenigde Staten en Alvina heeft zich ingeschreven op de Universiteit van de Nederlandse Antillen (UNA) in Willemstad.

Verwachtingsvol lopen ze de galerij op langs de lokalen. De bel gaat, want de pauze is voorbij. Even schrikken ze op: wat hebben we het volgende uur? Dan slenteren ze rustig door. Voor hen geen volgende uur meer op het Radulphus College.