Op het platteland meer zelfmoorden dan verkeersdoden; Australische boeren diep in de problemen

TARAGO, 2 JUNI. Distels zover het oog reikt. De glooiingen zijn bruin. De omstandigheden lijken moeilijk voor Sandy Campbell, maar hij maakt zich geen zorgen over het uiterlijk van zijn boerderij. De 37-jarige Australische schapen- en rundvleesboer stelt vast dat zijn 1.400 hectare tellende bedrijf in Tarago, 50 kilometer ten noordoosten van Canberra, er momenteel uitstekend uitziet. “Het gras groeit prima. Als het echt droog is, ziet het er hier veel stoffiger uit. We hebben hier genoeg regen gehad. Wanneer het regent, groeien de distels ook.”

Ondanks de regen was Campbells inkomen het afgelopen jaar, net als bij de meeste Australische boeren, negatief. De situatie op de wolmarkt blijft somber. Door het wegvallen van de Chinese en ex-Sovjet-markten, is de wolprijs nu nog slechts een derde van die in het recordjaar 1988. “Als dit zo blijft, moeten we de boerderij verkopen”, aldus Campbell.

Campbell leende op grote schaal om de helft van de boerderij met 9.000 schapen en 210 runderen van zijn vader te kunnen overnemen. Hij deed dat op basis van de gegarandeerde minimumprijs van 700 Australische dollarcent voor een kilo wol. Twee jaar geleden besloot de Australische wolcorporatie dat die prijs niet langer kon worden gehandhaafd. “Ik denk dat ik dit jaar niet meer dan 380 cent voor een kilo krijg”, zegt Campbell. “We hebben het geluk dat de rentepercentages zijn gedaald, anders waren de rentelasten niet op te brengen. Ik heb echter nog niets van de lening kunnen aflossen”, aldus Campbell.

In de afgelopen twee jaar werden duizenden Australische boeren door droogte en hoge rentepercentages gedwongen hun boerderijen te verlaten. Op het platteland overtrof het aantal zelfmoorden het aantal verkeersdoden. De schokkende televisiebeelden van kuddes uitgemergelde schapen die door boeren werden doodgeschoten waren over de hele wereld te zien.

De wolbergen in de Australische pakhuizen bestaan inmiddels uit vier miljoen balen à 180 kilo. De Country Woman's Association dacht vorige week een oplossing te hebben: als de wol gratis aan de leden zou worden gegeven konden dezen truien en dekens breien voor de armen in het land. Het enthousiasme voor het voorstel verdween snel toen werd berekend dat, als ieder lid wekelijks een trui van een kilo wol aflevert, het 270 jaar duurt voor de wolberg verdwenen is.

Niet voor alle sectoren zijn de vooruitzichten zo somber. De rente is gedaald, de suiker-, vlees- en graanprijzen zijn stabiel en aan de droogte kwam in veel streken een einde. De nationale landbouwopbrengst steeg vorig jaar met 46 procent, maar was niettemin 32 procent lager dan in 1989.

De Australiërs hopen dat de onlangs in Tokio door de zeven rijke landen (G-7) overeengekomen steun aan Rusland betekent dat de Russen snel weer kunnen toetreden tot de kredietwaardige Australische klantenkring. Een Russische terugkeer op de wereldwol- en graanmarkten zal ook tot hogere prijzen leiden. Volgens de directeur van de National Farmers Federation in Canberra, Rick Faley, kent de Australisceh landbouw structurele problemen. “Met maar zeventien miljoen inwoners hebben we een te kleine binnenlandse markt. We zijn dus van de handelspolitiek van andere landen afhankelijk. Op korte termijn zijn de vooruitzichten niet erg hoopvol. De Gatt-onderhandelingen zijn nog steeds niet afgesloten. Met president Clinton lijkt de Amerikaanse aandrang voor snelle handelsliberalisering te zijn verminderd.”

Ondanks een stijging van de export van industriële produkten is de uitvoer van landbouwprodukten voor Australië nog altijd van cruciaal belang. Deze vormt een derde deel van de totale export. Tweederde deel van de agrarische produktie wordt in het buitenland afgezet. Voor wol is dat aandeel met 95 procent nog veel hoger.

De National Farmers Federation heeft onlangs de nota New Horizons aangenomen. Daarin worden de beleidsstappen uiteengezet die de agrarische sector en de overheid moeten nemen om in de toekomst van een onvermijdelijk geachte toenemende internationale vraag naar landbouwprodukten te profiteren.

Farley: “We moeten daar dan klaar voor zijn. Australië heeft onmiskenbaar voordelen in vergelijking met andere landbouwlanden, zoals klimaat, bodem en aanbod van landbouwgrond. We hebben ook het grote voordeel dat onze boeren altijd met heel weinig of helemaal zonder subsidies hebben geproduceerd. Het is onvermijdelijk dat in andere landen subsidies zullen worden verminderd en de bescherming van de eigen markten daar wordt teruggedraaid. De kosten van zulke maatregelen zijn voor die landen gewoon te groot. Verder zal in de ontwikkelingslanden door de bevolkings- en welvaartsgroei het stedelijk ruimtebeslag toenemen. De hoeveelheid landbouwgrond zal daardoor afnemen en de vraag naar voedsel dubbel snel stijgen. Door de geografische nabijheid zal Australië vooral in de Aziatische markt goed mee kunnen concurreren.”

De milieuproblemen in Europa en de Verenigde Staten bieden de Australische landbouw eveneens perspectieven: “We werken nu al samen met milieubewegingen in die landen. Onze produktie is altijd gebaseerd geweest op lage intensiteit, lage input en lage output. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen en groeistimuleringsmiddelen is hier veel minder wijdverbreid dan in het noordelijk halfrond. Het milieubewustzijn van de Australische boeren is groter dan ooit. De werkmethodes op veel boerderijen worden aangepast om een duurzaam gebruik mogelijk te maken. Dat is ook in het eigen belang van de boeren. Tweederde deel van de landbouwgrond in dit land bestaat uit droge gebieden en semiwoestijn. Die streken zijn heel kwetsbaar.”

New Horizons wil ook veel grotere onderzoeksinspanningen om de kwaliteit van de landbouwprodukten te verbeteren en doelmatigheid van de produktie op te krikken. De nota pleit verder voor ”verticale produktie-integratie', waarbij een bedrijf of produktschap direct betrokken is bij alle activiteiten, van het zaaien van gewassen tot de marketing van herkenbare eigen merknamen op de overzeese markt. Zo'n structuur zou de uitbetalingen aan de boeren ten goede komen, aldus New Horizons.

Een groot deel van de aanbevelingen is bestemd voor politici. De effectiviteit van de Australische landbouw is te laag en staat een beter functioneren van de landbouw in de weg. Actie in Canberra en de hoofdsteden van de deelstaten is daarom noodzakelijk. “De harde realiteit is dat Australië op de zestiende plaats staat bij de meting van de internationale concurrentiepositie in de 24 Oeso-landen”, zegt Graham Blight, voorzitter van de National Farmers Federation. Hervormingen van de transport- en havensectoren staan bij de boerenorganisatie bovenaan de agenda. “Het kost 24.500 Australische dollar (33.000 gulden) om een schip de haven van Sydney binnen te brengen, tegenover 4.500 Australische dollar in Auckland. De kosten van het wegvervoer zijn in ons land, gerekend per ton-kilometer, de hoogste ter wereld. Dat is een schrikbarend gegeven in een land dat zo uitgestrekt is als het onze”, aldus Blight.

New Horizons stelt ook vast dat de aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden in de voedselverwerkende industrie en voor loonwerkers er voor zorgen dat de Australlische voedselprodukten veel duurder zijn dan wenselijk is. Volgens Blight is het absurd dat de regering van premier Keating in de verkiezingscampagne claimde dat hij vooruitgang boekte met een versnelde deregulering van de arbeidsmarkt. “Toestemming van de vakbond is nog steeds nodig om een arbeidsovereenkomst te registreren. Labors beleid dat agrarische loonwerkers dwingend oplegt een centrale CAO te sluiten, is strijdig met de passie die de regering zegt te hebben voor vrijheid en keus in de werksituatie”, aldus Blight.

“We moeten de produktiviteitsstijgingen bovendien meten in relatie tot onze concurrenten en niet met onze eigen vroegere prestaties. De concurrentie zit niet stil”, zegt Blight. Volgens boerenleiders lijden Australische wolboeren niet alleen onder de lage wereldmarktprijzen maar verloren ze op de zwakke mondiale markt ook een aandeel aan Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland waar steeds goedkoper wordt geproduceerd.

    • Hans van Kregten