Lusteloze mannen in zwart leren outfits

Gezelschap: Introdans. Premières: Wachten op wat. Choreografie en decor: John Wisman. Muziek: Schnittke, Kurtág en Godár. Kostuums: Rien Bekkers. Old Demons. Choreografie: Mark Bruce. Muziek: Javier Alvarez. Decor en kostuums: Marian Bruce. Licht: Alan Burgess. Gezien: 28/5 Stadsschouwburg, Arnhem. Nog te zien: 4 juni Haarlem, 11 juni Arnhem en 13 juni Utrecht.

Agressie en geweld zijn steeds vaker nadrukkelijk aanwezig in het werk van jonge choreografen. Dat is niet verwonderlijk. De wereld wordt ermee overspoeld en we worden er dagelijks via de media mee geconfronteerd. John Wisman's choreografie Wachten op wat, die hij voor Introdans maakte, is genspireerd op zijn zorg over deze ontwikkeling en het zoeken naar redenen. Verveling, machtsvertoon en onmacht om met kwetsbaarheid om te gaan vormen zijn uitgangspunt. Hij zet daartoe drie in zwart leer macho-outfit gestoken mannen op het toneel. Ze hangen lusteloos op stoelen of lopen doelloos rond. Zo nu en dan doen ze een felle uitval om uiting te geven aan de gefrustreerde dadendrang waaraan ze geen zinnige inhoud weten te geven. Tegenover dit trio staat een in maagdelijk wit gestoken vrouw. Eerst beweegt ze zich aan de randen van het speelvlak, in zichzelf gekeerd met zenuwachtige, kort afgebroken en tegelijkertijd krampachtig verstilde bewegingen. Wanneer ze op het territorium van de mannen komt wordt ze door hen als speelbal gebruikt. Niet uit lust maar puur omdat ze niets anders weten te doen. Een hechte groep vormen de mannen niet, het blijven eenlingen die zich soms vinden in gezamenlijke actie. Het volstrekt zinloze van die acties heeft Wisman goed weten te treffen door zijn bewegingscompositie niet in lang doorgaande frases op te bouwen maar ze in bijna willekeurig opkomende fragmenten te zetten. Zo behouden ze een afstandelijk karakter ondanks het realistische gesol, getrap en de stoer-doenerij. Soms wat té realistisch zoals het gebruik van een revolver waarmee de vrouw ten slotte wordt geveld. De geladen, nerveus zinderende gebruikte muzikale composities bepalen meer de sfeer dan dat ze in beweging weerspiegeld worden en dat levert de vervreemding op die Wisman waarschijnlijk zeer bewust heeft gezocht. Wachten op wat wordt door de uitvoerenden, Mariët Andringa, Lauro Marcenaro, Tony Vandecasteele en Roel Voorintholt overtuigend en kundig gedanst.

Sfeer en vervreemding kenmerken ook het tweede nieuwe werk, Old Demons van Mark Bruce. Een wonderlijk ongrijpbaar stuk dat traag op gang komt maar steeds meer gaat intrigeren. Centraal staan een kwetsbaar verloren meisje (Hilde Machtelinckx) dat zonder van haar plaats te komen dwangmatig haar uiterst langzame bewegingen herhaalt, en een opgejaagde als soldaat geklede man (Jens van Daele). Zij bewegen in een rechte smalle lichtbaan met snelle, flitsende gebaren en wild uitschietende benen. Verder een in herinnering verzonken, in hun relatie gesoleerd paar - waren zij ook ooit dit meisje en die soldaat - en een majestueuze vrouw met drie mannen als honden aan een lijn. Ze zorgen voor indrukwekkende beelden die worden aangevuld door een kleine militante groep met vlagen van dynamische en boeiende bewegingsfragmenten. Een traumatisch knap opgebouwd werk dat een sterke vertolking kreeg.