De magische wereld van een artsenkind

A demain. Regie: Didier Martiny. Met: Jeanne Moreau, François Cluzet, François Perrot, Laurent Lavergne, Yasmina Reza. In: Den Haag, Haags Filmhuis.

De eerste film die zijn Nederlandse première beleeft in het nieuwe onderkomen van het Haags Filmhuis, dat afgelopen vrijdag door Jeanne Moreau werd geopend, is A demain. De film is een van die bescheiden Franse produkties van jonge en onbekende regisseurs, die Moreau mogelijk maakte door er een rol in te accepteren. A demain is de tweede lange speelfilm van Didier Martiny, die behalve documentaires en clips ook verschillende stripalbums maakte.

Aan de vormgeving van zijn film valt de affiniteit met strips (een verslaving van de achtjarige hoofdpersoon Pierre) af te lezen. In gestileerde kleurtjes schildert de film een artsenhuishouden anno 1963; niet alleen Pierres vader (François Cluzet) en grootvader (François Perrot) voeren er een huisartsenpraktijk, ook zijn inwonende grootmoeder (Moreau) beoefent het paramedische beroep van acapuncturiste.

In theorie is A demain een charmante reconstructie van door de voortschrijdende tijd mythologisch geworden jeugdherinneringen. De realistische proporties zijn zoekgeraakt in dit labyrint van geuren en kleuren, anekdotes en bescheiden trauma's, flarden van dialogen en incidenten, en bovenal magische kinderrituelen.

Zo kan de jongen alleen in slaap komen, wanneer zijn ouders op een bepaalde toon zijn afscheidsformule "tot morgen' beantwoorden. Aan het slot van de film, wanneer hij van zijn inmiddels overleden, maar nog herhaaldelijk met het kind sprekende oma heeft geleerd dat ook dokters dood kunnen gaan, betreedt hij het universum van de volwassenen. Dan komt er ook niet noodzakelijkerwijs meer antwoord op het in bed herhaalde "tot morgen'.

De impressionistische, sterk uitvergrote herinneringen aan een relatief gelukkige jeugd in een nette buurt van Parijs zijn alleen te volgen, wanneer de kijker bereid is ook met de ogen van een kind te kijken. Dat procedé werkt uitsluitend op rationeel niveau, want de poëzie in A demain snijdt nogal eens van dik hout planken. De als eerste op de titelrol vermelde creatie van Moreau, met een grijze krulletjespruik meer dan ooit lijkend op Simone Signoret, is alleen van cruciaal belang voor de initiatie van de jongen in de berustende wereld van de volwassenen. Overigens is het meer een ensemble-film, die ongemakkelijk een plaats zoekt tussen het symbolisme van Toto le héros en een komische doktersserie à la "Zeg 'ns AAA'. Zonder de aanwezigheid van een echte ster zou de film terecht nooit buiten Frankrijk geraakt zijn.