Brinkman zegt Hirsch Ballin de wacht aan

DEN HAAG, 2 JUNI. Fractievoorzitter Brinkman (CDA) heeft gisteren het initiatief genomen bij het formuleren van het politieke dreigement aan minister Hirsch Ballin (justitie). Deze moet volgens de CDA-fractie aftreden als hij niet onmiddellijk maatregelen neemt om te voorkomen dat zware criminelen door gebrek aan celruimte worden vrijgelaten.

Hirsch Ballin zal dit vanavond te horen krijgen tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer. Het debat wordt gehouden naar aanleiding van de heenzending van een 19-jarige jongen die had bekend iemand te hebben neergestoken. Het slachtoffer is later aan zijn verwondingen overleden. De VVD heeft gisteren al het aftreden van de minister geëist.

Gisterochtend, bij het wekelijkse fractieberaad van het CDA, nam fractieleider Brinkman het initiatief bij het formuleren van eventuele politieke consequenties voor de positie van de minister. Hirsch Ballin heeft in de kwestie om de opvolging van Lubbers als partijleider gegolden als concurrent van Brinkman.

CDA-woordvoerster M. Soutendijk zei vanmorgen: “Onze centrale boodschap aan het adres van de minister zal vanavond zijn: verzet je niet langer tegen maatregelen die de veiligheid boven de kwaliteit van de detentie plaatsen. Als u dat toch blijft doen is voor ons de maat vol.” Soutendijk doelt op het plaatsen van twee gedetineerden op één cel, en het geschikt maken van cellen in politiebureaus voor langduriger verblijf. Ook de PvdA verzet zich hier niet langer tegen.

Staatssecretaris Kosto zei gisteravond dat het plaatsen van twee op een cel de kosten van het gevangeniswezen omhoog zal jagen. Bovendien zou de daardoor ontstane taakverzwaring van de gevangenisbewaring nieuwe agressie en uitbraakpogingen in de hand werken. Tevens zou een wetswijziging nodig zijn om voor sommige gedetineerden "twee-op-een-cel' mogelijk te maken.

Soutendijk noemt de financiële bezwaren van Kosto “ongeloofwaardig”. Bovendien is het volgens haar goed mogelijk gevangenen voor kleinere vergrijpen bij elkaar in één cel te plaatsen zonder dat dat tot problemen leidt.

Volgens de VVD had minister Hirsch Ballin al in 1989 kunnen weten dat er in 1992 een groot cellentekort zou ontstaan. Oud-bewindsman voor justitie, nu Eerste-Kamerlid voor de VVD, F. Korthals Altes zei gisteravond voor de NOS-televisie dat in 1989 er een intern rapport lag waarin werd aangedrongen op nieuwe uitbreidingen van het gevangeniswezen om cellentekorten te vermijden. Volgens Korthals Altes is Hirsch Ballin “te laat” begonnen met de plannen voor twee nieuwe gevangenissen in Vught en Lelystad. Daartoe is pas in 1992 besloten, waardoor de nieuwe cellen pas eind 1994 beschikbaar komen.

Pag.3: Moet nu een verkrachter vrij of een geweldpleger

Korthals Altes zei gisteravond voor de televisie dat noodmaatregelen op de korte termijn nodig zijn. Daarbij noemde hij onder meer de invoering van "gevangenisboten' naar Amerikaans voorbeeld. CDA-woordvoerster Soutendijk vindt dit echter te veel geld kosten en de kwaliteit van de detentie te hoog maken. “Onze boodschap is juist dat die kwaliteit omlaag moet om de veiligheid voor de burger te vergroten.”

De hoofdofficier van justitie in Amsterdam, mr. J.M. Vrakking, zei gisteren dat in Amsterdam sinds jaar en dag gemiddeld tien zware criminelen per week worden heengezonden, omdat voor hen geen plaats is in huizen van bewaring. De officieren van justitie staan daarbij vaak voor onmogelijke keuzen: moet de man die drie verkrachtingen heeft bekend weer de straat op, of de gewelddadige bankovervaller? Als een keuze verkeerd uitpakt, krijgt zo'n officier de hele publieke opinie over zich heen, aldus Vrakking. “Dat is niet helemaal eerlijk.” Niettemin zal het CDA vanavond bij Hirsch Ballin aandringen op maatregelen tegen degenen die verantwoordelijk zijn voor de heenzending van de 19-jarige jongen.

Hoofdofficier Vrakking zei verder dat “met veel kunst- en vliegwerk” de jongste vrijlating misschien voorkomen had worden. In Den Haag wordt centraal bijgehouden waar cellen in Huizen van Bewaring leeg staan. Maar het systeem voorziet niet in onderlinge afweging: “Het is mogelijk dat een collega van mij in Leeuwarden een cel krijgt voor een winkelovervaller met mes, terwijl ik even later vergeefs probeer ruimte te krijgen voor een verdachte van doodslag.”

Soutendijk kondigde aan aandacht te zullen vragen voor de “coördinatie- en communicatieproblemen” bij de verdeling van de cellen. Gisteren berichtte NRC Handelsblad over een rapport uit juli 1992 dat grote gebreken in dat verdelingsproces blootlegde.

De Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt vindt dat er duizend cellen extra nodig zijn om het probleem van het wegzenden van verdachten op te lossen. Hij vindt het terecht dat de zaak van de heenzending van een 19-jarige Marokkaanse jongen - die had bekend iemand een dodelijke messteek te hebben toegebracht - politiek zo zwaar wordt opgenomen. Dat laat hij vandaag weten in een interview in het dagblad Parool.

Vorig jaar is het aantal overvallen gestegen met ruim 24 procent ten opzichte van 1991, tot 577. Straatroverij nam eveneens toe. Nordholt schrijft deze ontwikkelingen toe aan het cellentekort.