Justitie negeert pijnlijk rapport

DEN HAAG, 1 JUNI. De verdeling van celruimte in het gevangeniswezen vertoont grote gebreken. De verdeling wordt gekenmerkt door een “bureau-politieke strijd” tussen elkaar tegenwerkende diensten zoals het openbaar ministerie, de rechterlijke macht en de politie. Het verdelingsproces verloopt “hectisch en instabiel” wat soms leidt tot heenzendingen van criminelen.

Deze harde analyse van de organisatie van het Nederlandse gevangenisbeleid staat in een nooit openbaar gemaakt rapport uit juli 1992. Het werd geschreven op verzoek van de secretaris-generaal van het ministerie van justitie, G.J. van Dinter. Het advies dat werd opgesteld onder leiding van de Tilburgse bestuurskundige prof. P.H.A. Frissen bleef tot nu toe geheim. Van Dinter en zijn naaste adviseurs legden de belangrijkste aanbeveling van Frissen om de situatie te verbeteren - een externe verzelfstandiging van het gevangeniswezen - naast zich neer. Een woordvoerder van het ministerie kon niet zeggen of de politieke leiding van het departement kennis heeft genomen van de inhoud van het rapport. Wel waren minister Hirsch Ballin en staatssecretaris Kosto betrokken bij de beslissing om een minder vergaande vorm van verzelfstandiging van het gevangeniswezen door te voeren.

Het advies van Frissen is opnieuw actueel geworden door de heenzending in Amsterdam van een 19-jarige crimineel die had bekend iemand te hebben neergestoken. Na de heenzending ging de jongen op rooftocht. Hij is inmiddels opnieuw opgepakt en ingesloten.

PvdA, VVD, CDA en D66 hebben hun verontwaardiging over de heenzending in Amsterdam uitgesproken. De fracties van PvdA en VVD in de Tweede Kamer hebben een spoeddebat aangevraagd waarin ze Hirsch Ballin, die nu in het buitenland verblijft, om opheldering willen vragen. Hirsch Ballin heeft inmiddels een diepgaand onderzoek aangekondigd naar de motieven van het openbaar ministerie in Amsterdam om de 19-jarige jongen vrij te laten. De PvdA heeft laten weten dat het plaatsen van twee gevangenen in één cel mogelijk moet zijn als het alternatief heenzending is.

Het rapport van Frissen laat echter zien dat de twee-op-een-celdiscussie onder meer heeft kunnen ontstaan door “de niet optimaal functionerende allocatie en benutting van detentieruimte”.

Pag 3: Justitiële diensten niet inschikkelijk

Het rapport van Frissen laat echter zien dat de twee-op-een-celdiscussie onder meer heeft kunnen ontstaan door “de niet optimaal functionerende allocatie en benutting van detentieruimte”.

Doordat de betrokken justitiële diensten die contingenten celruimtes kunnen claimen, hun eigen belang vooropstellen en niet "inschikken' als een andere dienst celruimte tekort komt, ontstaat in sommige sectoren ruimtegebrek. Ook de afgesproken onderlinge informatieverstrekking tussen de betrokken diensten over de beschikbare celruimte is “niet of nauwelijks van de grond gekomen”, aldus de auteurs.

De observaties van Frissen komen overeen met een commentaar dat het VVD-Kamerlid H. Dijkstal het afgelopen weekend gaf op de heenzending van de Amsterdamse straatrover. Dijkstal wees erop dat bij andere justitiële diensten zoals de marechaussee celruimte beschikbaar was. De VVD heeft naar aanleiding van onder meer de herhaaldelijke heenzendingen van criminelen gepleit voor een parlementair onderzoek naar de organisatie van het gevangeniswezen.

De regeringspartijen CDA en PvdA hebben dit verzoek tot nu toe afgehouden. Het departement van justitie zou inmiddels zoveel verbeteringen in gang hebben gezet dat een parlementair onderzoek overbodig zou zijn. De VVD zwakte daarop haar voorstel af tot een ronde-tafelconferentie over het gevangeniswezen. Deze wordt binnenkort gehouden.

Het Tweede-Kamerlid B. Korthals (VVD), specialist gevangeniswezen, zei vanmorgen in een eerste reactie dat “het rapport kennelijk aangeeft waar wij al bevreesd voor waren, namelijk dat er iets mis is met de organisatie van het gevangeniswezen”. Korthals pleit opnieuw voor een parlementair onderzoek. Het PvdA-Kamerlid Zijlstra zei zo'n onderzoek niet nodig te vinden, omdat minister Hirsch Ballin binnenkort een nota over het gevangeniswezen uitbrengt.

Het CDA-Kamerlid M. Soutendijk wijst erop dat de minister vorig jaar maatregelen heeft aangekondigd om de toedeling van celruimte te verbeteren en problemen zoals Frissen die schetst, de baas te worden.

    • Kees Versteegh