Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Binnenlands bestuur

Samenleven op basis van genetische ongelijkheid

TV «VOORAF

(0* 0JGENRAAM .0 at leg 1 voor vorming van de W persoonlijkheid van een mens iwicht in de schaal: aanleg of ^_ng? Erfelijkheid of milieu? Etf* nurturel In het debat dat * deze vraag een eeuw lang heeft 'woed, domineerde in de jaren zes■ f eD zeventig een vrij extreem landpunt. Te beweren dat ook een belangrijke bijdraleveren aan geestelijke eigenjppen en gedragskenmerken, as nagenoeg taboe. * r (j e progressie van het erfelijk■ mderzoek is de slinger de afgetien jaar weer behoorlijk teiept. Ontdekkingen op het ^in van de menselijke genetica wn zien welke verregaande gevolso romige eenvoudige stofwisseafwijkingen al kunnen hebben psyche en gedrag. De aandacht

voor de genen is weer helemaal terug, hetgeen overigens zeker niet betekent dat omgevingsinvloeden weer vrolijk worden veronachtzaamd. Het nature-nurture vraagstuk is

geen kwestie van of-of, maar van en-en en dus hooguit in welke verhouding. De vijfdelige programmaserie Alle mensen zijn ongelijk van de Rotterdamse geneticus prof. Hans Galjaard en Paul Witteman doet een poging om het publiek van de vorderingen van de menselijke genetica op de hoogte te stellen. De deskundige en de journalist converseren met elkaar voor het front van een grotendeels passief studiopubliek, hun gesprek af en toe onderbrekend voor

de vertoning van dia's en filmfragmenten op een scherm. Galjaard is al vele jaren gewend om in simpele termen de praktische betekenis en de maatschappelijke implicaties van zijn vak uit te leggen. In de eerste aflevering van de vijfdelige serie Alle mensen zijn ongelijk hamert hij bij voortduring op één aanbeeld, namelijk dat de genetische ongelijkheid van de mensen een feit is en dat het geen zin heeft om daarvoor de ogen te sluiten. Natuurlijk, beaamt hij, voor de wet zijn alle mensen gelijk, in de zin dat iedereen in principe dezelfde kansen en mogelijkheden moet krijgen. Maar het heeft geen zin om te doen alsof mensen ook werkelijk identiek zijn. Het kan bijvoorbeeld heel kwalijk zijn om een te hoge verwachting te koesteren van de opvoeding in gevallen waar de erfelijke aanleg de doorslag geeft.

Galjaard toont zich in principe een voorstander van het corrigeren, waar mogelijk, van 'lelijke' erfelijke eigenschappen, ook wanneer die uitsluitend betrekking hebben op de psyche. Een (hypothetisch) voorbeeld is aanleg voor crimineel gedrag. Maar dat moet volgens hem wel altijd gebeuren met de toestemming van de betrokkenen (bijvoorbeeld de aanstaande ouders). Bovendien zijn veranderingen in de geslachtscellen (die aan het nageslacht kunnen worden doorgegeven) voor hem uit den boze. Hoewel de uitzending aan de oppervlakte blijft en de informatieoverdracht vrij gering is, komt Galjaards hoofdboodschap bijzonder duidelijk over. „Aanleg," vat hij tot besluit samen, „is belangrijker dan de opvoeding. Het spijt me wel." Alle mensen zijn gelijk, Ned. 3, 23.19-0.08u.