Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Taal

BRIEVEN

Palindroom

Brieven aan het Cultureel Supplement sturen naar: Paleisstraat 1, 1012 RB Amsterdam

Rudy Kousbroek sla ik zelden over. Soms 'scan' ik hem, meestal worden zijn artikelen gelezen. Dat laatste was het geval met zijn artikel over Raymond Roussel in het Cultureel Supplement van 7 mei, in het bijzonder omdat mijn belangstelling als tweedejaars tolk/vertaler Engels werd gewekt door zijn beschouwing over voor vertalers ondoordringbare teksten. Daarbij trok Kousbroek een vergelijking met de onmogelijkheid een palindroom te vertalen met behoud van 'het geheim' dat er bij omzetting in een andere taal wordt 'uitgedampt zoals uit wijn die gekookt wordt de alcohol'. Als voorbeeld van een palindroomzin met de kenmerkende eigenschap dat hij zowel van voren naar achteren als van achteren naar voren kan worden gelezen, geeft Kousbroek: 'Een trouwe familie in Lima vuurde nooit.' Nu sloeg de verwarring toe. In het Nederlands was dit beslist geen palindroom. Maar omdat de door Kousbroek aan het begin van het artikel gegeven palindroomzin in het Engels was, moest deze wellicht ook in die taal worden omgezet. 'A loyal family in Lima never fired' leverde echter geen palindroom op. Evenmin enig geëxperimenteer met de positie in de zin van het 'adverbial adjunct' 'never'. Ook synoniemen als 'faithful', 'dependable' of 'unswerving' brachten geen uitkomst. Toen meende ik de oplossing te hebben gevonden. Het artikel ging immers over een Franstalige schrijver. Helaas, 'une familie loyale' noch 'une familie fidéle' brachten een palindroom. Uiteindelijk leidde de vertaling in het Duits tot resultaat, zij het dat 'in Lima' moest worden gewijzigd in 'bij Lima'. Dit werd hem dus: 'Eine treue Familie bei Lima feuerte nie.' E.P.B. TOMASSO, Apeldoorn Naschrift Rudy Kousbroek: Welke familie dat was, daar bij Lima, is duidelijk: die van Paddington Bear, die kwam immers from darkest Peru', en dat is niet bepaald iemand die het nastaat om te vuren op wie dan ook. Stieren Met verbazing heb ik H.M. Van den Brinks artikel over het stieregevecht in Spanje gelezen. De gedachten dat stieregevechten een vaste plaats hebben

in de Spaanse cultuur is onjuist. Als historicus kan ik binnen elke cultuur uit het verleden wreedheden aanwijzen welke nu niet meer plaatsvinden omdat zij niet horen te gebeuren in een beschaafde en zichzelf respecterende samenleving. Er worden geen christenen meer voor de leeuwen geworpen in Rome, de mensen in Midden-Amerika offeren niet meer in navolging van hun voorvaderen, de Azteken, jaarlijks tienduizenden mensen aan de goden en hondegevechten zijn in de Westeuropese landen verboden. Ooit behoorden deze weerzinwekkende gruwelijkheden tot de culturen van desbetreffende landen. Gelukkig is de mens, althans een groot deel van de mensheid verstandiger, beschaafder en barmhartiger geworden. Helaas is dit beschavingsproces aan de liefhebbers van het stieregevecht voorbijgegaan. De wetenschappelijke verklaringen die Van den Brink in zijn artikel ten tonele opvoert houden geen legitimeringen in voor het stieregevecht, hetgeen ook onmogelijk is want wreedheden zijn nooit te rechtvaardigen. De theorie dat er in gebieden in Spanje waar gedurende de eerste tien jaar van deze eeuw geen stieregevechten gehouden werden het aantal buitenechtelijke kinderen aanzienlijk groter was dan in gebieden waar wel stieregevechten werden gehouden, zegt niets. Waarschijnlijk

kan er niet gesproken worden van een empirische relatie, tussen het niet houden van stieregevechten en het vergrote aantal buitenechtelijke kinderen. Laat ik dit met een voorbeeld verduidelijken. In gebieden waar veel ooievaars zijn, is het geboortecijfer hoger dan in gebieden waar geen ooievaars zijn. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat er een relatie is tussen deze twee zaken, de simpele verklaring is dat ooievaars nu eenmaal meer voorkomen op het platteland en minder in de stedelijke omgeving en dat er meer kinderen geboren worden op het platteland dan in steden. De verklaring dat stieregevechten noodzakelijk zijn om gemeenschappen vreedzaam te laten voortbestaan kan eveneens naar het rijk der fabels verwezen worden, dit zou betekenen dat elk dorp gelegitimeerde wreedheden nodig heeft om de plaatselijke rust te bewaren. Ik geloof niet dat mensen elkaar op dit moment in elk klein gehucht aan het uitroeien zijn omdat er geen stieregevecht is aanstaande zondag. Het meest frustrerende aan het betoog van Van den Brink is dat hij volledig voorbij gaat aan de rechten van onze medeschepselen. Het gaat er niet om of dieren kunnen praten of dat zij kunnen denken, heeft ooit de filosoof Jeremy Bentham gezegd, het gaat erom dat zij kunnen lijden en geen mens heeft het recht om dieren onnodig pijn en ellende aan te doen. B.J. TIMMERMAN, Rijswijk Stieren 2 De regels van het varkentjes hameren

lllustratie Ryu Tajiri

een goede hamer

2 een leuk varkentje en

3 Hameren!

graag hierover iedere week informatie op de kunstpagina! G. LUIJTERS, Amsterdam