Suriname geschokt door aanslag op televisie-studio; "Brand extreme vorm van terreur'

PARAMARIBO, 12 MEI. In Suriname is verbijsterd gereageerd op de aanslag op de studio van het televisiestation STVS. President Venetiaan noemde de brandstichting gisterochtend in het parlement “een extreme vorm van terreur”. Hij riep het volk op “de rust te bewaren” en maande “allen die betrokken zijn bij onze huidige problemen zich uitsluitend met legale middelen in te zetten voor het bereiken van de doelen”. Eerder op de dag, bij een bezoek aan het uitgebrande studiocomplex van de STVS aan de Cultuurtuinlaan sprak Venetiaan van waanzin. “Het is duidelijk dat sommigen misdaad gebruiken als middel om hun doel te bereiken”, aldus de president.

De behandeling werd integraal door STVS uitgezonden. “De verantwoordelijken zijn verbonden met tegenstanders van de volledige vestiging van democratie in Suriname. Zij dienen zo spoedig mogelijk voor het gerecht te worden gebracht”, aldus de verklaring van de Amerikaanse ambassade. Ook de organisatie van Amerikaanse staten, OAS, heeft de aanslag inmiddels veroordeeld.

Bij de hervatting van de behandeling van het conflict tussen regering en legertop in de Nationale Assemblée spraken woordvoerders van alle fracties gisterochtend hun afschuw uit over de aanslag. Fractievoorzitter O. Rodgers zei namens de regeringscoalitie Nieuw Front dat “de vrije meningsuiting, de rechten van het volk zijn vertrapt”. Parlementsvoorzitter J. Lachmon verklaarde dat “als deze gebeurtenis een reactie is op wat hier wordt besproken, dan zeg ik u dat wij zullen strijden voor de democratie tot de laatste ademtocht”. Fractievoorzitter J. Wijdenbosch van de aan het leger gelieerde NDP sprak van een daad die “niet nationaal moet worden geacht”.

De studio van STVS werd maandagnacht omstreeks half een tijdens de uitzending van het late journaal in lichterlaaie gezet door vijf gewapend en gemaskerde mannen. Aanwezige bewakers en medewerkers werden bedreigd en mishandeld, enkelen moesten voor behandeling naar de eerste hulp worden overgebracht. Volgens getuigeverklaringen zei een van de aanvallers: “Jullie willen zo graag Venetiaan hebben. Wij schieten alles kapot.” Een van de mishandelde medewerkers ligt nog in het ziekenhuis.

De Surinaamse Journalisten Vereniging (SVJ) stelt in een verklaring “diep geschokt” te zijn door de terroristische daad. “De verwerpelijke daad roept herinneringen op aan december 1982, toen ook aanslagen op media en journalisten werden gepleegd met het kennelijke doel deze fysiek te elimineren”, aldus de verklaring.

Van de daders is nog geen spoor. Aangenomen wordt dat zij moeten worden gezocht in kringen van NDP-sympathisanten, die zich verzetten tegen het voornemen van de regering-Venetiaan de legertop te vervangen en het leger te hervormen. Gewezen wordt echter ook op de mogelijkheid van losgeslagen militante of criminele elementen die op eigen houtje opereren. Minister Girjasing van justitie en politie sprak van “subculturen van gewapende machten”. De NDP heeft een verklaring uitgegeven waarin zij elke betrokkenheid bij de aanslag ontkent. De ambtenarenvakbond CLO zet vraagtekens bij die uitspraak en “kan zich niet ontrekken aan de indruk dat de aanslag is uitgelokt door degenen die hebben gedreigd met confrontatie”, aldus een verklaring, waarmee zij op Bouterse doelde die vorige week nog had gezegd dat de zaak zou gaan "bossen' (springen).

Waarnemend bevelhebber I. Graanoogst heeft de betrokkenheid van het leger bij de aanslag ontkend. Volgens bronnen in regeringskringen wordt rekening gehouden met nog meer aanslagen, als onderdeel van een campagne tegen de regering. Het parlementslid F. Playfair riep de regering op “objecten beter te beschermen”, desnoods door het inschakelen van de burgerbevolking. Gisteravond is ook daadwerkelijk bewaking opgesteld bij gebouwen van de media en enkele belangrijke objecten, zoals bruggen. Hiervoor is de militaire politie ingezet op verzoek van de politie die niet over voldoende faciliteiten beschikte voor deze extra bewaking.

De STVS, een staatsbedrijf met redactionele onafhankelijkheid, zendt dagelijks van ongeveer zes uur 's middags tot half twee 's nachts nieuws, sportprogramma's en speelfilms uit. De in 1958 begonnen zender geldt algemeen als een nationaal bezit en wezenlijk onderdeel van de Surinaamse samenleving. “Het is nu net alsof je in Nederland bent en heel Hilversum is afgebrand”, zegt een Surinaamse journaliste. Naast de STVS bestaat een tweede zender, ATV die valt onder het semi-overheidsbedrijf Telesur. In het algemeen geldt STVS als meer diepgravend en beter genformeerd dan ATV. Debatten in het parlement worden gregeld integraal rechtsstreeks uitgezonden.

De schade aan het bedrijf loopt volgens directeur F.J. Pengel in de miljoenen. De schotelantenne is intact maar het overgrote deel van de inventaris is volledig verwoest, evenals de behuizing. Inmiddels is een comité opgericht voor wederopbouw van de STVS. Het televisiestation zou dinsdagavond provisorisch de uitzending hervatten. De directie van het station had direct na de aanslag al laten weten zo spoedig mogelijk weer te zullen gaan uitzenden. Om tien uur gisteravond zijn de uitzendingen provisorisch hervat met bibberende beelden.

In Suriname werden eerder in 1974 en '75 "politieke' branden gesticht, destijds als protest tegen de onafhankelijkheid. In de jaren tachtig brandde onder meer het kantongerecht af onder nog altijd onopgehelderde omstandigheden. Daarbij werden honderden dossiers vernietigd.