Verliefd op een gitaar

Gie Laenen: Goed gek!. Met tekeningen van Kristien Aertssen. Uitg. Houtekiet. Prijs ƒ 25,50. Vanaf 10 jaar.

Henny Fortuin: De opdracht. Met tekeningen van Helen van Vliet. Uitg. Ploegsma. ƒ 24,95. Vanaf 11 jaar.

Als het aan de Vlaamse schrijver Gie Laenen ligt, is van de nood altijd wel een deugd te maken. Met een paar flaporen kom je letterlijk een heel eind, aan dikke vrouwen valt een hoop plezier te beleven en op één been kun je niet alleen wel degelijk lopen, je kunt er ook nog een heel aardig partijtje mee voetballen.

Laenen bundelde twintig verhalen onder de titel Goed gek!, en inderdaad, gek zijn ze zonder meer. Wat te denken van een jongen die een hevige liefde opvat voor een gitaar, vervolgens bij gebrek aan respons zijn heil zoekt bij een ander, kleiner model en uiteindelijk blind wordt omdat zijn eerste aanbedene zich afgewezen voelt en uit jaloezie haar snaren in zijn gezicht laat springen? De jongen neemt wraak op zijn boosdoenster door zich zo ijverig op zijn gitaarlessen te storten dat het voor haar een ware kwelling moet zijn. Door al dat geoefen ontwikkelt hij zich tegen wil en dank tot een beroemd gitarist - een plezierige bijkomstigheid die door Laenen terloops, in een enkel zinnetje, wordt afgedaan.

Laenen heeft fantasie, dat is althans de indruk die de eerste helft van zijn bundel wekt. Aan variatie geen gebrek, en zijn onderkoelde stijl leent zich - ondanks een aantal rare Vlaamse woorden en uitdrukkingen - goed voor het vertellen van absurde verhalen vol sprookjes- en horrorelementen. Maar naarmate je verder leest, beginnen bepaalde patronen zich duidelijker af te te tekenen, of liever: de schrijver vervalt in herhalingen. De jongen die verliefd werd op een gitaar vindt elders in de bundel een lotgenoot in het meisje Adèle, dat haar hart verpandt aan een zwaan. En net op het moment dat Adèle zelf in een zwaan verandert, wordt het object van haar liefde natuurlijk een prins, zodat de twee gelieven elkaar alsnog mislopen. Dit laatste komt ons bekend voor, want iets dergelijks is ook al het geval in het verhaal "Je bent wie je bent'.

Het zou te veel eer zijn voor Laenen om in dit soort patronen een streven naar eenheid te herkennen, want ook in zijn soms nogal goedkope grapjes herhaalt hij zichzelf. Zo komen we in twee verschillende verhalen een dokter tegen die zijn patiënt afscheept met respectievelijk "pilletjes voor een vlotte stoelgang' en "de goede raad op tijd het toilet te bezoeken'. Mij werd het op den duur allemaal te melig - die honderd bladzijden moesten en zouden vol, dat is duidelijk. En die keuze doet afbreuk aan de eerste vijftig - waarvan overigens het kortste verhaal, "FC De Elf Benen', het beste overeind blijft.

Wat in Goed gek! gaat tegenstaan omdat je als lezer wordt overvoerd, is in De opdracht van Henny Fortuin ver te zoeken: in dit boek ontbreekt niet alleen elke vorm van meligheid, ook moeten we het zonder speelsheid stellen. De opdracht speelt zich voor het grootste deel af in het grensgebied tussen leven en dood, waar een jongen, Simon, de opdracht krijgt de drie geheimen van het leven te ontdekken. Gedurende zijn zoektocht ontmoet Simon in het gezelschap van ene Kraai diverse allegorische figuren die hem helpen de raadselen des levens - geloof, hoop en liefde - te ontmaskeren alvorens hij de beslissing kan nemen welke kant hij op moet: terug naar het leven of naar de dood.

Lang niet alle kinderen zullen gevoelig zijn voor de zware symboliek in Fortuins boek, maar op zichzelf is dat geen bezwaar omdat het evengoed gelezen kan worden als een redelijk geconstrueerd avonturenverhaal. Maar voor wie de symboliek herkent - en meer ervaren lezers doen dat onmiddellijk, zodra Simon kennismaakt met Kraai - voltrekt het verhaal zich op voorspelbare wijze, waarbij de dodelijke ernst meer en meer gaat irriteren. De opdracht is weliswaar lang niet zo stroef als Fortuins vorig jaar verschenen debuut Tommie is de tijd kwijt - over een jongetje dat tegen de seizoenen in reist - maar het gebrek aan humor is nog altijd even schrijnend.