Merle Hodge Merle Hodge: Allemaal kapsones (Crick ...

Merle Hodge Merle Hodge: Allemaal kapsones (Crick Crack, Monkey). Vertaling Sherill Lisse Uitg. Ambo, 144 blz. Prijs ƒ 27,50

Terry McMillan Terry McMillan: Ademloos (Waiting to Exhale). Vertaling Aafke van der Made. Uitg. Contact, 400 blz. Prijs ƒ 36,90.

Lawrence Naumoff Lawrence Naumoff: De nacht van de huilende vrouwen. (The Night of the Weeping Women). Vertaling Anneke van Huisseling. Uitg. De Arbeiderspers, 233 blz. Prijs ƒ 36,90.

Russell Taylor Elisabeth Russell Taylor: Het weerzien (Tomorrow). Vertaling A. de Ridder. Uitg. de Geus EPO, 158 blz. Prijs ƒ 32,90.

Stephen Amidon Stephen Amidon: Dorst (Thirst). Vertaling W. Hansen. Uitg. Atlas, 220 blz. Prijs ƒ 29,90.

Merle Hodge

Allemaal kapsones is een mooi klein verhaal over het meisje 'Tee, dat opgroeit in een rommelig, met veel kinderen gevuld huishouden ergens op het platteland van Trinidad. Haar moeder is gestorven in het kraambed en haar vader is de wereld ingetrokken op zoek naar werk. Aan het hoofd van het huishouden staat de indrukwekkende Tantie, die voor niets en niemand bang is en graag zeer luidruchtig voor haar mening uitkomt. 'Tee en haar kleine broertje Toddan hebben een heerlijk onbekommerd leven en groeien in alle vrijheid op, maar daar komt een eind aan wanneer 'Tee een beurs krijgt voor een goede meisjesschool en verhuizen moet naar tante Beatrice en haar nuffige dochters in de stad. Daar wordt haar naam plotseling veranderd in Cynthia en blijkt haar broertje over de onwaarschijnlijke naam Codrington te beschikken. Het verblijf in de grote stad bij haar snobistische familie is voor 'Tee wel een heel ruwe rite de passage, waarin ze leert dat er niet alleen verschil is tussen blank en zwart, maar dat een lichte huidskleur veel beter is dan een donkere. Ten slotte voelt ze zich noch in de stad, noch op het platteland thuis.

Merle Hodge beschrijft het opgroeien van haar kleine hoofdpersoon met liefde en tederheid en steeds vanuit het oogpunt van een kind, zodat bepaalde gebeurtenissen met grote geheimzinnigheid omgeven zijn. De subtiliteit en de eenvoud van haar stijl passen heel goed bij het onderwerp, en aan het eind van het boek ben je zo betrokken bij 'Tee dat je je onwillekeurig afvraagt hoe het verder met haar zal zijn gegaan.

Merle Hodge: Allemaal kapsones (Crick Crack, Monkey). Vertaling Sherill Lisse Uitg. Ambo, 144 blz. Prijs ƒ 27,50

Terry McMillan

Waiting to Exhale is juichend ontvangen in Amerika, waar Terry McMillans boeken beter verkocht worden dan die van bekende zwarte schrijfsters als Alice Walker en Toni Morrison. Het heeft ruim 23 weken in de boekentoptien van de New York Times gestaan en de rechten voor de paperback-uitgave zijn voor bijna drie miljoen dollar gekocht. Niet slecht voor McMillan, die zeven jaar geleden nog een vaag secretaresse-baantje had. Inmiddels is ze net als Bill Cosby een voorbeeld voor de zwarten in Amerika geworden. De schrijfster wordt, anders dan Morrison en Walker, niet genspireerd door een ideologie of gedreven door politiek. Ze wil haar lezers amuseren.

Het enthousiasme waar McMillan mee is ontvangen, is maar gedeeltelijk te begrijpen. Ademloos is met vaart en verve geschreven, en de vier vrouwelijke hoofdpersonen hebben allemaal een duidelijke eigen persoonlijkheid. Ze zijn zich maar al te goed van hun kleur bewust: black and proud, en ze zouden voor geen geld blank willen zijn. Ze leven in een volledig zwarte wereld waarin van integratie geen sprake is. Wanneer een van hun mannen er vandoor gaat met een blanke vrouw zijn ze tegelijk diep beledigd en vol minachting. Ze zijn amper in politiek genteresseerd en hun lidmaatschap van de plaatselijke afdeling van Zwarte Vrouwen Vooruit is vooral om de gezelligheid, want deze dames komen zonder hulp van anderen ook wel vooruit in het leven.

Maar door die vlotte, geestige stijl waarin de meest platvloerse taal niet wordt geschuwd, is Ademloos nogal oppervlakkig en lijkt het verhaal vaak op een kruising tussen een schelmenroman en een deeltje uit de Boeketreeks, geschreven door een zwarte Judith Krantz. Behalve in een loopbaan zijn Savannah, Bernadine, Robin en Gloria paradoxaal genoeg alleen maar in mannen genteresseerd, en hun monomane speurtocht naar de ware Jacob is op het randje van vulgair. Bovendien zijn de verhoudingen wel erg zwart-wit; de vrouwen zijn zonder uitzondering onafhankelijke, aantrekkelijke "sisters', de mannen dom, slecht, lui, of in het ergste geval zelfs lelijk en slecht in bed.

Terry McMillan: Ademloos (Waiting to Exhale). Vertaling Aafke van der Made. Uitg. Contact, 400 blz. Prijs ƒ 36,90.

Lawrence Naumoff

"De beschaafde wereld woonde in huizen. In de huizen speelden zich de meest onbeschaafde dingen af. Gezinsleden knaagden aan elkaar. Ze sneden elkaar in stukken en aten met vorken van de overgebleven rompen, zonder op het geschreeuw van de kinderen te letten die wisten dat hun beurt nog zou komen. Ooit, in de vroegste periode van het gezinsleven, is er een ogenblik geweest waarin men elkaar even heilig en kostbaar was.' They fuck you up, your mum and dad, dichtte Larkin al. Lawrence Naumoff heeft in weerwil van de exotische titel een heel alledaags onderwerp gekozen voor zijn debuut: het gezinsleven. Hij beschrijft met zwarte humor het grimmige gevecht dat zich achter elke onberispelijke voordeur tussen de gezinsleden afspeelt.

In De nacht van de huilende vrouwen laat het jonge stel Sally en Robert zich nog steeds door beide ouderparen op de kop zitten, vooral Sally, die voortdurend betrokken wordt bij het slechte huwelijk van haar ouders Margaret en Ervin. In de loop van het verhaal blijkt dat er aan de vreemde band tussen Sally en haar ouders een vernederende gebeurtenis uit het verleden ten grondslag ligt. Door dat voorval worden na jaren nog zoveel emoties opgeroepen dat het maar de vraag is of Sally en Robert hun huwelijk in stand kunnen houden, en de verhouding tussen Margaret en Ervin is helemaal een schertsvertoning geworden. Terwijl de hoofdpersonen erover piekeren of ze elkaar de waarheid moeten vertellen of juist niet, lijkt Naumoff de mening toegedaan dat dat helemaal niets uitmaakt. Elk gezin moet kennelijk zijn eigen zondeval meemaken.

De nacht van de huilende vrouwen is een geestig maar bitter boek waarin de lezer geen seconde rust wordt gegund. De beklemmende sfeer van onuitgesproken verwijten en doorsudderende ruzies is voor iedereen herkenbaar, maar de schrijver heeft wel een heel zwarte kijk op de mensheid. Zoals Naumoff ze beschrijft zijn mensen niets anders dan dieren die met teveel in een te kleine ruimte zitten en daar agressief van worden. "Het zou, zo leek het, moeilijk zijn om ooit weer zo te worden als vroeger', luidt de laatste weinig opwekkende zin.

Lawrence Naumoff: De nacht van de huilende vrouwen. (The Night of the Weeping Women). Vertaling Anneke van Huisseling. Uitg. De Arbeiderspers, 233 blz. Prijs ƒ 36,90.

Russell Taylor

Het thema van verschillende mensen in een hotel heeft al menige pen in beweging gebracht. Het weemoedige van ships that pass in the night heeft kennelijk een onweerstaanbare aantrekkingskracht op veel schrijvers. Dit boek van Elisabeth Russell Taylor doet zeker wat de hoofdpersonen betreft sterk denken aan de boeken van Anita Brookner, die ooit met Hotel du Lac de Bookerprize won.

Elisabeth Danziger, die elk jaar een week vakantie houdt op het Deense eiland M⊘n, is zo'n typische Brookner-heldin: koel, beheerst, keurig in de plooi, altijd beleefd en voorkomend. Ze is een vrouw met een tragisch verleden en haar geheim wordt beetje bij beetje uit de doeken gedaan. Het hotel op het eiland, waar ze een idyllische jeugd heeft doorgebracht, blijkt haar geboortehuis te zijn. Omdat die jeugd gevolgd is door wat de Engelsen zo discreet "geen goede oorlog' noemen, is ze haar hele familie - onder wie haar neef annex minnaar - kwijtgeraakt en bezoekt nu het eiland als een eerbetoon aan die familie maar ook omdat ze dat voor de oorlog met haar neef heeft afgesproken. Zeven dagen per jaar laat ze de geesten uit het verleden toe, de rest van de tijd probeert ze bij de dag te leven. De enige die een onbeholpen poging doet tot haar door te dringen is de onvermijdelijke gepensioneerde kolonel.

Elisabeth Russell Taylor heeft geprobeerd een fijnzinnig en gevoelig boek te maken over het onvermogen tot werkelijke communicatie, maar net zo min als haar heldin slaagt zij daar zelf in. De feiten in Het weerzien zijn tragisch, maar zo bloedeloos opgeschreven dat de lezer niet werkelijk geraakt wordt. Bovendien is het slot zo clichématig en onwaarschijnlijk dat het zijn doel ver voorbijschiet. De hoofdpersonen ten slotte worden zo vluchtig en summier beschreven dat ze niet werkelijk kunnen boeien.

Elisabeth Russell Taylor: Het weerzien (Tomorrow). Vertaling A. de Ridder. Uitg. de Geus EPO, 158 blz. Prijs ƒ 32,90.

Stephen Amidon

Daniel North heeft zijn aan alcohol verslaafde vader Cal dertien jaar niet gezien, en is zeer verbaasd wanneer Cal hem op eigen initiatief komt opzoeken in Londen, waar hij een moeizaam bestaan als derderangs acteur heeft. Maar wanneer Cal tijdens de vlucht aan een hartaanval sterft, gaat zijn zoon op zoek naar wie zijn vader was en wat hij deed. Zo komt hij terecht bij Cals weduwe Lindy, evenals wijlen haar man een alcoholica, die in de uitgedroogde woestijn bij Phoenix, Arizona woont. Zij verwerkt haar verdriet door een herosch drinkgelag aan te richten, zo'n gigantische uitspatting dat zelfs de dipsomane helden van Van der Heijden erbij verbleken.

Dorst is een bij vlagen spannende psychologische thriller waarin vloeistof - of het ontbreken daarvan - een grote rol speelt. Het tekent Amidons gevoel voor humor dat hij Cal en Lindy, twee bekeerde drinkers, in de woestijn laat wonen, waar de grond zo droog is dat veel mensen hun grasperkjes groen laten verven zodat het nog ergens op lijkt. Bovendien was Cal werkzaam bij een waterbedrijf, met wiens louche baas hij een ingewikkelde zwendel heeft opgezet die hem uiteindelijk miljonair had moeten maken.

Tot zover schrijft Amidon spannend en onderhoudend met veel humor. De ontluikende vriendschap tussen Daniel en Lindy en haar zoon James is geloofwaardig beschreven, en de manier waarop de schrijver het barre landschap van de woestijn, waar eigenlijk geen mensen kunnen wonen, ook een rol in het verhaal laat spelen is zonder meer knap. Maar het melodramatische, ongeloofwaardige en vooral onnodige einde is heel teleurstellend. Daar doet de hoofdfiguur iets wat helemaal niet bij zijn karakter past en ook niet in de ontwikkeling van het verhaal. Zonder de laatste twintig bladzijden was dit een veel beter boek geweest.

Stephen Amidon: Dorst (Thirst). Vertaling W. Hansen. Uitg. Atlas, 220 blz. Prijs ƒ 29,90.