Bosnië-conferentie in Athene moet tot doorbraak leiden

NEW YORK, 30 APRIL. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de Bosnische Serviërs wellicht alsnog het vredesplan Vance-Owen zullen accepteren. Dit weekeinde praten de EG- en VN-bemiddelaars Owen en Vance in Athene met vertegenwoordigers van alle bij de burgeroorlog betrokken partijen: de presidenten van Kroatië, Joegoslavië, Servië en Montenegro en de leiders van de drie strijdende partijen in Bosnië zelf.

De bekendmaking van de bijeenkomst in Athene, die twee dagen zal duren, kwam gisteren in New York, kort nadat de voorzitter van het parlement van de Bosnische Serviërs, Momcilo Krajisnik, had bekendgemaakt dat zijn parlement volgende week woensdag alsnog zal praten over het plan Vance-Owen, dat het inmiddels tot twee keer toe heeft afgewezen. Gisteren sprak de leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, in Belgrado met de Servische president, Milosevic. Waarnemers gaan ervan uit dat Milosevic zware druk heeft uitgeoefend op Karadzic om alsnog akkoord te gaan met het vredesplan.

Het afgelopen weekeinde was dat ook al gebeurd; toen kon Karadzic zelf zich weliswaar vinden in de regeling van Vance en Owen, maar wees zijn parlement het plan alsnog van de hand. Daarop gingen dinsdag nieuwe, strenge sancties tegen Joegoslavië (Servië en Montenegro) in. Bovendien raakte, door de afwijzing van het vredesplan door het parlement van de Bosnische Serviërs, de discussie over een mogelijk militair ingrijpen tegen de Serviërs in een stroomversnelling.

Gisteren nog werd in Washington bekendgemaakt dat president Clinton vandaag of morgen een beslissing zal nemen over een militaire interventie. Hij zal dan kiezen uit drie alternatieven: de opheffing van het wapenembargo tegen de Bosnische moslims, het uitvoeren van bombardementen op Servische doelen in Bosnië en het inrichten van "veiligheidszones' voor Bosnische moslims.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros Boutros-Ghali, drong gisteren aan op terughoudendheid waar het een internationale militaire interventie betreft.

Pag.5: Serviërs zijn nog tegen

Hij zei in een vraaggesprek op de Amerikaanse televisie dat de Bosnische Serviërs “een laatste kans” moeten krijgen om akkoord te gaan met het vredesplan van de bemiddelaars Vance en Owen.

De leiders van de Bosnische Serviërs bleven overigens gisteren bezwaar maken tegen het vredesplan van Vance en Owen, dat voorziet in de vorming van tien autonome provincies in Bosnië-Herzegovina. Op grond van de jongste concessies aan de Serviërs worden de "Servische' provincies onderling verbonden met door de VN gecontroleerde corridors. Voor de Serviërs is dat onaanvaardbaar, omdat de VN alle verkeer van goederen en personen door die corridors zullen mogen controleren. Volgens Momcilo Krajisnik zijn er “aanvullende internationale garanties” nodig voor het vrije verkeer tussen de provincies - zeker in oorlogsomstandigheden.

Op de diverse fronten in Bosnië-Herzegovina is gisteren opnieuw gevochten. In Centraal-Bosnië bedaarde gisteren de strijd pas nadat de commandanten van het Bosnische (moslim-)leger en de Kroatische strijdkrachten elkaar hadden gesproken en samen de frontlijn bij Busovaca hadden bezocht. De troepenscheiding, die na twee weken van felle gevechten tussen Kroaten en moslims in Centraal-Bosnië was afgesproken, verloopt zeer moeizaam en bij voortduring laait ergens in het uitgebreide gebied de strijd weer op.

Ook Sarajevo werd gisteren weer gebombardeerd door de Serviërs. Er vielen in 24 uur meer dan driehonderd granaten op de stad. Een daarvan trof het Kosevo-ziekenhuis en verwoestte er de sterilisatie-afdeling, inclusief alle daar aanwezige voorraden. Als gevolg van de voltreffer kan volgens de artsen het ziekenhuis, het belangrijkste van de stad, nu beter worden gesloten.

Frankrijk heeft gisteren de terugtrekking van Franse eenheden van de VN-vredesmacht UNPROFOR voortgezet. Driehonderd Franse VN-soldaten zijn al teruggetrokken van de UNPROFOR-basis bij Pancevo bij Belgrado; de laatste 140 Fransen worden vandaag weggehaald. Een belangrijk argument voor de terugtrekking is de vrees, dat de Fransen het slachtoffer worden van Servische represailles wanneer de internationale gemeenschap overgaat tot een militaire interventie tegen de Serviërs in Bosnië.

In Londen heeft gisteren voor het gebouw van het parlement een man zichzelf in brand gestoken, naar uit een brief kan worden afgeleid uit protest tegen de oorlog in Bosnië. Hij is vanochtend aan zijn verwondingen overleden. Het Lagerhuis debatteerde gisteren over het conflict in Bosnië en de vraag of militair moet worden ingegrepen. De naam van de man is niet vrijgegeven; wel is gezegd dat hij over een Brits paspoort beschikte. (Reuter, AP, AFP)