Regionale leiders bijeen; Jeltsin negeert parlement met plan grondwet

MOSKOU, 29 APRIL. President Boris Jeltsin van Rusland heeft vandaag zijn ontwerp-grondwet gepubliceerd en een grondwetgevende vergadering bijeengeroepen die uiterlijk begin juni buiten het zittende parlement om de nieuwe grondwet zou moeten goedkeuren.

Jeltsin heeft de presidenten en gouverneurs van autonome republieken en districten van de Russische Federatie alsmede de burgemeesters van Moskou en St. Petersburg vandaag gevraagd om vóór 20 mei commentaar te leveren op zijn concept-grondwet. “Het zou goed zijn als we eind mei of begin juni overeenstemming hebben”, aldus Jeltsin vanmorgen in een vergadering in het Kremlin met de regionale leiders. Volgens de Russische president heeft het referendum van zondag aangetoond dat “het volk in zijn geheel” het hervormingsbeleid ondersteunt. Hij acht zich door deze kiezersuitspraak gesterkt in zijn voornemen om de huidige volksvertegenwoordiging onder leiding van Roeslan Chasboelatov feitelijk uit te schakelen. Jeltsin heeft daarom vanochtend alle beslissingen van het parlement om de hervormingen af te remmen of terug te draaien, op voorhand al van nul en generlei waarde verklaard. Gisteren nog had het parlement de privatiseringsplannen van zijn vice-premier Anatoli Tsjoebais afgekeurd.

Volgens Jeltsin moet de constituante niet worden gevormd door politici maar door “professionele juristen”. Hij heeft de presidenten en gouverneurs van de 88 republieken, districten en andere bestuurlijke eenheden die Rusland rijk is opgeroepen elk twee afgevaardigden naar de constituerende vergadering te sturen. Of het parlement van Chasboelatov ook in deze constituante vertegenwoordigd mag zijn heeft Jeltsin vanmorgen nog niet onthuld. Zijn juridisch adviseur en vice-premier Sergej Sjachrai heeft hem dat wel geadviseerd.

De ontwerp-grondwet die Jeltsin de lokale leiders heeft voorgelegd is geschoeid op de leest van de Franse Vijfde republiek. Rusland moet in de ogen van Jeltsin een "presidentiële republiek' worden. Een vice-president komt in zijn ontwerp niet langer voor.

Pag.5: Jeltsin publiceert plan

Volgens het ontwerp moet het duizendkoppige Congres van Volksafgevaardigden (het twee keer per jaar bijeenkomende "uitgebreide' parlement) worden vervangen door een Federale Vergadering. Deze nationale assemblée zal bestaan uit twee elke vier jaar te kiezen kamers, een algemene Staatsdoema en een regionale Federatieraad die als een soort senaat moet gaan functioneren. Dit parlement moet het “hoogste vertegenwoordigende orgaan” in Rusland worden dat de wetgeving voor zijn rekening moet nemen en de naleving van de grondwet moet controleren.

De rechtsstreeks gekozen president zal volgens het plan van Jeltsin beschikken over alle belangrijke bevoegdheden van de uitvoerende macht. Zo zal de president alle benoemingen op de sleutelposten in het staatsapparaat (zoals de premier, de president van de staatsbank, de voorzitter van het Constitutionele Hof, de procureur-generaal, de generale staf van de krijgsmacht, de ambassadeurs en de plaatselijke gouverneurs) voor zijn rekening mogen nemen. De Federale Vergadering of de Federatieraad hoeft hij daarbij slechts te “consulteren”. De president krijgt bovendien het recht om het parlement naar eigen inzicht te ontbinden en referenda uit te schrijven. Conform de huidige grondwet berusten al deze bevoegdheden nu bij het Congres van Volksafgevaardigden en de Opperste Sovjet, het staande, "klein' parlement.

Met deze aanval op de volksvertegenwoordiging volgt Jeltsin ten dele het advies dat zijn "presidentiële raad' hem gisteren had verstrekt. Volgens de raad zou Jeltsin zo snel mogelijk knopen moet doorhakken om de “overwinning” in het referendum van zondag niet te laten verwateren. Jeltsin heeft dit advies nu ter harte genomen, zij hij dat hij het huidige parlement nog een maand te tijd geeft om te reageren.

Met zijn eigen vice-president Aleksandr Roetskoj, die voor het referendum openlijk campagne heeft gevoerd tégen het staatshoofd, heeft hij daarentegen resoluter afgerekend. Nadat Jeltsin hem eerder deze week de landbouw-portefeuille had ontnomen, heeft hij hem gisteren ontheven als supervisor in de strijd tegen de corruptie. Volgens Roetskoj is de naaste omgeving van Jeltsin corrupt. Hij zegt daarvoor de bewijzen te hebben. Maar tot nu heeft hij die niet in detail boven water gebracht.