Nieuw Italiaans kabinet gevormd op brede basis

ROME, 29 APRIL. In recordtijd heeft Carlo Azeglio Ciampi, de gouverneur van de Italiaanse centrale bank, een kabinet geformeerd met een brede politieke basis, met onder de ministers vier vertegenwoordigers van de ex-communistische Democratische Partij van Links (PDS).

In het nieuwe kabinet, dat vanmorgen is beëdigd, behouden christen-democraten sleutelposities als Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Schatkist. Maar in een poging zijn kabinet brede steun te geven in het parlement heeft de 72-jarige Ciampi, zelf partijloos, behalve ex-communisten ook een Groene en twee Republikeinen opgenomen.

De nieuwe ministersploeg telt meer hoogleraren en technici dan beroepspolitici. Voor het eerst sinds de oorlog krijgt Italië een premier die niet uit het parlement komt. Voor het eerst sinds 1947 is de linkse oppositie vertegenwoordigd in het kabinet. En voor het eerst zijn bij de formatie de partijen niet formeel geraadpleegd.

Deze veranderingen moeten van Ciampi de premier van de vernieuwing maken, in een systeem dat is vastgelopen in mafia- en corruptieschandalen. Doel is, na het referendum van 18 en 19 april waarin 83 procent van kiezers koos voor een andere kieswet voor de Senaat, ook de kieswet voor de Kamer te vernieuwen en hierna vervroegde verkiezingen te houden.

De politieke strijd hierover is meteen losgebarsten. Mario Segni, gangmaker achter het referendum, wilde niet in het kabinet gaan zitten omdat hij bang is dat het geen haast wil maken met de nieuwe kieswet. Om dezelfde reden heeft de protestpartij Lega Nord felle oppositie aangekondigd.

De christen-democratische partij heeft Ciampi gedwongen op het ministerie van institutionele hervorming, dat overigens al een paar jaar niets produceert, Leopoldo Elia te benoemen. De 68-jarige Elia is president geweest van het Constitutionele Hof en wil minder ingrijpende hervormingen dan Segni.

Sommigen van Segni's aanhangers praten nu al over een poging van de christen-democraten zo snel mogelijk het referendum te doen vergeten. De beëdiging van het kabinet werd vanmorgen met ruim een uur vertraagd wegens ruzie over de vraag welke minister precies verantwoordelijk is voor de nieuwe kieswet voor de Kamer: de bewindsman voor institutionele hervorming of die voor relaties met het parlement.

Ciampi heeft gezegd dat zijn kabinet drie prioriteiten heeft: politieke hervormingen, strijd tegen de mafia en economische sanering. Als een teken dat de strijd tegen de mafia onverminderd doorgaat blijven de ministers van binnenlandse zaken en justitie uit het voorgaande kabinet, Nicola Mancino en Giovanni Conso, op hun post.

In het kabinet zitten veel prominente economen. Naast Ciampi zelf zijn dat de christen-democratische bankier Piero Barucci, die op Schatkist blijft; senator Vincenzo Visco van de PDS, als minister van financiën verantwoordelijk voor belastinginning; Luigi Spaventa, een hoogleraar van de PDS, de nieuwe minister van begroting; Paolo Savona, een hoogleraar uit de kringen van de Republikeinse partij, als minister van industrie verantwoordelijk voor het privatiseringsproces. Zelfs de nieuwe minister van buitenlandse zaken, de christen-democraat Beniamino Andreatta, is bekender wegens zijn economische dan zijn geopolitieke analyses. Oud-premier Giuliano Amato heeft bedankt voor Buitenlandse Zaken.

Francesco Rutelli, de 39-jarige leider van de Federatie van Groene partijen, wordt de nieuwe minister van milieu. Alberto Ronchey, een van de meest-gewaardeerde ministers uit het voorgaande kabinet, blijft op Cultuur. Behalve door Spaventa en Visco wordt de PDS in het kabinet vertegenwoord door Luigi Berlinguer (Universiteit), een neef van de voormalige communistische leider en rector van de universiteit van Siena, en Augusto Barbera (Parlement), een medestander van Segni in de beweging voor politieke vernieuwing.

De PDS heeft gezegd dat de benoeming van deze vier ministers geen steun voor Ciampi garandeert. Die zal afhangen van het programma, aldus partijleider Achille Occhetto. Hij is er nog niet honderd procent van overtuigd dat het kabinet-Ciampi geen poging is tot wederopstanding van de oude, in diskrediet geraakte politieke garde. Volgende week zal het kabinet het vertrouwen van het parlement vragen.