"Jullie kunnen beter zingen dan rekenen'

AMSTERDAM, 29 APRIL. “Hoe kunt u op de beurzen bezuinigen? Hier zit toch een aantal mensen dat voor de toekomst van het land moet zorgen? Wij moeten dadelijk het geld voor de maatschappij verdienen.” De redenering van de verontwaardigde student is simpel en hij verwerft er enthousiaste bijval mee van de 500 à 600 studenten die zich in de economische faculteit van de Universiteit van Amsterdam hebben verzameld om met minister Ritzen (onderwijs) te debatteren over zijn beleid. Het debat vormde gisteren de afsluiting van een lange reeks die vorig jaar door de PvdA en het ministerie van onderwijs was begonnen om aan studenten de zogeheten "tempobeurs' uit te leggen. Maar inmiddels gaat het voornamelijk over bezuinigingen.

Het afsluitende debat valt toevallig midden in de "woeste en wilde weken' die de boze studentenbonden hebben afgekondigd. Ritzen heeft vorige week besloten 600 miljoen te bezuinigen op de studiefinanciering en de zo geliefde OV-kaart dreigt sinds afgelopen weekeinde te veranderen in een verafschuwd busabonnement. Buiten houden tientallen politiemannen een oogje in het zeil en er staan zelfs vier agenten te paard klaar. Maar het machtsvertoon is overbodig. Hoewel nu en dan geroepen wordt: “actie, actie, actie” en “aftreden, aftreden”, laten de studenten zich geduldig in het keurslijf dringen dat de discussieleider, PvdA-voorzitter Rottenberg, hun oplegt. Ook het noodplan "Ritzen binnen 10 seconden weg via een speedboot over de grachten', waartoe enige potige lijfwachten de nooduitgang achter het podium vrijhouden, blijft theorie. Het grote spandoek "BEZET!' dat van een balustrade afhangt, wordt na afloop netjes opgeborgen.

Minister Ritzen kan dus energiek aan de slag. Hij slaat de gedreven docententoon aan die hem in de eerdere debatten al veel succes heeft opgeleverd. Natuurlijk bekleden de studenten van nu dadelijk belangrijke posities, antwoordt hij de verontwaardigde student, “maar daarom zijn jullie ook in staat om de studieleningen terug te betalen. Een studie is niet alleen een investering in de maatschappij, maar ook investeren in jezelf.”

Volgende vraag! U heeft toch beloofd dat u de studiefinanciering niet meer ingrijpend zou veranderen? U heeft gezegd dat u anders zou aftreden! Ritzen: “We zijn in het regeerakkoord uitgegaan van twee procent economische groei per jaar. Dat is er allang niet meer. Het zijn moeilijke tijden.”

Hoezo kunnen wij wel lenen omdat wij toch veel gaan verdienen? “Pak de mensen maar als ze heel veel geld verdienen! Al die grote auto's kunnen best wat kleiner.” Ritzen: “Verhoging van de belastingen leidt tot hogere looneisen en hogere prijzen en die spiraal leidt weer tot werkloosheid.” Hij vertelt dat hij dezelfde ochtend toevallig op bezoek was bij Fokker, waar 1400 mensen worden ontslagen.

Ritzen zet uiteen dat zijn bezuinigingsplan van 600 miljoen gulden neerkomt op een bezuiniging van gemiddeld ongeveer 1000 gulden per jaar per student. “Er is dus geen sprake van dat de basisbeurs wordt afgeschaft. Jullie kunnen beter zingen dan rekenen, zullen we even samen de som maken?” Ritzen rekent voor dat voor studenten met rijke ouders de consequentie van de bezuiniging zelden meer zal zijn dan een schuld van twintigduizend gulden, “en daarmee zullen jullie heus nog wel een hyptheek kunnen afsluiten”. En voor studenten uit armere milieus is het effect veel kleiner. Ritzen wijst erop dat hij nu eenmaal meer prioriteit geeft aan het basis- en voortgezet onderwijs. “En wie zo de mond vol heeft over prioriteiten moet ook posterioriteiten durven stellen. Daarom zullen studenten meer moeten lenen.”

“Wij werken heel hard”, zegt een boze student tegen de minister, “maar mensen die de hele dag niks doen krijgen meer dan wij. Binnen het plaatje van de verharding van het beleid wordt wel gehamerd op de jongeren, maar laten ze eens naar de bijstand boven de 27 kijken!” Een ander vindt dat dankzij het beleid van de minister studenten alleen nog de allernoodzakelijkste kennis tot zich kunnen nemen, want voor meer is geen tijd. Maar ook daarover denkt Ritzen anders. Hoezo hard werken, hoezo weinig tijd? “Uit onderzoek blijkt dat de student gemiddeld 1200 à 1300 uur per jaar bruto aan zijn studie besteed. Bruto! Dus daar valt van alles onder. Daar zit nog veel ruimte. Want ik ben er niet van overtuigd dat de student de rest van zijn tijd alleen besteedt aan zaken ten behoeve van zijn ontwikkeling.”

Aan het einde van de avond pleit een studente voor meer selectie in het hoger onderwijs, waarom eigenlijk niet op basis van het aantal studiepunten dat een student per jaar haalt? Dat zal de kosten eerder omlaag brengen dan de verlaging van de basisbeurs! Ze oogst luid applaus. De protesten tegen de tempobeurs, die van dat principe uitgaat en ooit de aanleiding vormde voor de debattenreeks, lijken plotseling vergeten nu veel grotere bezuinigingen het studentenbestaan bedreigen.

De discussie-avond eindigt wanneer de voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond, S. van Geest plotseling de leiding van PvdA-voorzitter Rottenberg overneemt en de zaal meedeelt dat de basisbeurs zal worden afgeschaft en dat Ritzen toch altijd hetzelfde vertelt, zodat het geen zin heeft naar hem te luisteren. “Zijn beloftes tijdens de vorige discussie zijn loos gebleken. Hij luistert niet naar ons.” “Natuurlijk moet er worden bezuinigd”, voegt de voorzitter van de PvdA-jongerenbeweging JS, S. Dijkstra, daaraan toe, “maar dat moet niet worden afgewenteld op de jongeren. Dit kabinet veroorzaakt een generatieconflict tussen jong en oud. Want de jongeren worden nu gedwongen om de offers te brengen om de welvaartsstaat in stand te houden die de ouderen zelf hebben opgebouwd.”