HISTORISCH JAARTAL

In de brievenrubriek van 15 april herinnert W.H. de Jong aan de oorsprong van het kerkelijk begrip "protestant', namelijk de Protestatio, ingediend op de Rijksdag te Spiers in 1529 tegen usurpatoir contrareformatisch optreden tegen de eerder reeds bereikte modus vivendi.

Zij luidde, zo wil ik eraan toevoegen, een permanente krachtmeting in tussen Vaticaan en Pruisische autoriteiten, keizers en een figuur als Bismarck, betrokken bij de zogenoemde Kulturkampf. Merkwaardig in deze strijd nu is het jaar 1893, een eeuw geleden dus. Had in 1870 Wilhelm I nog afwijzend beschikt op een emancipatorisch adres van katholieke zijde, diplomatiek inzicht deed Wilhelm II in 1893 tijdens een bezoek aan Rome zich verzoenen met de een jaar tevoren door Pius IX tot prefect van de Propaganda benoemde fanatieke Poolse kardinaal graaf Ledochowsky. Stof genoeg voor een psycho-analytische roman.