Het gaat niet goed met de studentenbladen

Een troosteloze benedenwoning in Amsterdam-West. In de hoek van de kale kamer staat, naast een scheefgezakte schemerlamp, de televisie op een kartonnen doos. CNN toont hoe de boerderij van David Koresh in vlammen opgaat. De redactie van het satirisch letterkundig tijdschrift LuRF vindt het schitterend. ""Ook wij gaan nu collectief zelfmoord plegen'', gniffelt hoofdredacteur Eric Noomen.

De redactie is deze middag bijeengekomen om zichzelf op te heffen, maar er heerst allesbehalve een grafstemming. Vol trots laten de studenten Nederlands de successen van de afgelopen vier jaar de revue passeren. Zoals die keer dat ze een oproep plaatsten voor een page three girl. Tot hun stomme verbazing ging dichteres Dapne van Rossum gewillig uit de kleren, hetgeen woedende reacties tot gevolg had van ""uit een kelder gekropen feministes''.

Het gaat niet goed met satire in studentenbladen. Als ze zich al niet opheffen omdat er nu toch echt afgestudeerd moet worden - zoals bij LuRF, een blad dat zich ten doel stelt ""blijvende hersenbeschadiging bij de lezer te veroorzaken'' - of omdat de subsidie dreigt te worden stopgezet - zoals Propria Cures - dan wentelen ze zich wel in het stof na negatieve publiciteit.

Het Amsterdamse faculteitsblad Babel bijvoorbeeld, na een column waarin oudere studenten werden getypeerd als ""grijze, vaak al flink defecte, afgebladderde senielen die zich kwijlend van Alzheimer en kennishonger onder ons hebben begeven.'' De ouderenbond ANBO voelde zich ernstig beledigd, waarop de redactie onmiddellijk een recticficatie plaatste.

Hoofdredacteur P. van den Blink wil weinig kwijt over de affaire. Hij verzet zich hevig tegen het idee als zou zijn ""serieuze tijdschrift met informatieve artikelen'' satirisch zijn. ""Kruiperig'', oordeelt Noomen over de reactie van Babel. Met spijt herinnert hij zich de tijd dat hij nog de leiding had over Babel. ""Net als ik weg ben ontstaat er een prachtige rel. Iets wat LuRF al lange tijd nastreeft maar ons nooit is gelukt.''

LuRF lijkt exemplarisch voor het zieltogende bestaan van satirische studentenbladen. In vier jaar tijd is de redactie erin geslaagd welgeteld zeven nummers met minimale oplagen uit te brengen. Het tijdschrift wordt zonder subsidie gemaakt en door de redacteuren zelf aan de man gebracht. Afgelopen week gebeurde dat in de Amsterdamse mensa Atrium. Bij de ingang werd een paspop geplaatst - voorzien van hakbijl in het met worcestersaus besmeurde hoofd - met de tekst: "Dit is Margriet, zij kocht hem niet'.

Er staat nog 900 gulden schuld uit, een nieuwe redactie werd niet gevonden. De redactieleden besloten het blad op te heffen. LuRF meent dat de malaise in de studenten-satire weinig te maken heeft met de korte studietijd van tegenwoordig, noch dat de studenten braver zijn dan vroeger. Het alomtegenwoordige "columnisme' is volgens Noomen de dood voor de studentenbladen. ""Iedere krant heeft tegenwoordig een paar grappenmakers in dienst. Doordat de kranten minder serieus zijn geworden, verdwijnt de noodzaak overal flink tegen aan te trappen'', aldus de ex-hoofdredacteur.

Ook met Propria Cures, het oudste en bekendste satirische studentenblad, gaat het niet zo best. Vorig jaar legde de rechter het blad een boete van 5.000 gulden op naar aanleiding van een fotocollage van de schrijver Leon de Winter naast een rij geëxecuteerde joden in een massagraf uit de Tweede Wereldoorlog. En twee maanden geleden oordeelde het literair produktiefonds dat ""de reputatie van PC ernstig verbleekt is'' en dat de subsidie derhalve niet wordt verlengd. Maar alle hoop is niet verloren: een inzamelingsaktie heeft 13.000 gulden opgeleverd. ""We zijn in ieder tot eind van dit jaar gered'', zegt PC-redacteur Casper Schoemaker. Hoe het daarna verder moet, weet hij nog niet.

Buiten Amsterdam is het hard zoeken naar satirische studenten. Bij de landelijke studentenvakbond hebben ze geen flauw idee of er naast PC andere bladen zijn. Navraag bij studentenverenigingen en universiteitskranten in Rotterdam, Utrecht, Leiden en Nijmegen leveren wel talloze schoolkrantachtige blaadjes op maar weinig satire.

Een uitzondering is het Groningse Nait Soez'n. Dit studentenvakbondsblad kwam vorig jaar in de problemen nadat het een artikel onder de kop "Anne Frank leeft nog' had geplaatst, waarin een niet bestaande hoogleraar beweerde dat Anne Frank in Zuid-Amerika zou wonen. Ex-hoofdredacteur Peter Mooiman stapte op na de rel die op het stuk volgde. ""We zijn te ver gegaan'', zegt hij nu bitter. ""We moeten het principe van persvrijheid opzij zetten en braaf zijn. Wat wel en wat niet kan wordt bepaald door de media. De kerk mag je in Nederland tot de grond toe afbreken, maar een gevoelig onderwerp als Anne Frank kan dus niet.''

De redactie is flink geschrokken van de affaire. De subsidie is in gevaar gekomen. De nieuwe hoofdredacteur Linda Platje wil helemaal niets vertellen over de toekomst van het blad. ""We moeten nu enorm oppassen'', is haar enige commentaar.