BELASTINGHEFFING

Het Kamerlid Willem Vermeend (PvdA) heeft in NRC Handelsblad van 15 april gezegd: “Belastingheffing, hoe eenvoudig en puur ook, heeft per definitie effect op het (economisch) gedrag van burgers en bedrijven en kan niet los worden gezien van internationale ontwikkelingen.” Vandaar zijn voorkeur voor relatief eenvoudige fiscale instrumenten om specifieke doelstellingen van het overheidsbeleid te realiseren.

Zijn partijgenoot Flip de Kam vindt dat belastingheffing primair dient om de schatkist te vullen. “Een fiscale purist”, vindt Vermeend. Een fiscale purist kiest voor het subsidie-instrument. Volgens Vermeend zijn subsidies in het merendeel van de gevallen echter niet doeltreffend. Hij ziet als sociaal-democraat een sturende rol voor de overheid. De vraag is echter: is er een taak voor de overheid? Een allesregelende overheid verstikt in het labyrinth van complexe alledaagse situaties - zoals de milieufaciliteit voor ondernemers (vervroegde fiscale afschrijving), een initiatief van Vermeend en Melkert. Een ondernemer in een fiscale verliessituatie heeft er niets aan. Zo iemand heeft het liquiditeits- en rentevoordeel van de vervroegde afschrijving wel het hardst nodig. De rechtszekerheid is zoek, nu de minister van financiën ieder moment de kraan kan dichtdraaien. Bureaucratie is er in de vorm van een speciaal bureau bij de belastingdienst. VROM houdt zich intensief bezig met de milieulijst. Een speciale meldingsprocedure en accountantsverklaring maken het beeld compleet. Wie bewijst dat een ondernemer een bepaalde investering niet had gedaan zonder deze milieufaciliteit? Dergelijke fiscale maatregelen zijn niet doeltreffend. Is het subsidie-instrument dan een alternatief? Wat de rijkssubsidies betreft ben ik het in grote lijnen met Vermeend eens, op lokaal niveau ligt dat anders. In het algemeen komen daar de subsidies terecht waar ze ook nodig zijn. Mits goed georganiseerd kan dat zonder bureaucratie. Doeltreffendheid kan door de kleinschaligheid heel wel in de gaten worden gehouden.

Het probleem zit echter dieper dan de vraag welk instrument de overheid moet inzetten om specifiek beleid te realiseren. Veel burgers accepteren het huidige stelsel van belastingheffing niet. Dit stelsel is verworden tot een stinkende lappendeken met de valse pretentie van maatwerk en de schone schijn van rechtvaardigheid. Vermeend c.s. kunnen zich beter toeleggen op een fundamentele discussie over werkelijke vereenvoudiging van het belastingstelsel.