800 Kilometer onstuitbaar asfalt: De autoroute du soleil; Rijden tot de zoete wind je raam binnenwaait

De Fourvière-tunnel bij Lyon, met zijn vierbaans-aanvoerweg zonder vluchtstroken was de hel, de puist in je vakantie. Dit file-leed is voorbij, nu de oostelijke ringweg om Lyon is geopend. Vanaf de Frans-Luxemburgse grens strekt ruim achthonderd kilometer asfalt zich strak naar beneden uit. Dit is de eerste aflevering in een serie over Doorgangswegen in Europa.

Met het hele gezin eerst pootje baden in de Noordzee en dan in de Middellandse Zee, en dat in een tijd van twaalf uur. Het ligt binnen ieders bereik, sinds het mogelijk is om vanaf Luik zonder noemenswaardig obstakel over de snelweg plankgas richting Franse zuidkust te rijden. Of het ook aan te raden valt, is een tweede.

Meteen over de grens, vlak bij het Limburgse gehucht Gronsveld, staat het bord Autoroute du Soleil. Pontificaal. De naam alleen al is voldoende om het verlangen naar zondoorstoofd landschap aan te wakkeren. De kaart van Frankrijk wordt uitgespreid en je zou willen alvast maar bij Dijon of Beaune te zijn. Voorlopig is de realiteit anders. Ingeklemd tussen de eeuwige rookpluimen van Cockerill-Sambre en de drukke spoorlijn naar Maastricht rijd ik naar Luik. Hoe dichter de stad nadert, hoe harder het gaat regenen.

ens prognoses van de ANWB zullen deze zomer ruim 1,2 miljoen Nederlanders met de auto naar Frankrijk op vakantie gaan. De meesten hiervan kiezen de Autoroute du Soleil: deze weg is snel, goed onderhouden en zelfs de ergste zondagsrijder zal het moeite kosten hier een verkeerde afslag te nemen. Vooral sinds de aansluiting tussen Langres en Dijon af is, eind 1989, en de files op de oude tweebaans Route Nationale tot het verleden behoren, strekt het asfalt zich vanaf de Frans-Luxemburgse grens ruim achthonderd kilometer lang strak naar beneden uit.

De aanleg van de weg betekende een klap voor de neringdoenden - frituriers, restauranthouders en handelaren in bric-à-brac - die zich van lieverlede langs de noord-zuid-route hadden gevestigd en wier zaken nu langs de oude weg liggen te verkommeren. Alleen de routier onder Langres klaagt niet. Hij is niet bang om zijn klanten - de vrachtwagenchauffeurs - te verliezen. Voor honderd francs eten, slapen en een stevige warme douche: waar vind je dat nog tegenwoordig?

De wegcultuur in Frankrijk en - in mindere mate ook die in België en Luxemburg - laat zich het best kennen aan de hand van borden langs de weg. Vous êtes en Lorraine is de eerste mededeling die de reiziger onder ogen krijgt bij het passeren van de Franse grens. Enkele honderden meters daarna volgt een pictogram van een klomp. Links staan vier rokende schoorstenen van iets dat zich laat aanzien als een kerncentrale. Over de preciese functie van dit gebouw geen mededelingen. Ook de betekenis van de klomp voor deze streek blijft onduidelijk.

De afbeelding van de houten schoen is een staaltje van het idioom waarin de automobilist op het traject naar de zon voortdurend zal worden aangesproken. Reizen is onlosmakelijk verbonden met dit soort gestileerde boodschappen. Camping- en hotelgidsen staan vol symbolen voor sanitaire, financiële of huishoudelijke faciliteiten, maar bevatten tenminste nog een "verklaring der tekens'. Langs de snelweg echter wordt brede bekendheid met grafische communicatiemiddelen verondersteld.

In Thionville scheert het snelverkeer rakelings langs de neo-gothische kathedraal, om vervolgens in het hart van de Franse staalindustrie te belanden. Vallée industrielle de la Fensch staat langs de weg, als een verontschuldiging voor de talloze buizen die het landschap ontsieren. Zelfs over de inhoud van die buizen laat de Autoroute de reizigers niet in onzekerheid: Gaz de hauts forneaux. Mondelange, zo te zien vroeger een rustiek dorpje, is door hoogovens omringd; nu is het de Franse tegenhanger van Wijk aan Zee. Toch moet deze streek ook natuurschoon bieden. Als ik de bruin-witte borden moet geloven, kun je hier skiën, kanoën en herten kijken (of schieten?).

Pas na Toul (kathedraalèn klooster) begint de Péage. Bij het tolstation trek ik een toegangskaartje uit een automaat van de Société des Autoroutes Paris-Rhin-Rhône. Met de leuze Pneus sous gonflé = danger! waakt de organisatie over de veiligheid van de weggebruikers: bij het bord staan gratis hulpmiddelen klaar om banden op te pompen. Zo'n weg kost een paar centen, maar dan heb je ook wat: een wapperende slurf geeft op kritieke baanvakken de windkracht- en richting aan; bergopwaarts is de weg voorzien van een aparte rijstrook voor langzame voertuigen; wegmarkeringen toetsen of men niet te dicht op de voorganger rijdt; en borden geven alvast de brandstofprijzen bij de eerstvolgende pompstations.

Op een drassige hoogvlakte markeert een bord de waterscheiding tussen de Noordzee en de Mediterranée. Het zuiden nadert, de aarde krijgt een steeds roestiger kleur. De wind waait zoete lucht naar binnen. Uitgestrekte koolzaadvelden schitteren helgeel in de zon, hun kleur weerkaatst in het zilveren beeldhouwwerk "Le soleil de Langres'.

Bij het wegrestaurant Porte de Bourgogne, bij Beaune, komen de twee belangrijkste wegen uit het noorden samen, de A6 uit Parijs en de A31 uit Luxemburg. Op dit punt ligt een van de drukste filialen van "Archis' - het Van der Valk-concern van Frankrijk. In het wegoverspannende restaurantencomplex is het altijd druk, zelfs buiten het vakantieseizoen. De smoezelige parkeerplaats biedt net als overal langs de weg voorzieningen: Jeux des enfants, Pique Nique, Brunisateur en Parcours de Santé. Ik stap in voor de laatste etappe van de reis. Het is nog zo'n vierhonderd kilometer van Beaune naar Orange. De weg voert langs Lyon.

Lyon: berucht om zijn Fourvière-tunnel. Met zijn vierbaans-aanvoerweg zonder vluchtstroken: het was de hel, de puist in je vakantie. Op die weg, in de verzengende hitte, hebben heel wat vakantiegangers angsturen gezweet: opgesloten in een file met een moter die heter en heter werd, onder een onbarmhartig schijnende zon.

Dit leed is voorbij als het aan de Franse Verkeersdienst ligt. Vlak voor de paasdagen is de oostelijke ringweg om Lyon geopend en de dienst voorspelt - wat behoedzaam - dat files in Lyon nu verleden tijd zijn. De nog kraakheldere weg leidt, voorzien van beige, gele en groene geluidswallen, door industrieterreinen en woonwijken.

De grens van Zuid-Frankrijk ligt twintig kilometer ten zuiden van de Péage van de Autoroute du Sud. Ik beklim de "Col du Grand Boeuf', de eerste serieuze helling na de Ardennen. Staan aan de noordelijke kant van deze berg nog keurige Monopoly-huisjes, aan de andere kant wordt het landschap woester, net als de huizen, die muren van gestapeld natuursteen in plaats van pleisterwerk laten zien. De mededeling Vous êtes en Provence geeft aan dat de vakantie nu echt is begonnen.

De symbolen van een zonnetje en een smal boompje zijn voor de verstokte Zuid-Frankrijk-ganger het sein om alert te zijn. Wie het eerst de Mont Ventoux, het praktisch boven de weg gelegen kerkje Notre Dame de Beaurégard of de Montagne Ste. Victoire ("Les Paysages de Cézanne) heeft gesignaleerd, verdient één punt. Voor de natuurliefhebbers kan dit spelletje nog worden uitgebreid met het aanwijzen van de eerste ceder, cipres, vijg, olijf, palm en parasolpijnboom. Om veiligheidsredenen is de chauffeur van deelname uitgesloten.

REIS

Inlichtingen over het reizen naar en door Frankrijk zijn te verkrijgen via de ANWB-reisnieuwslijn: 06-91091010 (50 ct/minuut). Eenmaal in Frankrijk is telefonische verkeersinformatie verkrijgbaar via het landelijk nummer 1489 43333. Het nummer van Lyon is 09-33 78543333.

Algemene inlichtingen over Frankrijk: Frans Verkeersbureau, Prinsengracht 670, 1072 AD Amsterdam. Inl 020-6203141.

DRUKKE DAGEN

Extreme drukte op de Franse wegen wordt verwacht op de dag van 31 juli, zowel in noordelijke als zuidelijke richting in het hele land. Zeer drukke wegen zijn te verwachten ieder weekend van juli (met name vanaf 9 juli, in zuidelijke richting), het weekend van 1 en 2 aug (in beide richtingen), 7 aug (in zuidelijke richting), 14 aug (in beide richtingen) en 27 en 28 aug (in noordelijke richting).

PIEKUREN

Spitsuren in Frankrijk: Vrijdag 15-22u, met name rond Parijs. Zaterdag 10-14u, op de wegen in Zuid-Frankrijk. Zondag 16-20u, rond alle grote steden.

KNELPUNTEN

A31: Luxemburg-Beaune voor de aansluiting met de A6.

A7: Beaune-Orange, het traject tussen Lyon en Vienne

ALTERNATIEVE ROUTES

Voor vakantieverkeer met bestemming Auvergne en Ardèche: A71/N9 Orléans-Clermont Ferrand, vervolgens de N9 van St Flour naar St Chély d'Apcher.

PÉAGE

Bij het oprijden van de tolweg krijgt de automobilist een tolkaart, die wordt ingeleverd bij het verlaten van de weg. Bij deze afrit wordt betaald (contant, creditcard, Visa- of Euro-Mastercard). Voor een gezinsauto betaalt men voor de afstand Toul-Lyon (ruim 500 kilometer) 104 francs.

BENZINE

Langs de snelwegen zijn benzinestations 24 uur per dag open, elders van 7-20u. Loodvrije benzine is in Frankrijk goed verkrijgbaar. Bijna ieder benzinestation verkoopt ongelode superbenzine (98). LPG is langs de snelweg redelijk tot goed verkrijgbaar. Creditcards geaccepteerd.