Lutjegast; "Levend willen ze al niet in Grootegast wonen, dood ook niet'

Het gemeentebestuur van Lutjegast werd vier jaar geleden gewaarschuwd door begrafenisvereniging De Laatste Eer: de algemene begraafplaats is bijna vol. Uitbreiding laat nog altijd op zich wachten.

LUTJEGAST, 28 APRIL. Aan de Abel Tasmanweg, tussen woonhuis en loonbedrijf, ligt de algemene begraafplaats van het Groningse Lutjegast. De begraafplaats is eenvoudig maar sfeervol: in het midden een cirkel van schelpgruis, omzoomd door treurwilgen. Gemakkelijk voor de lijkauto's, merkt uitvaartverzorger G. Solle op. “Die kunnen hier keren en weer wegrijden als de kist eruit is geschoven.”

Vanaf 1898 wordt begraven op het kerkhof, waar 850 Lutjegasters hun laatste rustplaats hebben vonden. Op de meeste stenen prijken trots opschriften die duidelijk maken dat de overledene geboren en/of gestorven is in zijn geliefde dorp. De begraafplaats oogt niet vol. Maar dat is schijn, waarschuwt Solle, wijzend op enkele groene veldjes. “Daar kan niet begraven worden omdat de wortels van de bomen de graven kunnen vernielen.” Enkele lege plekjes tussen bestaande graven zijn al verkocht aan Lutjegasters die verzekerd willen zijn van een graf in hun dorp. Op het oude deel lijkt nog wat ruimte. “Maar de stenen kunnen verdwenen zijn, of mensen hebben nooit een steen gehad.”

Bij de ingang ligt een veldje met de meest verse graven. Hier is nog plaats voor tien graven. “Voor mensen die dit jaar doodgaan”, zegt Solle. “Maar bij vijf sterfgevallen kun je al vol zitten. Want als de man van een echtpaar sterft, koopt de vrouw het plaatsje ernaast.” Een uitzondering die alleen geldt voor echtparen, want de voorverkoop van graven is drie maanden geleden gestopt. Niemand kan nog een graf reserveren. De gelukkigen die daarin wel slaagden, kochten hun toekomstig graf voor onbepaalde tijd. Graven ruimen om plaats te maken voor toekomstige andere, is dan ook uitgesloten.

Vier jaar geleden waarschuwde Solle het gemeentebestuur van Grootegast, waar Lutjegast onder valt, dat de begraafplaats bijna vol is. “Al die tijd is niets ondernomen”, zegt hij. “De grond is aanwezig, anderhalve hectare naast het kerkhof.” Wethouder S. Helmholt erkent het probleem, maar onderhandelingen met de eigenares van de grond verlopen moeizaam. Zij voelde er niets voor ingeklemd te zitten tussen twee kerkhoven (naast haar loonbedrijf ligt al het hervormde kerkhof) en weigerde omdat ze geen toestemming had gekregen voor de bouw van een tweede loods op haar terrein.

Inmiddels is overeenstemming bereikt: de loods mag er komen. In ruil staat de eigenares het stukje land af. De prijs is echter opgedreven, zegt Helmholt. Omdat onzeker is of de raad de grondaankoop toetstaat, heeft hij een "herinrichtingsplan' opgesteld: de middencirkel verdwijnt en er wordt ruimte gecreëerd voor nieuwe graven.

Dat het Lutjegaster kerkhof wordt uitgebreid is van levensbelang, meent Solle. Uitwijken naar Grootegast is uitgesloten. De meeste Lutjegasters willen een laatste rustplaats in hun eigen dorp. “Ouderen verhuizen wel eens naar Grootegast, waar meer voorzieningen zijn. Maar als ze dood zijn, komen ze terug.” Er speelt ook nog iets anders: een rivaliteit tussen beide dorpen. “Wij hebben het gevoel dat Lutjegast alles voor de helsdeuren moet wegslepen”, zegt Solle. “Daarom willen Lutjegasters niet begraven worden in Grootegast. Levend willen ze er al niet wonen, dood ook niet.”