Ecologische ramp Aralmeer is niet meer te herstellen

WASHINGTON, 28 APRIL. Het Aral-meer in het Centraal-Aziatische deel van de voormalige Sovjet-Unie is opgegeven. Het zal nooit meer zijn oorspronkelijke omvang bereiken van op vier na grootste meer ter wereld. Wel zullen pogingen worden ondernomen om het Aral-meer - dat in dertig jaar tweederde van zijn wateropppervlakte heeft verloren - in zijn huidige omvang te stabiliseren.

Dit is de uitkomst van overleg tussen de betrokken vijf Centraal-Aziatische republieken, internationale organisaties en donorlanden over de redding van het Aral-meer, dat gisteren in Washington werd gehouden. De hulp wordt gecoördineerd door de Wereldbank en de VN-organisaties voor milieu en voor ontwikkeling, UNEP en UNDP. Nederland behoort tot de groep van elf donorlanden. De vijf Centraal-Aziatische republieken zijn Kazachstan, Oezbekistan, Kirgizië (Kirgizië), Tadzjikistan en Turkmenistan.

“Een vorm van bestaan wordt in Centraal-Azië bedreigd”, zei Russell Cheetham, de verantwoordelijk directeur van de Wereldbank. Hij zei dat de opdroging van het Aral-meer en de daarmee gepaard gaande verzilting rechtstreekse gevolgen heeft voor 35 miljoen mensen in de betrokken republieken. “Dit is een van de ernstigste ecologische rampen van de twintigste eeuw”, beklemtoonde hij.

De verdwijning van het Aral-meer is het gevolg van irrigatie-projecten ten behoeve van katoen- en rijstteelt die de Sovjet-Unie in de jaren zestig is begonnen. Hiervoor is het water van de Amu en de Syr, twee rivieren die het Aral-meer van water voorzien, gebruikt. Doordat minder zoet water in het meer stroomt, droogt het steeds verder op en neemt de verzilting dramatisch toe. De vertegenwoordigers van de getroffen republieken vertelden dat de wind over een afstand van 2.000 kilometer zoutwolken over het land blaast. In het getroffen gebied is de traditionele landbouwproduktie vernietigd en wordt de gezondheid van de lokale bevolking ernstig geschaad. Zeventig tot tachtig procent van de bevolking vertoont ziekteverschijnselen.

“Het drama van het Aral-meer is geen natuurlijke ramp, maar het gevolg van menselijke inmenging”, zei Uzakbai Karamanov uit Kazachstan. “In één generatie is het Aral-meer nagenoeg verdwenen.”

De donorlanden, de Wereldbank, UNEP en UNDP zijn bezig projecten uit te werken om de bevolking te steunen, het ecologisch evenwicht in het gebied te herstellen en het watergebruik voor irrigatie aan te passen. Volgens Cheetham is het de bedoeling te proberen het Aral-meer in zijn huidige omvang te stabiliseren en niet om het in zijn oorspronkelijke omvang van 68.000 kmte herstellen. Daarmee is volgens de vertegenwoordiger van Oezbekistan, R. Ginijatullin, gekozen “voor het minste van twee kwaden.”