VEILIGHEIDSBELEID [1]

Volgens C. Homan (NRC Handelsblad, 17 april) blijkt uit gevallen waarin de structuur van de collectieve veiligheid wél werkte (Koreaanse oorlog 1950; bevrijding van Koeweit in 1991) dat de Verenigde Staten domineerden: “Hoewel theoretici het leerstuk van collectieve veiligheid nog steeds koesteren, passen we dit concept in de praktijk dus nooit toe.” De schrijver verwart het onderscheid tussen een ideale en een realistische collectieve veiligheidsstructuur.

In een ideale regeling trekken alle lidstaten gezamenlijk tegen een agressor ten strijde, in een werkzame collectieve veiligheidsstructuur wordt agressie door een voldoende aantal landen afgeschrikt of ongedaan gemaakt. Die worden dan inderdaad doorgaans door de hegemoniale mogendheid bijeengebracht en geleid.

Homan gebruikt het aloude argument dat de agressor lang niet altijd is vast te stellen. Alleen al door het vetorecht in de Veiligheidsraad wijkt de VN in dit opzicht af van het ideaal. Dit sluit echter dwangacties van de Veiligheidsraad niet uit. Zowel de Tweede Golfoorlog als de economische en militaire sancties tegen Servië tonen dat aan.

Volgens Homan is tegenwoordig veeleer sprake van burgeroorlogen in plaats van oorlogen tussen landen. In het geval van Joegoslavië is echter de fout gemaakt Bosnië-Herzegovina te vroeg te erkennen. Dientengevolge veranderde de burger- of afscheidingsoorlog in het voormalige Joegoslavië in een interstatelijke krachtmeting waarin sindsdien de levensvatbaarheid van de Verenigde Naties op het spel staat.

Het leerstuk van de collectieve veiligheid heeft inderdaad betrekking op de relaties tussen landen. Homan vermeldt niet dat ook het recht op zelfverdediging (artikel 51 van het Handvest van de VN) deel uitmaakt van de collectieve veiligheidsstructuur. Op grond van deze bepaling kwamen de VS Koeweit te hulp. Thans kan op dezelfde grond opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië worden bepleit, te meer omdat de Veiligheidsraad de economische en militaire sanctiemaatregelen tegen Klein-Joegoslavië nog vorige week heeft aangescherpt.