Heiligend Wembley inspireert Bergkamp

LONDEN, 27 APRIL. Unaniem gingen de herinneringen gisteren terug naar de schitterende, doeltreffende volley van Marco van Basten in de finale van het Europees kampioenschap in 1988. Maar unaniem werd de doeltreffende volley van Dennis Bergkamp in het trainingspartijtje in het Wembley-stadion als nog mooier, perfecter, ervaren. Hard en strak en niet als bij Van Basten met een boog sloeg de bal in de verste hoek van het doel van De Goey in. Op de trainingen zie je de mooiste staaltjes.

Als het grastapijt in Londen nog een heiligende werking heeft, dan lijkt het die zeker op Bergkamp te hebben. De schittering is bij de Ajacied de laatste maanden doffer geworden. De oorzaak weet hij zelf niet eens. Maar wat ook ten grondslag ligt aan de versobering, hij heeft zich voorgenomen op Wembley te laten zien waartoe hij allemaal in staat is. Als jongen was hij gek van Engelse voetballers. Een droom gaat woensdag voor hem in vervulling. De jongensdroom eens op het veld te staan van het stadion met de meest mythologische uitstraling.

Misschien heeft het stadion op de andere Nederlanders die voor het eerst op Wembley spelen, dezelfde heiligende werking. Ze zullen het nodig hebben in de cruciale wedstrijd in de voorronden van het wereldkampioenschap tegen Engeland. Engelsen verslaan in dit voetbaltheater is al jaren geen grote kunst meer. Maar moeilijk is het gewis, zeker nu Engeland zich evenals Nederland geen puntverlies mag veroorloven.

Nederland is bij een nederlaag vrijwel kansloos voor de kwalificatie. Dan zou het elftal alle overige wedstrijden dienen te winnen. Bondscoach Graham Taylor van Engeland ziet naar aanleiding van die wetenschap morgen kansen voor zijn team. Mede omdat hij nog geen nederlaag heeft geleden en Nederland wel. Hij veronderstelt dat de Nederlanders onder grotere druk zullen staan dan de Engelsen. Maar hij moet intelligent genoeg zijn om te beseffen dat Nederland in die sfeer weleens zou kunnen groeien.

Hij toonde zich gisteren in ieder geval al verheugd over het feit dat Des Walker, de verdediger, kan spelen maar vooral dat Paul Gascoigne geen hinder meer ondervindt van de rechter knie, waaraan hij twee jaar geleden na een zware blessure, opgelopen in de Cupfinal Tottenham Hotspur - Nottingham Forest, geopereerd moest worden. Even bestond eind vorige week de vrees dat Gascoigne weer last had van de oude wond. Maar gisteren kwam de speler van Lazio Roma in hoogst eigen persoon, op zijn hoogst eigen exhibitionistische wijze aan de pers op Wembley vertellen, dat hij door de medici gezond was verklaard.

Gascoigne liet zich in de zware regenbui na de training voorrijden in een auto. Hij stapte uit in korte voetbalbroek en had zijn voetbalschoenen nog aan. Vreemd? Zijn teamgenoten David Platt en Tony Adams verschenen althans in trainingsuniform. Of ze wat te vertellen hadden? Ze zouden spelen zoals ze gewend zijn te spelen, Engels, zonder opgeven. Respect voor Holland, dat natuurlijk wel. Maar angst, natuurlijk niet.

Taylor zou het beamen. De Engelsen zullen jagen op de bal, op de Nederlanders. Hen geen rust gunnen en niet de gelegenheid geven hun geliefde spelletje van balcirculatie te spelen. Het zal een gevecht worden wie de wedstrijd bepaalt, wie het tempo aangeeft. Taylors rivaal Dick Advocaat heeft zich immers voorgenomen het tempo op z'n Nederlands te bepalen en daarnaast zo aanvallend mogelijk te spelen. Het zou een boeiend gevecht kunnen worden. De veronderstelde Nederlandse superieure techniek, taktiek en beheersing versus de aanvalsdriften van de Engelsen.

De Engelsen moeten spelen zonder potentiële internationals als Ian Wright, Stuart Pearce, Tony Dorigo, Alan Shearer, die om uiteenlopende redenen verstek laten gaan, en zonder Chris Waddle, de dertiger met de continentale voetbalintelligentie die regelmatig voor opwinding zorgt als spelmaker van Sheffield Wednesday, rondom wie Taylor weigert zijn elftal te bouwen. Verder maakt het allemaal niet zoveel uit wie de Engelse bondscoach opstelt. David Platt van Juventus, Paul Gascoigne van Lazio, Des Walker van Sampdoria en John Barnes van Liverpool mogen inventieve krachten zijn, van de overigen gaan er naar Britse voetbalmaatstaven dertien in een dozijn.

Daarin schuilt ook de Engelse kracht. Dat tonen Engelse elftallen regelmatig aan wanneer zij met teams van het continent in gevecht treden. Engelse voetballers van de laagste garnituur kunnen boven zichzelf uitgroeien door hun gevaarlijkste wapens, opportunisme en slagvaardigheid, in de strijd te gooien. Taylor is juist van die speelwijze een liefhebber. Dat heeft hij sinds hij Bobby Robson na het wereldkampioenschap in 1990 opvolgde, wel aangetoond door technisch onderlegde spelers en individualisten te negeren en collectief en vooral strijdlustige spelers te selecteren.

Hij volhardt in zijn opvatting over voetbal waarmee hij als clubtrainer Watford en Aston Villa naar successen leidde. Met kritiek van de pers (bijvoorbeeld recent toen hij geen gehoor gaf aan de Waddle-promotie) kan hij vooralsnog leven. Of dat na een nederlaag op Wembley tegen Nederland nog zo is, valt te bezien. Maar dan nog is Engeland niet uitgeschakeld. De vraag is dan hoe de Engelsen zich volgende maand zullen houden wanneer ze in één week twee uitwedstrijden spelen: 29 mei tegen Polen en 2 juni tegen Noorwegen.

Op 9 juni ontvangt Nederland nog thuis Noorwegen. De spanning stijgt, hoewel Polen nog nauwelijks heeft gespeeld. Voor de Nederlanders heeft de spanning al zijn bijna laatste hoogtepunt bereikt. Die indruk wekten de geselecteerden gisteren tijdens de training op Wembley zeer zeker. Er werd fel gespeeld. Niet alleen door Bergkamp. Wanneer ze morgen zo spelen zou het ter compensatie kunnen zijn van de afwezigheid van Van Basten, Koeman, Van Aerle, Jonk, Numan en Kieft. Want geheel onvervangbaar zijn een paar van deze voetballers in tegenstelling tot de meeste Engelsen niet.

Wanneer dan ook nog Jan Wouters zich zou moeten afmelden, kan Advocaat de stormbal hijsen. Wouters kreeg tijdens het partijtje bij een lichte botsing weer last van de schouderblessure die hij vrijdag tijdens de wedstrijd van club Bayern tegen Saarbrücken opliep. Een pijnstillende injectie kan uitkomst bieden, wanneer Wouters de ploegarts daarvoor toestemming geeft. De belangen van het Nederlandse voetbal worden geacht op het spel te staan. Na de misères van PSV, Ajax en Feyenoord in de respectieve Europese bekertoernooien zou de uitschakeling van het nationale elftal voor het wereldkampioenschap een definitieve aanslag betekenen op de aantrekkingkracht van het voetbal in Nederland. Dan zijn volleys als die van Bergkamp alleen nog te bewonderen als het Nederlands elftal traint.