Yerma op het Hollandse platteland

Voorstelling: Yerma van Federico Garcia Lorca door Het Kruis van Bourgondië. Regie: Rob Ligthert, Peer Wittenbols; decor: Matt Vermeulen; spel: Carine Korteweg, Maike Meijer, Chiara Tissen. Gezien: 23/4 Toneelschuur Haarlem; elders t/m 24/5.

Het oogt allemaal oer-Hollands: de gedekte tafel op de voorgrond (fles melk, kaas, kaasschaaf, hagelslag en wit brood) en het polderlandschap erachter (blauwe lucht, groen gras, een rij tulpen in het gelid). Zo Federico Garcia Lorca al iets van Andalusische couleur locale in zijn volkstragedie Yerma heeft gestopt, dan is daar in de voorstelling van de Maastrichtse theaterwerkplaats Het Kruis van Bourgondië geen spoor van terug te vinden. Alleen de namen Yerma en Juan herinneren aan de Spaanse oorsprong van het stuk.

Erg noodzakelijk lijkt deze ingreep van de regisseurs Rob Ligthert en Peer Wittenbols niet. De nadrukkelijk Hollandse plattelandsomgeving heeft vooral iets meligs, van dezelfde orde als het bataljon kunstpenissen dat op een gegeven ogenblik uit het gras oprijst. Met dit olijke commentaar, zo stel ik me voor, hebben Ligthert en Wittenbols willen bewijzen dat de tekst uit 1933 ook voor ons herkenbaar kan zijn, zelfs eigentijds - en bovendien amusant, als je er maar oog voor hebt. Nu ja, bij vlagen is de voorstelling inderdaad niet ongrappig en dat is dan vooral te danken aan de drie actrices: Carine Korteweg, Maike Meijer en Chiara Tissen.

Gedrieën spelen ze momenten uit het leven van Yerma, een vrouw wier verlangen naar een kind uitgroeit tot een ziekelijke obsessie. Mokkend zit ze thuis om gordijnen of kleertjes voor de baby van haar vriendin te naaien terwijl haar echtgenoot Juan het land bewerkt. De actrices zijn om beurten Yerma, Juan en een van de andere personages. In snel opeenvolgende scènes laten ze zien hoe Yerma met de jaren almaar ongelukkiger en ontevredener wordt en hoe ze Juan gaat haten om zijn onverschillige houding tegenover hun kinderloze huwelijk.

Als het haar op een dag te veel wordt vermoordt ze hem en dat is dan het dramatische einde van een voorstelling die, ondanks de wanhoop van de hoofdpersoon, af en toe het karakter heeft van een idyllische pastorale met kwakende eenden en een schaapherder met lammetjes over zijn schouder. Deze plattelandsfolklore in Yerma weten de actrices op een ontwapenend simpele en charmante manier vorm te geven.