Open debat in VS over de verhouding met hetero's; Picknickstemming bij homomars

WASHINGTON, 26 APRIL. Mannen met ballonspieren of in leer, heupwiegende travestieten op decimeterhoge naaldhakken maar vooral modale types in korte broeken wegens het warme weer hebben gisteren in Washington meegelopen met een nationale burgerrechtenmars van homoseksuelen. Ook oudere echtparen marcheerden mee met de woorden “zeer trotse ouders” op borden, stickers en spandoeken.

Als oorlogsveteranen van de beweging werden verzwakte Aidspatiënten voortgeduwd. Er werden spandoeken met rose driehoeken meegevoerd en posters met de eis “een aidsgeneesmiddel nu!”. Fanfares trompetterden en vrolijke nichten hanteerden de tamboer. Groepen zwarten, indianen en latino's liepen in eigen organisaties mee.

Er was geen seksueel geladen sfeer, zoals bij jaarlijkse Gay Pride optochten, maar meer een picknickstemming. Het massale gezelschap was vriendelijk, behulpzaam, hoffelijk en stipt gehoorzamend aan de aanwijzingen van het geüniformeerde gezag. Hier marcheerden eerbare vertegenwoordigers van de middenklasse uit Middle America.

En dat is precies zoals de organisatoren het wilden om aan te tonen dat homoseksuelen in niets anders dan seksuele geaardheid afwijken van de maatschappelijke hoofdstroom. Ook wilden homoseksuelen hun politieke macht laten zien, nu president Clinton in juni moet beslissen over opheffing van het verbod op homoseksuelen in de krijgsmacht.

De organisatoren hoopten op meer dan een miljoen deelnemers maar het werden er volgens de politie 300.000. Het kilometerslange centrale plein tussen het Capitool en het Witte Huis was redelijk maar niet afgeladen vol.

De beroemde burgerrechtenmars onder leiding van Martin Luther King in 1963, waarmee deze tocht wordt vergeleken, had 250.000 deelnemers. De zwarten zwermden indertijd niet uit over het welgestelde noordwestelijke deel van Washington, zoals nu gebeurde. Dat is het verschil tussen homoseksuelen en etnische groepen, die zich tegen discriminatie willen verzetten. In tegenstelling tot zwarten zijn homoseksuelen tot in de hoogste regionen van de samenleving vertegenwoordigd, maar ze zitten wegens discriminatie vaak “in de kast”. Zwarten hebben geen keuze tussen het al of niet openbaren van hun natuur. Hun trauma's en maatschappelijke achterstand zijn gedurende honderden jaren gevormd.

In Washington waren er afgelopen weekeinde diners voor 100 tot 500 dollar per couvert ten bate van homoseksuele organisaties. Verder kwamen er clubs bijeen voor onder andere homoseksuele architecten, eigenaars van kleine bedrijven, piloten, journalisten en voor oud-studenten van Harvard, Yale en andere prestigieuze universiteiten. Dit alles bedoeld voor professionele networking. “We zijn overal vertegenwoordigd, ook in de beste kringen en daar maken we goed gebruik van”, zei een lesbische politiek activiste.

De Washingtonse horeca en middenstand lokten de bezoekers uit het hele land met de regenboogvlaggen van de homobeweging en speciale advertenties. De restaurants rond de modieuze wijk Dupont Circle zaten vol met groepen mannen of groepen vrouwen. Volgens een recent marketing-onderzoek verdienen politiek actieve homoseksuelen in Amerika ver boven modaal. Bovendien hebben ze meestal geen kinderen, zodat ze veel geld overhouden voor vakanties, luxegoederen en uitgaan.

De ravage van de aidsepidemie, met een dodencijfer van meer dan 150.000 in de Verenigde Staten, heeft de Amerikaanse homoseksuele beweging hechter gemaakt. Activisme werd een troost voor het op jonge leeftijd overlijden van vele makkers. Act Up voerde harde acties, met interrupties tijdens toespraken van hoogwaardigheidsbekleders, voor meer aidsonderzoek en voor het sneller vrijgeven van experimentele geneesmiddelen. Op teksten van sommige speldjes gisteren werd de afwezigheid van effectieve geneesmiddelen afgeschilderd als “genocide” door de overheid.

Queer Nation schokte met harde demonstraties maar had een versnipperde agenda. Sommige activisten deden aan outing. Ze maakten de homoseksualiteit bekend van prominenten, die in hun ogen tegen het belang van homoseksuelen werkten. Steeds meer mensen begonnen zich trots te tooien met het etiket “homoseksueel”, hetgeen de tenisster Martina Navratilova gisteren tijdens een toespraak deed uitvallen tegen de “etiketten” die “voor boekhouden zijn en niet voor mensen”. “Homoseksualiteit is maar een beperkt onderdeel van mijn persoonlijkheid”, zei ze.

De homobeweging moest zich in de jaren tachtig afzetten tegen rechts-evangelische organisaties die onder de presidenten Reagan en Bush meer invloed kregen. De vorige nationale mars in Washington was in 1987. De anti-homoseksuele toespraken bij de Republikeinse partijconventie vorig jaar en het debat over toelating van homoseksuelen in de krijgsmacht hebben uiteindelijk tot de mars van gisteren geleid.

Volgens verscheidene opiniepeilingen hebben de meeste Amerikanen homoseksualiteit geaccepteerd, met voorbehoud. Ze hebben geen bezwaar tegen homoburen. Maar een homoseksuele schoolmeester accepteren ze alleen als die zijn seksuele geaardheid verzwijgt. De houding tegenover openlijk homoseksuele militairen is ook tweeslachtig.

Het recht op dienst nemen in de krijgsmacht is het belangrijkste symbolische strijdpunt geworden. Een overwinning zou een waterscheiding kunnen zijn. Er is nu een open nationaal debat over alle aspecten van de verhouding tussen homo's en hetero's, de angst van heteroseksuele mannen en soms hun gewelddadige reacties, de misverstanden over de gevaren van het samen douchen en slapen. “Als een gezin dat de eerste boze stappen heeft gezet naar een homoseksueel gezinslid, wordt het land gedwongen om het onderwerp eerlijk te bespreken - zelfs kalm - op een manier die nog niet eerder is voorgekomen”, schreef de 29-jarige homoseksuele hoofdredacteur van het vooraanstaande opinieweekblad the New Republic.

President Clinton heeft de demonstranten gisteren niet toegesproken maar wel een brief gestuurd, die door een Congreslid werd voorgelezen. Vorige week heeft hij met leiders van de homobeweging overlegd. Dit werd niet op de televisie vastgelegd. De angst bestaat dat rechtse evangelisten de beelden zouden misbruiken. Bush hield vroeger een dergelijke afstand tot de anti-abortusbeweging. De meeste leiders van homo-organisaties accepteren Clintons voorzichtigheid en hebben vertrouwen in hem. Een leider noemde hem “een groot voorvechter voor onze rechten”. Toen Clintons brief werd voorgelezen riepen de demonstranten eerst in koor “Where is Bill?”, maar na de slotzin applaudiseerden ze.

Hoe anders het soms in Amerika toegaat dan in Nederland bleek uit de verschillende reacties op resultaten van onderzoek in hersenen van homo's. Daaruit bleek dat die anders zouden zijn gevormd dan die van hetero's. Amerikaanse homo-activisten waren enthousiast, want het was een bewijs temeer dat hun geaardheid geen kwestie van vrije wil was. Dergelijk onderzoek door prof. dr. Dick Swaab werd daarentegen verketterd door het COC en de Utrechtse hoogleraar homostudies Rob Tielman.

Nederland dient wel als lichtend voorbeeld voor Amerikaanse homoseksuelen. Naast Key West, Palm Springs en San Francisco is het een populair vakantie-oord. Er is ook een speciaal op homoseksuelen gerichte Nederlandse vakantiecampagne: “Brede glimlach. Eerlijke groeten. Van mensen die uw keuzen respecteren”, luidt de tekst. De beste reclame kwam van de Nederlandse homoseksuele landmachtkolonel René Schotel, die gisteravond op overtuigende manier sprak over homoseksuelen in de Nederlandse krijgsmacht. Dat was in Sixty Minutes, een actualiteitenrubriek met de hoogste kijkcijfers in Amerika.