Een dode en meer dan veertig gewonden door een ton kunstmest met ontsteker; De City werkt voor 90 procent na bom

LONDEN, 26 APRIL. De Londense City is vanmorgen “voor 90 procent” weer aan het werk gegaan, ondanks de ravage die een bom van de IRA zaterdagochtend in het financiële centrum heeft aangericht. Een ton kunstmest met een ontsteker, geparkeerd in een vuilniswagen in Bishopsgate, had een effect dat sinds de Duitse "Blitz' in de Tweede Wereldoorlog hier niet meer is gezien.

Een fotograaf van News of the World, getipt door zijn krant dat er een IRA-bomwaarschuwing was geweest, liep regelrecht de dood in. Meer dan veertig anderen raakten gewond, als gewoonlijk vooral door rondvliegend glas. De voorlopige schade wordt geraamd op een miljard gulden.

De NatWest Tower, het hoogste gebouw van de City en daarmee een symbool, werd samen met het net herbouwde gebouw van de Hongkong & Shanghai Bank het zwaarst getroffen, maar de Bank of England, Lloyds en de Stock Exchange bleven vrijwel gespaard, zodat zij vanmorgen de vlaggedragers zijn voor de business as usual-attitude die de City bovenal wil projecteren. Dankzij de recessie stond meer dan de helft van de beschadigde gebouwen leeg. Vervangende kantoorruimte is er in overvloed.

Sinds de vorige IRA-aanslag op de City op 10 april 1992 is er ruime ervaring in het treffen van noodvoorzieningen, bedoeld om de wereld en de IRA ervan te overtuigen dat Londens financiële hart niet stil te leggen is. Dat betekent niet dat er geen chaos is: tien tot vijftien procent van de naar schatting 250.000 werkers in het gebied kan niet aan het werk of is niet op de hoogte van een vervangende werkplek. De politie was bang dat alle 25.000 zich voor de afzettingen zouden verzamelen of zouden proberen daar doorheen te breken. De Nederlandse Kerk in Austin Friars heeft materiële schade van zo'n 25.000 gulden, omdat deuren en ramen uit hun voegen werden getild door de kracht van de explosie, maar het kostersechtpaar bleef ongedeerd.

De aanslag heeft als onmiddellijk effect dat Lagerhuisleden betere veiligheidsmaatregelen eisen om lijf en goed te beschermen. De roep om internering klinkt weer, anderen willen dat de inlichtingendiensten en de politie meer geld en grotere bevoegdheden krijgen en sommigen eisen de vorming van een nationale - in plaats van een in Londen geconcentreerde - anti-terreurbrigade.

Premier Major heeft onmiddellijk besprekingen geinitiëerd over betere beveiliging, maar het dilemma voor de regering is dat zij de IRA geen propagandacoup wil presenteren door al te gemakkelijk toe te geven aan maatregelen als politiewegblokkades. Die zouden van de City een bunker maken en herinneringen oproepen aan de belegerde binnensteden van Noord-Ierland. Dat beeld verdraagt zich niet met het imago van vrij en onbelemmerd (financieel en handels)verkeer, dat de City in de wereld moet projecteren.

In de ogen van de IRA, het Ierse Republikeinse Leger, moet het effect van de laatste bomaanslag buitengewoon tevredenstemmend zijn. Sinds haar eerste grote aanslag op de City, de dag na de verkiezingen, waarbij de Baltic Exchange en de Hongkong & Shanghai Bank ook ernstig werden beschadigd, heeft de IRA-leiding kunnen constateren dat het vasteland van Groot-Brittannië over dat soort incidenten veel opgewondener wordt dan over soortgelijke aanslagen in Noord-Ierland. Maar de hoop dat de terroristen hun hang naar het scoren van een dergelijke spectacular zouden opgeven na de universele verontwaardiging over de bomaanslag in Warrington, waarbij twee kinderen de dood vonden, is na zaterdag de bodem ingeslagen. De zorg voor de terreurbestrijding is dat de IRA haar activiteiten niet alleen heeft verlegd van Semtex naar kunstmestexplosieven, maar nu ook haar aandacht lijkt te richten op grote industriële complexen. Vóór de IRA op de zaterdag voor moederdag bommen in afvalbakken van de hoofdstraat van Warrington plaatste, was ze er bijna in geslaagd op het industrieterrein ook hoge druk gastanks te laten exploderen. Afgelopen vrijdagavond ontdekte de politie twee bommen bij een olie-aanlandingsplaats in Tyne and Wear. En zaterdag demonstreerde de IRA nog een andere techniek toen ze elders in Londen twee autobommen liet ontploffen, zonder slachtoffers.