Advies: scherpe criteria voor militaire hulp

DEN HAAG, 26 APRIL. Nederland moet bij de afweging deel te nemen aan internationale vredesoperaties een aantal scherpe criteria aanleggen. Niet in alle gevallen waarin de internationale rechtsorde wordt geschonden is er voor Nederland een militaire taak.

Dat stelt de Adviesraad Vrede Veiligheid in een rapport over de Prioriteitennota, waarin minister Ter Beek (defensie) voorstellen doet voor de afslanking van de krijgsmacht. Het rapport was vanochtend in de Tweede Kamer aan de orde tijdens een hoorzitting. Nederland wil volgens de beleidsplannen van minister Ter Beek op vier plaatsen in de wereld tegelijkertijd aan vredesoperaties kunnen meedoen. Nog afgezien van de evidente beperkingen in de beschikbare militaire capaciteit, aldus de Raad, moeten ook andere overwegingen bij de besluitvorming betrokken worden. De Adviesraad noemt een aantal criteria, zoals het gezag van het internationale samenwerkingsverband dat tot militaire acties besluit alsmede specifieke verplichtingen die Nederland heeft aangegaan. Ook de wijze waarop en mate waarin de internationale rechtsorde wordt geschonden, dient te worden afgewogen. Voorts dient de vraag te worden gesteld in hoeverre Nederlandse belangen rechtstreeks worden aangetast. Verder moet de grootte van de risico's die Nederlandse militairen zouden lopen worden ingeschat. En er moet een vooruitzicht zijn op het vinden van een bevredigende politieke oplossing van het conflict in kwestie door een actie waaraan Nederland zou deelnemen.

Voor dr. Jan Geert Siccama, onderzoeker van het Instituut voor Internationale Betrekkingen "Clingendael', gaat deze opsomming niet ver genoeg. Ook hij was door de Kamer uitgenodigd voor commentaar: “Als je spreekt van het schenden van de internationale rechtsorde dan kun je niet met twee maten meten. Waarom wél gevechtstroepen naar Koeweit en niet naar Bosnië? Waarom wel VN-militairen naar Somalië en niet naar Soedan of Liberia? Ik denk dat je veel sterker je eigen Nederlandse belang moet afwegen bij die acties en bijvoorbeeld vast moet stellen dat je bijvoorbeeld alleen aan acties deelneemt waartoe de Veiligheidsraad oproept.”

Siccama is van mening dat Nederland met uitvoering van de Prioriteitenota het gevaar loopt militair onvoldoende vuist te kunnen maken ten tijde van grote crises. Hij is van mening dat Nederland in de toekomst te weinig reservetroepen ter beschikking heeft en ook de voortzettingscapaciteit (het langdurige troepen kunnen inzetten bij een groot conflict) onvoldoende kan garanderen. Ook de Adviesraad Vrede Veiligheid drong er vanochtend in de Tweede Kamer op aan dat vanwege de onzekerheden in Oost-Europa en de voormalige Sovjet-Unie Defensie zodanige personele, materiële en infrastructurele voorzieningen in stand houdt of treft dat de omvang en de samenstelling van de Nederlandse krijgsmacht tijdig aan een slechter wordende veiligheidssituatie kunnen worden aangepast.