Kassa's rinkelen bij heilige communiefeestjes

MADRID, 24 APRIL. Anna wil best een bruidje van Christus zijn, maar daar kan de zoon van God ook wel iets tegenover stellen. Natuurlijk is Hij aan het kruis gestorven voor onze zonden, maar met Pasen is ook Hij ook weer uit den dode opgestaan, dus dat houdt elkaar aardig in evenwicht. Zelf denkt zij aan een mountainbike.

Anna staat voor een spiegel op de kinderafdeling van het warenhuis El Corte Inglès en past haar witte jurk van kant met satijnen strikken. Anna is acht jaar en gaat over twee weken haar eerste heilige communie doen. Even verder is nog een tweede meisje net zo'n jurk aan het passen en behalve de meneer van het warenhuis staan om Anna heen: haar moeder, haar peettante, nog een tante, een buurvrouw en haar oma.

Anna kijkt reuze vroom terwijl haar moeder opsomt wat zij voor de plechtigheid heeft aangeschaft. De jurk dus, een handtasje van zijde, een rozenkrans, een kroon voor in het haar van witte en roze kunstbloemen, een missaal met parelmoeren schutbladen, sokjes. “En ondergoed”, vult oma aan. De kassabon komt even later tot een totaal van 89.700 peseta, zo'n vijftienhonderd gulden. Dat is natuurlijk nog maar het begin. Bij het feest moet straks ook een fotograaf zijn en er wordt gegeten in een mooi restaurant. Alle gasten krijgen na afloop een aandenken mee naar huis. Maar de moeder van Anna houdt niet van overdrijven en heeft, zegt zij, dus maar een paar mensen uitgenodigd. Hoeveel ongeveer? “Nauwelijks meer dan 35.” Die brengen allemaal cadeautjes mee, grijnst Anna.

Mei is de maand waarin kleine Spanjaarden voor het eerst het lichaam van Christus ontvangen en waarin grote Spanjaarden zich steeds vaker diep in de schulden steken om de feestelijkheden te bekostigen. Het televisiejournaal waarschuwde deze week dat de plechtigheden ernstig uit de hand beginnen te lopen. Wat vroeger een familieritueel was waarbij de kleine meisjes in een wit jurkje werden gehesen en de jongetjes in een matrozenpak, is geworden tot een glamourfestijn met als middelpunt het miniatuurbruidje in vol ornaat en de knaap in admiraalsuniform compleet met onderscheidingen en tressen.

Dit jaar zal de communie-industrie het recordbedrag van 100 miljard peseta (ruim anderhalf miljard gulden) omzetten, zo schatten de tv-reporters. Het grootste deel daarvan gaat naar de horeca. Net als bij echte bruiloften wint allengs de gewoonte veld om bij warenhuizen en in speelgoedmagazijnen cadeaulijsten gereed te leggen waaruit de gasten een keuze kunnen maken die de begunstigde gegarandeerd bevalt. Die mogelijkheid bestaat ook bij dit filiaal van El Corte Inglès bevestigt de afdeling klantenservice, maar in Madrid wordt er nog niet zo veel gebruik van gemaakt. Het is vooral rond Valencia en in Andalusië zeer in de mode, in het arme zuiden.

Want met koopkracht heeft het opluuksen van de eerste communie al even weinig van doen als met religie. Een mini-enquête in eigen omgeving leert dat de werkster haar drie kinderen in vol ornaat naar een gespecialiseerde bankethal heeft laten uitrukken, terwijl de buurvrouw na de mis slechts een kinderfeestje heeft gehouden en de cadeaus voor haar dochter heeft beperkt tot de klassiekers: eerste horloge, kinderbijbel. Tirar la casa por la ventana (het huis door het raam naar buiten gooien) zoals uitgeven van je kapitaal tot de laatste cent hier plastisch wordt omschreven, is vooral een gewoonte van minder vermogenden.

Hierin verschillen Spanjaarden niet van andere volkeren: overal ter wereld kopen arme mensen meer, en meer rotzooi dan welvarender burgers. Maar intussen is het volop crisis en de collectieve reactie op de slechte tijden mag wel specifiek Spaans worden genoemd. Naast noodlotsprofetieën jobstijdingen is in de media en op straat opvallend vaak ook een andere visie op de nabije toekomst te beluisteren: het wordt weer gezellig in Spanje. Weg met de snelle hap en de slanke drank, er is weer tijd voor stevige kost, wijn en coñac. Zo bezien is de communie-explosie geen op zichzelf staand verschijnsel.

Voor Anna ligt overigens geen cadeaulijst klaar op de speelgoedafdeling, zegt haar moeder streng. Er zijn grenzen.

“Maar ik krijg wel een Nintendo!”, flapt het meisje er vanachter haar kanten kraagje nog snel uit.