Flevoland voert harde strijd om voortbestaan

AMSTERDAM, 24 APRIL. Het is "alle hens aan dek' om Flevoland te redden. Waarnemend commissaris van de koningin E. Vermeer is druk doende Kamerleden “indringend over te brengen” niet het kabinetsstandpunt te volgen over gemeentelijke samenwerking.

Flevoland, "geboren' in 1986 en daarmee de jongste provincie van Nederland, dreigt alweer uiteen te vallen. Staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) heeft woensdag aangekondigd dat Almere zou moeten overgaan naar het Regionaal Overleg Amsterdam (ROA), waarbij zij aantekende dat “daardoor het draagvlak van het resterende gebied in Flevoland te klein is”. Einde provincie dus.

Maar de provincie zet zich schrap. Vorig jaar moest zij nog met lede ogen toezien hoe Almere zich onder de inspirerende leiding van burgemeester C. de Cloe bekeerde tot de regio Amsterdam. Toen echter duidelijk werd dat toetreding tot de ROA zou betekenen dat Almere geen deel meer kon uitmaken van Flevoland kwam de commissaris van de koningin H. Lammers in actie. Hij voerde in januari in zijn huis in Almere een "indringend gesprek' met de fractievoorzitters van de Almeerse gemeenteraad. “Een hoogst curieuze zaak”, aldus D66-fractievoorzitter J.W. de Vletter, “op de rand van wat ik vond dat kon.” Temeer daar burgemeester De Cloe, die de ROA in zijn portefeuille had, niet was genformeerd over dit gesprek.

Lammers hamerde er bij de fractievoorzitters op dat het bestaan van de provincie in het geding kwam als Almere in de ROA zou blijven. De commissaris kan daarbij de houding van De Cloe, die enthousiast zijn gemeente vooruit liep naar de regio Amsterdam, alleen maar hinderlijk hebben gevonden. “Dat was het begin van de heel pijnlijke affaire”, zegt De Vletter, doelend op het vertrek van De Cloe in maart.

Officieel zag De Cloe zich gedwongen terug te treden door een affaire over de toepassing van zijn onkostenregeling. Terwijl de gemeenteraad nog volop bezig was met het onderzoek daarnaar, trommelde commissaris van de koningin Lammers eerst de wethouders op en een dag later alle fractievoorzitters. Bij hen polste hij de bereidheid De Cloe een minnelijke afvloeiingsregeling voor te houden. De meeste fracties wilden daarmee niet akkoord gaan. Maar de volgende dag zegden vier wethouders de samenwerking met de burgemeester op. Daardoor was diens positie onhoudbaar geworden en De Cloe trad terug. En daarmee had de provincie de eerste slag gewonnen.

Tweede-Kamerlid J. Kohnstamm heeft vorige week vragen gesteld aan minister Dales (binnenlandse zaken) over de rol van Lammers in deze affaire.

Pag.2: Oude land ligt klaar om de polder op te vangen

Donderdag ging Almere definitief om. Een meerderheid van de gemeenteraad heeft besloten dat de stad zich zal terugtrekken uit de ROA en deel blijft uitmaken van Flevoland. Daarmee hebben de fracties van de VVD, PvdA en de Almere Partij (dezelfde die een maand geleden aankoersten op de val van De Cloe) louter gekeken naar de belangen van de provincie, aldus De Vletter. Die beslissing is de belangrijkste verzekering voor Flevoland dat de provincie blijft bestaan.

De positie van Almere is essentieel voor de (toekomstige) gemeentelijke samenwerking in Flevoland, aldus Gedeputeerde Staten van Gelderland vorige maand in een nota waarin de opties voor nieuwe samenwerkingsverbanden de revue passeren. “Als de gemeente wegvalt ontstaat er een totaal nieuwe situatie”, aldus het Gelderse college.

Achter de dijken ligt het oude land al klaar om de delen van de uiteenspattende polder op te vangen. Amsterdam heet Almere graag welkom in de ROA. Gelderland liet vorig jaar al weten dat zij graag een regio Noordwest-Veluwe zou zien van Harderwijk tot Elburg, samen met Dronten, Lelystad en Zeewolde. Overijssel liet eveneens een oogje vallen op Dronten, dat samen met Urk en de Noordoostpolder mooi in het samenwerkingsgebied IJssel-Vecht zou vallen. De staatssecretaris zag het in haar nota al helemaal voor zich.

In die nota laat Gelderland zijn aanspraken op Flevolands grondgebied voorlopig varen. Zowel de verschillende gemeenten, als de provincie hadden afwijzend gereageerd op de avances van de regio Noordwest-Veluwe.

Burgemeester G.H. Faber van Zeewolde herinnert zich de gesprekken met het bestuur van Noordwest-Veluwe. “Men zei onomwonden Zeewolde bij zich te willen inlijven. De toenmalige voorzitter noemde Zeewolde een aantrekkelijke bruid voor zijn regio.” De liefde, daarover maakt Faber zich weinig illusies, is vooral ontvlamd in het vooruitzicht de bevolkingsdruk van de Gelderse Vallei te kunnen ontlasten door uitbreiding over het water. Maar het college van Zeewolde heeft er niet veel woorden aan vuil gemaakt. “Voor ons was een overstap buiten de provinciegrenzen niet aan de orde”, zegt Faber. “Nog los van de vraag of we juist met die regio wilden samenwerken. De mentaliteit op de Veluwe is toch een heel andere dan die in Zeewolde.”

Groot was dan ook de verbazing van zowel Zeewolde en Dronten als van de provincie Flevoland toen Gelderland in het najaar een nota presenteerde waarin werd voorgesteld de beide steden te voegen bij de regio Noordwest-Veluwe. En Dronten kreeg daarbij zelfs aanzoeken van twee regio's. In een nota van Gedeputeerde Staten van Overijssel uit november staat te lezen dat “vooral de gemeenten Noordoostpolder, Urk en Dronten op diverse terreinen met de gemeenten uit IJssel-Vecht samenwerken. In hun ogen zou dan een indeling van deze drie gemeenten bij IJssel-Vecht een goede optie zijn.”

Inmiddels hebben beide provincies moeten toegeven dat Flevoland zich niet zomaar zijn gebied laat afpakken. Dat heeft de ROA ook moeten constateren. Waarnemend secretaris J. Schilder sprak gisteren zijn teleurstelling uit over het besluit van de Almeerse gemeenteraad. Maar, zo waarschuwt hij de provincie voor voorbarige blijdschap: “Ik vraag me af of de staatssecretaris dit over haar kant laat gaan.”