Brabant treurt om lot Verkadefabriek

DEN BOSCH, 24 APRIL. Tot drie maal toe had hij de brief aan het Brabants Dagblad verscheurd omdat de tekst ervan te zeer in boosheid was geschreven. In de uiteindelijke versie was zijn verontwaardiging in de juiste dosering aangebracht: “Wordt er alleen maar naar een mogelijke winst gekeken zonder rekening te houden met het personeel en staan de rekenaars er dan wel voldoende bij stil dat dit (opheffing van de Bossche vestiging) antireclame is voor het bedrijf, die op den duur veel klanten kan gaan kosten?”

De briefschrijver, de 73-jarige voormalige personeelfunctionaris A.A.M. Coppens, voelt zich twaalf jaar nadat hij het bedrijf met de VUT verliet nog altijd een "Verkademan'. Bij de koffie presenteert zijn vrouw Verkade- café noir en voor thuis geeft ze een pakje frou-frou mee, de wafeltjes die in Den Bosch worden gemaakt. “Men werkt met de beste grondstoffen, met echte vanille en echte suiker”.

Op zijn brief in de krant kreeg Coppens veel reacties van gepensioneerde werknemers, maar ook van personeelsleden, die blij waren dat hij zich hun lot aantrok. “Bij Verkade werken betekende dat je veilig was. Men was er trots op. Iedereen die er kwam werken, werd van tevoren thuis opgezocht om te kijken of men netjes en hygiënisch was. In de introductietijd werd men volledig ingelicht over het bedrijf tot aan de eenvoudigste medewerkers toe: dat versterkte de motivatie. Verkade had tot in de wijde omtrek een goede naam. Toen ik begin jaren zeventig bij een auto-controle door de politie staande werd gehouden en ik mijn papieren liet zien, zei de agent: "O, u hebt een auto van Verkade, rijdt u dan maar door, want dat is wel in orde.' Ik heb de indruk dat nu meer naar het maken van winst dan naar het belang van de mensen wordt gekeken. Een fabriek sluit je als het slecht gaat, maar hier wordt winst gemaakt.”

Aanleiding voor Coppens om in de pen te klimmen is het voornemen van Verkade - sinds 1990 onderdeel van het Britse United Biscuits - om de vestiging in Den Bosch, waar nog ongeveer 120 mensen werken, te sluiten en de wafelproduktie te concentreren in Zaandam. Om de tegen de sluiting te protesteren is voor dinsdag aanstaande een 24 uurs staking uitgeroepen en wil het personeel optrekken naar het Verkade-hoofdkantoor in Zaandam. Volgens een woordvoerster van het bedrijf zijn de verhuisplannen “puur economisch bepaald; er is geen rentabiliteit meer op de wafelproduktie, de markt is ingezakt, vooral in Frankrijk, dat de voornaamste afnemer was van de in Den Bosch gemaakte produkten.”

Pag 15: Sluiting Bosche fabriek omstreden

Personeelsleden, die dat verkiezen, kunnen mee naar Zaandam, maar de echte Bosschenaren onder hen vragen zich af wat ze als Oeteldonkers vooral met carnaval in Noord-Holland te zoeken hebben. Anderen zeggen dat hun partner een vaste baan in Den Bosch of omgeving heeft en dat hij die dan zou moeten opzeggen. Maar de meesten zijn vooral erg sceptisch over de toekomst in Zaandam, want, aldus hun woordvoerder Heinz Körschner, voorzitter van de bedrijfsledengroep van de Voedingsbond FNV en lid van de ondernemingsraad, “wie geeft de garantie dat we daar in de toekomst wèl van werk zijn verzekerd als het waar is, zoals de directie beweert, dat het slecht gaat met de wafelafzet?”

Verkade in Den Bosch is een voortzetting van de koekfabriek C.L. Verhagen- Van Oorschot. Die fabriek, opgericht in 1886, werkte tot 1929 in opdracht van Verkade; in 1943 werd ze in het Zaanse bedrijf opgenomen en heette van toen af aan Verkade.

In de Bossche Verkadevestiging worden de zoete en hartige wafels gemaakt; behalve de frou-frou, ook de Canasta en de kaasstaafjes. De capaciteit van de nog pas in 1987 ingebruikgenomen nieuwe volautomatische wafellijn, door een van de directeuren geroemd als "de grootste van Europa', is 6000 ton per jaar. Maar daarvan wordt volgens Körschner op dit moment slechts 4000 benut. Volgens de directie onder meer doordat de afzet vooral van de "kaasstaafjes' naar Frankrijk stagneert, wat volgens Körschner best wel eens kan worden veroorzaakt doordat er te weinig reclame voor wordt gemaakt. Hij meent dat er daarbij sprake is van een welbewuste poging om Verkade in Den Bosch de nek om te draaien. Het kaasstaafje gebruikt als kaasschaafje?

De Verkade-woordvoerster: “Reclame maken is een geldkwestie en met geld uitgeven moet je gezien de economische situatie heel voorzichtig zijn.” Toen op 17 november vorig jaar bekend werd dat er voor de Bossche vestiging geen toekomst meer zou zijn, liet de ondernemingsraad een onderzoek instellen door het bureau Wicher Smit. Dat kwam tot de conclusie dat verhuizing naar Zaandam minimaal 10 miljoen gulden kost en dat het zeker acht tot tien jaar zou duren voordat dat bedrag wordt terugverdiend, wat de directie in een eigen rapport tegensprak.

“Het voordeel van de concentratie in Zaandam”, aldus de woordvoerster, “is dat er dan meer mogelijkheden ontstaan om te investeren in nieuwe produkten. Die mogelijkheden zijn er in Den Bosch niet. Het is zeker een pijnlijke operatie, maar ook een kwestie van gezond verstand”. Volgens Wicher Smit kan er in Den Bosch per jaar 3 miljoen gulden worden bespaard onder meer door een aantal banen te schrappen en door delen van het grote complex te gebruiken als opslagruimte. Verkade huurt daarvoor nu elders magazijnen.

Heinz Körschner is er zeker van dat de meerderheid van het personeel bereid is te vechten voor het behoud van de Bossche vestiging. “Natuurlijk is het een gevecht van David tegen Goliath, maar als we niks zouden doen, zouden we dat later niet met ons geweten in overeenstemming kunnen brengen. Het maken van wafels is een specialistisch werk, daar moet je feeling voor hebben. Als de wafelproduktie naar Zaandam wordt overgeplaatst, heeft men daar tenminste twee jaar nodig om er rendement uit te halen.”

Dat er plotseling geen vraag meer zou zijn naar de Verkade-produkten, gelooft Körschner niet, “omdat we er tot voor kort nooit genoeg van konden maken.” Het is wel erg toevallig, meent hij, “dat men daar mee komt nu men van plan is Den Bosch te sluiten. Verleden jaar maakte Verkade als geheel nog een winst van 30 miljoen gulden, dan kun je toch niet zeggen dat het slecht gaat. Alleen het geld dat telt, dat is mijn indruk. Tot voor enige jaren achtte Verkade de mensen als het hoogste goed; nu zijn we zo'n beetje het straatvuil geworden.”, aldus Körschner, die zegt 95 procent van het personeel achter zich te hebben en strijdend te zullen ondergaan, “tot in de laatste instantie, de ondernemingskamer, toe.”