Zorg over Duitse recessie groeit

BONN, 22 APRIL. De economische recessie in Duitsland wordt ernstiger en gaat langer duren dan kort geleden nog werd verwacht. Vergelijking met recessies van midden jaren zeventig en begin jaren tachtig worden al gemaakt. Een daling van het nationaal inkomen met 2 procent valt niet meer uit te sluiten. Mede door een stijging van het aantal werklozen met zo'n 400.000 (nu: 4,37 miljoen) en lagere belastingopbrengsten stijgt het financieringstekort van minister Theo Waigel (financiën, CSU) dit jaar tot circa 75 miljard mark.

Zulke alarmerende prognoses komen van alle kanten. In zijn openingsrede op de jaarlijkse industriële beurs in Hannover zei minister Günter Rexrodt (FDP, economische zaken) dat de negatieve groei van 1 procent voor 1993, twee maanden geleden nog aangenomen door het college van adviseurs van de regering (de “vijf wijzen”), wat hem betreft nu al naar min 2 kan worden gecorrigeerd. Bondspresident Richard von Weizsäcker drong in Hannover aan op een grote bereidheid om offers voor het Duitse eenwordingsproces te brengen, hij vroeg om “meer flexibiliteit” bij de inkomensvorming. De voorzitter van de Duitse organisatie voor buitenlandse handel, Michael Fuchs, noemde een exportdaling van 17 en een importdaling van 21 procent in januari “een alarmsignaal”.

Ook het Duits industrieel verbond (BDI) is somber. “De Duitse economie heeft het afgelopen driekwart jaar een razendsnelle val van hoogconjunctuur naar recessie doorgemaakt. De aanvankelijke hoop, begin dit jaar, op een korte en milde flauwte is doordat de signalen van een diepe recessie niet meer te overzien zijn geheel verdwenen. In de industrie hebben de meeste conjunctuurindicatoren nu een peil bereikt dat met de recessies in '74/'75 en '81/'82 te vergelijken is”, meent het BDI.

Door de gelijktijdige diepe val van de investeringen en het achterblijven van de vraag uit het buitenland kan de snelle conjuncturele omslag zelfs de ernstigste in de na-oorlogse geschiedenis worden. De opwaardering van de D-mark in het Europees Monetair Systeem (EMS), “overdreven loonstijgingen” in de twee afgelopen jaren en de daardoor “zelf veroorzaakte inflatie” (4,3 procent in '93) schaden export èn werkgelegenheid. Het aantal banen is vorig jaar in West-Duitsland met 5 procent gedaald, terwijl het aantal korter werkenden “dramatisch” is gestegen, aldus het BDI, dat klaagt over “enorm hoge kosten per eenheid produkt” in Duitsland.

De Bundesbank, die over 1992 12 miljard mark winst heeft gemaakt, schrijft in haar jongste, vandaag gepubliceerde maandverslag ook bezorgd over het Duitse kostenpeil, al wijst zij ook op de grote economische kracht en financiële reserves van de Bondsrepubliek. Volgens de Duitse centrale bank is echter een scherpe knik neerwaarts te signaleren in de buitenlandse investeringen, die in 1991 en '92 nog met 41 miljard stegen tot 196 miljard (een kwart uit de VS). In die twee jaar stegen Duitse investeringen in het buitenland met 54 miljard tot 249 miljard.

Het tempo waarin de economische toestand verslechtert bleek gisteren ook uit de mededeling van minister Waigel in de Bondsdag dat het toch al gekritiseerde financieringstekort over dit jaar opnieuw groter wordt. Eind vorig jaar had hij dat op 43 miljard gesteld, in januari werd het 51, midden maart 54, nu wil hij het nader ramen op circa 75 miljard.

De onderhandelingen kennen twee fundamentele stadia: een land dat lid wil worden bespreekt met de EG-commissie of het problemen zal hebben met de toepassing van de EG-wetgeving zodra het lidmaatschap een feit is. Vervolgens richt het zich tot de lidstaten en vraagt om uitzonderingsregels of overgangsperioden voor de aangeduide probleemgebieden.