Unieke draaibare sterrenkaart

Draaibare sterrenkaart voor Nederland. Auteur Rob Walrecht. Te bestellen Omniversum, Den Haag. Prijs: ƒ 16,90

De sterrenkunde is een van de weinige exacte wetenschappen die een grote populariteit genieten. Enerzijds omdat de afstand tussen amateurs en beroepsastronomen nooit groot is geweest, anderzijds omdat de mens altijd geboeid wordt door vragen over het ontstaan van de aarde, de overige planeten, kometen, over leven elders in het heelal en over de grenzen' van het heelal.

Gedurende tientallen jaren heeft de sterrenkunde een welhaast revolutionaire ontwikkeling doorgemaakt, waarbij vooral de ruimtevaart een doorslaggevende rol heeft gespeeld. Zo zijn bijv. in de afgelopen twintig jaar alle planeten van ons zonnestelsel met hun manen, behalve dan Pluto, van nabij gefotografeerd en aan allerlei ingenieuze onderzoekingen onderworpen.

Maar ook voor degene die met het ongewapend oog of met een eenvoudige kijker naar de sterren kijkt, blijft de hemel boeien. Het verschijnen van de planisfeer of draaibare sterrenkaart' van Rob Walrecht is daarom een aanwinst voor al diegenen die op een eenvoudige manier willen weten hoe de verschillende sterrengroepen heten.

De planisfeer is ontworpen voor 52 ß8 noorderbreedte, maar is zeer wel te gebruiken tussen 47 ß8 en 57 ß8 noorderbreedte. Belangrijk is ook dat de draaibare kaart is gemaakt voor 5 ß8 oosterlengte, ongeveer de geografische lengte van de stad Utrecht. Met de daarbij goed geformuleerde toelichting kan men bijv. in één oogopslag zien hoeveel minuten zon, maan, planeten en sterren in Groningen eerder opkomen dan in Vlissingen.

Deze planisfeer, smaakvol uitgevoerd, is een uitstekend hulpmiddel om de sterrenhemel te verkennen. Er zijn 600 sterren in zo'n 50 sterrenbeelden afgebeeld, alsmede de Melkweg en ongeveer 200 objecten, nevels en sterrenstelsels, die met eenvoudige apparatuur waarneembaar zijn.

De auteur is geruime tijd lid geweest van de staf van het Zeiss planetarium te Amsterdam, voordat dit naar Artis verhuisde, en heeft daar ruime ervaring kunnen opdoen met vragen van belangstellenden die de weg aan het firmament maar moeilijk konden vinden.

Er staat veel op, maar is de auteur met de vermelding van 200 objecten in de vorm van nevels en sterrenstelsels, die met eenvoudige apparatuur zouden zijn waar te nemen, niet een beetje te optimistisch geweest? De lichtvervuiling speelt namelijk een steeds grotere rol bij het waarnemen van dit soort objecten. Niet alleen rond de steden wordt de hemel niet meer donker, ook op vele tientallen kilometers afstand doet het stadslicht zich gelden.

Maar hoe dan ook, er zijn nog steeds wel locaties te vinden, ook in Nederland, waar men nauwelijks gehinderd wordt door lichtvervuiling en een donkere sterrenhemel met zijn duizenden flonkerende sterren en de wazige witte band van de Melkweg kan aanschouwen. De zomervakantie is nabij en dan komt men vaak op plekken waar van lichtvervuiling geen sprake is.

En dan is het bij de hand hebben van de planisfeer van Rob Walrecht een meer dan uitstekende gids. Te meer daar aan het geheel drie tekstpagina's zijn toegevoegd met een goede inleiding over dat gedeelte van de sterrenkunde dat van belang is voor de gebruiker.