NWO reorganiseert

NWO, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, reorganiseert.

De Wetenschapsbijlage van 1 april meldde dat dat zonder veel wapengekletter in zijn werk gaat. Toch zijn niet alle voornemens van het Algemeen Bestuur van NWO even goed. Dat de reorganisatie rustig lijkt te verlopen, heeft zo zijn redenen. Veel ontevreden beta's zullen er niet zijn. Het overgrote deel van het budget ging al naar de exacte wetenschappen en het Algemeen Bestuur vertoont niet de neiging daarin verandering aan te brengen.

Zijn alpha-gamma's daarover al ontevreden, erger is het dat NWO hun onderzoek op beta-leest wil schoeien. Grote afdelingen, grote projecten - alles onder twee gebiedsbesturen met wijde en diepe blik. Bepaalde, zinnige ideeën kunnen nu ook al verwezenlijkt worden, zonder dat alles overhoop gehaald wordt. Dat heeft bijvoorbeeld de Stichting Taalwetenschap al laten zien. Die stichting heeft drie jaar geleden zijn procedures ingekort en zijn aantal werkgemeenschappen drastisch teruggebracht. De NWO evaluatie van 1992 van die Stichting, en van vrijwel alles wat onder het Gebied Geesteswetenschappen valt, was positief tot heel positief. Verdere verbeteringen zijn binnen de huidige structuur goed mogelijk.

Als de huidige plannen doorgevoerd worden, met hun veronachtzaming van typische eigenschappen van alpha-gamma onderzoek, zal veel verdwijnen dat moeizaam en - toegegeven - soms langs merkwaardige tussenstations is opgebouwd.

Ingezien moet worden dat kleinschaligheid en diepte elkaar niet per definitie uitsluiten: beperkte injecties, op de juiste plaats toegediend, kunnen een grote uitwerking hebben. Beslissingen omtrent agendabepalende, grotere investeringen op taalkundig terrein kunnen optimaal genomen en ondersteund worden wanneer uiteenlopende taalkundigen op een of andere manier achterban en draagvlak zijn. Nog hebben we een goed apparaat, met een geheugen en een draagvlak, dat oordeelt - altijd via referenten - op basis van kwaliteit, en dat zeker niet werkt volgens de karikatuur die soms bestreden wordt. Binnen een divers gebied als Geesteswetenschappen kan één enkel bestuur niet onderscheiden tussen goed en heel goed, hooguit tussen goed en slecht lobbyen. Want gelobbyd zal er worden.

Waarom is er dan niet meer wapengekletter in de alpha-gamma hoek? Wel, de een opereert omzichtig in de hoop nog wat te redden en geeft zó veel uit handen. De ander is moedeloos - het Algemeen Bestuur hoeft immers naar niemand te luisteren. Het echte gekletter komt wellicht pas van de instortende structuren, en dat zal dan een negentiger jaren NWO-echo zijn van verwoestingen die in de tachtiger jaren de universiteiten zijn aangedaan.