Leids bedrijf maakt transgene planten met schimmelresistentie

Het Leidse plantebiotechnologiebedrijf Mogen Is er in geslaagd om genetisch gemodificeerde tomateplanten te maken, volledig resistent tegen een veel voorkomende schimmel. Deze schimmel, Fusarium, veroorzaakt jaarlijks voor miljoenen guldens schade aan land- en tuinbouwgewassen en is chemisch maar heel lastig te bestrijden. Vermoedelijk kunnen ook andere gewassen langs overeenkomstige weg tegen Fusarium en andere schimmelsoorten resistent worden gemaakt.

De Leidse biotechnologen maakten gebruik van een natuurlijk afweersysteem dat in vele plantesoorten voorkomt. Dit systeem treedt in werking, zodra de plant met een ziekteverwekker wordt geconfronteerd. Er volgt dan een "gecoördineerde respons', waarbij een cocktail van eiwitten wordt aangemaakt, werkzaam tegen een breed scala van ziekteverwekkers.

Tot de eiwitten behoren chitinase en beta-1,3-glucanase, beide actief tegen onder meer de celwanden van schimmels. Uit experimenten bleek, dat deze eiwitten elk afzonderlijk al een duidelijke anti-schimmelactiviteit vertonen, maar dat ze te zamen aanzienlijk werkzamer zijn dan bij elkaar opgeteld. Door dit synergistische effect moest, zo redeneerden de onderzoekers, een volledige resistentie te verkrijgen zijn.

De genen voor de anti-schimmeleiwitten werden gesoleerd en in het erfelijk materiaal van tomaat gentroduceerd, zodanig dat ze daarin voortdurend zijn aangeschakeld. De transgene tomaten bleken volledig beschermd tegen infectie met Fusarium. Een significante doorbraak, want de ziekteverwekker is een zogeheten "grondpathogeen' die via het wotelstelsel doordringt tot de gastheer. Chemische bestrijding is daardoor bijzonder moeilijk.

Mogen gaat nu ook onderzoeken of de combinatie van de beide transgene anti-schimmeleiwitten effectief is andere schimmelsoorten, en of het systeem even goed werkt in andere landbouwgewassen. Zelf gaat het bedrijf de komende jaren de gewassen tomaat, koolzaad en aardappel testen op de bescherming tegen tien verschillende soorten schimmels. Samen met partners gaat het bovendien nog eens de werkzaamheid in acht andere gewassen onderzoeken.