CANTINFLAS 1911 - 1993; Komiek van het volk

Wat achterblijft zijn goede herinneringen, 49 films en het werkwoord cantinflear, wat zoveel wil zeggen als snel, veel en onbegrijpelijk spreken - iets wat veel latinos, vooral politici, eigen is. Ondanks deze rijke erfenis heeft de dood deze week van de komiek en acteur Mario Moreno (81), bijgenaamd "Cantinflas', Mexico in een nationale rouw gedompeld. Honderden defileerden gisteren langs de baar in het theater Jorge Negrete, hoofdkwartier van de Mexicaanse acteursbond ANDA.

Mario Moreno Reyes werd op 12 augustus 1911 geboren als vierde van twaalf kinderen van een postbeamte en een huisvrouw in de volkswijk Santa Mará la Redonda van Mexico-Stad. Al op vijftienjarige leeftijd raakte hij verzeild in de wereld van de carpas, de Mexicaanse versie van het vaudeville-theater. In de eerste jaren van zijn lange acteursloopbaan nam hij de acteursnaam 'Cantinflas' aan opdat zijn familie niet zou weten waar hij mee bezig was.

Tussen 1936 en 1981 maakte hij bijna vijftig films, waarvoor hij vaak zelf de script schreef. Hij werkte nauw samen met regisseur Miguel Delgado, die 32 "Cantinflas'-afleveringen op zijn naam heeft staan.

Hoewel hij succes boekte als Passepartout, de knecht van de door David Niven gespeelde Phineas Fogg in de Engelstalige film Around the world in 80 days (1956), en Moreno ook nog in de Amerikaanse film Pepe speelde, heeft Cantinflas vanwege de taalbarrière nooit internationaal kunnen doorbreken. Zijn belang is vooral zijn de grote herkenbaarheid voor de doorsnee-Mexicaan en voor andere gewone latinos. Een eenvoudig mannetje dat zich met humor en boerenslimheid, en vooral met zijn onbegrijpelijke cantinflear, in het leven redt en herhaaldelijk de autoriteiten te kijk zet. Dat spreekt aan in een continent waar formeel geen, maar in de praktijk vele standen en rangen bestaan. De beroemde Mexicaanse muralist Diego Rivera vereeuwigde Cantinflas als de onbezorgde, goedgeluimde Mexicaanse flierefluiter in een muurschildering van het Teatro de Insurgentes.

Het is vooral met de vroege Cantinflas dat de latinos zich identificeren. In zijn latere jaren, toen hij een gevierd en gevestigd acteur was, werd Mario Moreno volledig ingepalmd door het "systeem'. De zeer bemiddelde Moreno zette zich in voor vele goede doelen - hij was onder andere VN-ambassadeur voor het kind - maar bleef vooral een representant van het establishment. Moreno was weduwnaar van de Russische balletdanseres Valentina Ivanova en laat een zoon en drie kleinkinderen achter.