Broeikaseffect (2)

Dr. W. Sombroek betoogt in zijn artikel "Het voordeel van het broeikaseffect' (W&O 15 april) dat het broeikaseffect erg negatief wordt voorgesteld, waardoor de voordelen ervan onderbelicht worden. Meer CO in de atmosfeer zou planten, dus ook gewassen, beter doen groeien, op voorwaarde dat dan wel voldoende licht, bodemvocht en nutriënten voor de plant beschikbaar zijn. De voedselproduktie zou hierdoor stijgen wat voor de Derde Wereld gunstig zou zijn. Geen verdroging maar vergroening.

Naar mijn mening wordt het voordeel te groot en te voorbarig voorgesteld. Agro-biologisch is wellicht wel een hogere voedselproduktie te voorspellen, maar het landbouwsysteem waarbinnen deze zou moeten plaatsvinden bepaalt het resultaat. Gaat het om voedsel of cash crops? Voor wie is de opbrengst bestemd, is dat de pachter, de landeigenaar, of de echtgenoot? Is het niet hetzelfde broeikaseffect dat klimaatverandering veroorzaakt en daardoor andere omstandigheden voor landbouwproduktie?

Sombroek noemt de nutriënten, c.q. bemesting met natuurlijke of kunstmest, en het bodemvocht als randvoorwaarden, maar deze zijn juist voor de Derde Wereld een probleem. Zo zijn binnen de landbouwsystemen in de semi-aride gebieden de mogelijkheden voor natuurlijke bemesting beperkt en zou men aangewezen zijn op kunstmest. Reeds vele decennia kampt men in Derde-Wereldlanden met een tekort aan kunstmest en er zijn geen redenen om aan te nemen dat dit probleem verdwijnt als de nutriëntenbehoefte van de plant door meer CO in de lucht als groeibeperkende factor een grotere betekenis krijgt. Een opbrengsverhoging op zich is onvoldoende om van een voordeel van het broeikaseffect voor de Derde Wereld te kunnen spreken.

Het feit dat CO de groei van planten en gewassen kan bevorderen, kan worden meegenomen in de discussies over de ontwikkelingsproblematiek en mondiale mileugebruiksruimte. De internationele bezorgdheid omtrent het broeikaseffect moet echter niet met agro-biologische gevolgtrekkingen worden ontkracht. Voorzichtheid blijft geboden met het schetsen van de verwachtingen van hogere CO-concentraties in de atmosfeer, zeker voor de Derde Wereld. Er dient, voorlopig althans, nog uitgegaan te worden van het voorzorgsprincipe: maatregelen nemen in de sfeer van emissiebeperkingen voordat het broeikaseffect en de invloed daarvan te bewijzen zijn.