Alkohol bij zwangere vrouwen veroorzaakt afwijkingen kind

Overmatig alkoholgebruik door zwangere vrouwen is de belangrijkste oorzaak van aangeboren geestelijke ontwikkelingsstoornissen. Kinderen met een ernstige vorm van dit foetale alkohol syndroom zijn bij de geboorte direct herkenbaar. Hun hoofd is klein en het gezicht heel typisch: een te kleine neus, een schuine stand van de ogen en soms een gehemeltespleet. Ook is het kind veel te kort en te licht (geboortegewicht onder de 2500 gram). Behalve geestelijk en intellectueel onderontwikkeld, zijn de kinderen ook vaak hyperactief.

Het foetale alkohol syndroom komt in meer of minder ernstige vorm bij vijf op de duizend kinderen voor. Tot nog toe was het onzeker of deze afwijkingen na de geboorte blijven bestaan of dat het kind er wellicht overheen groeit. Een aantal Zwitserse onderzoekers hebben geprobeerd een groep van 72 kinderen die zij vlak na hun geboorte, rond 1979, ook al uitgebreid onderzocht hadden, weer op te sporen. Al deze kinderen hadden een lichte tot ernstige vorm van het foetaal alkohol syndroom. De onderzoekers slaagden erin om 60 kinderen terug te vinden. Drie kinderen waren er al dood. Tweederde van de kinderen woonde in een pleeggezin (of soms een tehuis). De 20 kinderen die nog thuis woonden bleken in bijna alle gevallen door de vader of grootouders te worden verzorgd. Slechts een enkele moeder was daar zelf nog toe in staat. Er waren trouwens al 11 moeders aan de directe gevolgen van alkohol overleden.

Uit het hernieuwde onderzoek bleek dat de meeste kinderen hun groeiachterstand grotendeels ingelopen hadden, al waren de jongetjes nog steeds iets te klein. De te kleine schedel bleek echter in 65 procent van de gevallen nog steeds te bestaan. Bij de geboorte was dat percentage 88. De intelligentie leek niet verbeterd: een laag IQ was laag gebleven. Overigens was het niet zo dat de kinderen met een te klein hoofd onherroepelijk een intellectuele achterstand hadden: bijna de helft van de kinderen met een te klein hoofd had toch een min of meer normale intelligentie (IQ boven 70). De onderzoekers concluderen dat ook na tien jaar het schadelijke effect van de alkohol op de zich ontwikkelende hersenen nog duidelijk merkbaar is. Alkohol tijdens de zwangerschap lijkt dus te leiden tot blijvende schade (The Lancet, 10 april).

Tegenwoordig wordt aan zwangere vrouwen meestal geadviseerd om tijdens de zwangerschap helemaal niet meer te drinken. Iedereen begrijpt natuurlijk dat overmatig alkoholgebruik tijdens de zwangerschap slecht is, maar één of twee glaasjes lijkt toch niet zo erg. Er zijn echter onderzoeken waaruit blijkt dat er een rechtlijnig verband bestaat tussen alkoholgebruik en gedrags- en ontwikkelingsstoornissen. Dat betekent dus dat totale onthouding op zijn plaats is. Andere onderzoekers achten dit overdreven, vooral ook omdat de belangrijkste fase in de ontwikkeling van de hersenen in het eerste trimester van de zwangerschap valt. Bij veel vrouwen is het dus zo dat als ze de zwangerschap bemerken, het eigenlijk al te laat is om te stoppen met drinken.