Ria

Het navolgende moet een beetje onder ons blijven. Het is nogal wat persoonlijker dan anders. Het gaat over drs. M.B.C. Beckers-de Bruijn, tot gisteren fractievoorzitter van Groen Links in de Tweede Kamer. Misschien mag het voor een keer, nu ze vandaag voor het eerst ontbreekt.

Ria Beckers zal gemist worden, door christen-democraten en gewone democraten, door stadsmensen en schapenhoeders, door mensen die het nu nog niet weten. Ook al zullen zij nooit groen of links worden.

Wanneer publieke figuren weggaan treedt vaak een korte rouw-schrik op, gevolgd door een golfje vertedering. Dat loopt dwars door de politieke rijen heen. Van Agt was een meester in de akoestiek en optiek van zijn vertrek. “Een trekvogel is teruggekeerd op zijn nest”, was de bucolische zinsnede waarmee hij zijn onverwachte vertrek uit de Kamer in mei '83 van een snelle vlucht omzette in een Brabantse thuiskomst. Weg was ie even goed, geen mens wist waarom.

Ria Beckers, die aanzienlijk langer in de landelijke politiek actief is geweest, zou haar eigen vertrek nooit zo willen orkestreren. Warme truien en public relations gaan niet samen. Zij heeft nooit de minste moeite gehad duidelijk te maken dat zij meer op inhoud dan op effectbejag was gericht. Dat zal de PPR en later Groen Links heel wat zetels hebben gekost, maar zo was de partij en zij was de partij. Een smakelijk lachje voor de manlijke fotograaf, zij kon het niet en zij probeerde het nauwelijks.

Van Agt en Beckers, twee katholieke Nederlanders, hoe ver kunnen twee mensen uit hetzelfde nest uiteengroeien. Lubbers en Beckers, ook twee weinig verwante katholieken, maar misschien met iets minder afkeer. Politiek spatten haar woorden af als water op zijn oliejas. Haar interpellaties brachten altijd een twinkeling onder zijn mefistofelische wenkbrauwen: Jou kan ik aan, straalde hij uit. En: Je had een leuk mens kunnen zijn, als je niet van die onpraktische standpunten zou innemen. Trouwens: Debatteren heb je ook nooit geleerd.

Verongelijkt. Dat is het woord dat velen buiten de Kamer mogelijk te binnen schiet wanneer zij denken aan Ria Beckers in haar gymnasium-trui bij de interruptiemicrofoon. Humor was nooit haar sterkste wapen. Maar het aardige is dat zij dat weet en toegeeft. Ook daarin is zij volstrekt eerlijk. Zo is zij, de boodschap past bij haar. Bewapening en Milieu zijn ongeschikt voor een geintje, noch voor persoonlijke charme-exploitatie.

Haar bijdrage aan de Nederlandse democratie ligt ergens anders. Dat begint pas duidelijk te worden, na afloop van de no nonsense-jaren, nu de ethiek zo'n hoge vlucht heeft genomen in het courante politieke denken. Nu de rechtsstaat zo zucht onder een bevlogen vorm van resultaatvoetbal. Zonder resultaat. Daartegen past het soort verontwaardiging waar Ria toevallig altijd al in deed.

Het zal duidelijker worden als zij er een tijdje niet meer bij is. Wie veertien jaar in een kleine fractie meedoet in de Kamer verdient medailles voor veelzijdigheid en uithoudingsvermogen. Wie al die tijd ook nog eerlijk en voorkomend in de parlementaire omgang is geweest, mag er nog één ontvangen. Bij Ria Beckers gaat dat allemaal op, maar er is meer.

Het bijzondere aan haar zijn niet eens die twintig jaar radicale politiek. Sommige standpunten leken me terecht, zij het hopeloos. Er was ook het nodige in haar kraampje dat me minder aantrok. Niet vanwege de radicaliteit, maar vanwege een wereldvreemde aanpak die er aan vastzat. Zij had wel eens, wat in modern Nederlands heet een losers-uitstraling. Dat kan principieel aantrekkelijk zijn, je vroeg je alleen af waarom zij soms zo duidelijk liet merken dat zij zich realiseerde dat haar wensen politiek èn praktisch onhaalbaar waren.

Haar beoordeling van mensen klonk ook wel eens naëf in de oren. Dat Den Uyl een bijzondere en authentieke figuur was, zoals zij in vraaggesprekken meer dan eens heeft gezegd, zal niemand haar tegenspreken. Maar hem juist noemen als iemand die zo aardig voor mensen was, dat zal vele van zijn trouwste medewerkers van weleer verrassen.

Met het actie-wezen, waar Ria Beckers zich jarenlang mee heeft geassocieerd en waar ze een spreekbuis van was, richtte zij zich veel meer op het formuleren dan op het krijgen van het eigen gelijk. Dat heeft het voordeel van de helderheid. Macht en machtspolitiek waren nu eenmaal besmette begrippen van de tegenstander. Maar door het gebrek aan belangstelling ervoor werd de maximale vlieghoogte van de beweging stelselmatig gedrukt. Echt invloed uitoefenen kon natuurlijk ook alleen tijdens de PPR-meeregeerdagen, toen de stippeltjesdam in de Oosterschelde werd afgedwongen.

Het neemt allemaal niet weg dat Ria Beckers in de loop der jaren een waardevolle constante factor in de parlementaire politiek is geworden. Een ijkpunt voor moreel fatsoen. Juist nu een schuit vol ethische appelen over het Binnenhof zeilt, ter lering ende vermaning van het gewone volk, is haar jarenlang volgehouden verdediging van gevangenen, zwakzinnigen, buitenlanders en andere buitenstaanders een steeds belangrijker herinnering aan fundamentele, in wetten vastgelegde rechten van mensen.

De leidster van de verliezers blijkt uitgegroeid tot een aanvoerster van degenen die het moeten hebben van het recht als afgesproken minimum-norm om de samenleving beschaafd en bewoonbaar te houden. Door permanent hun gemis aan andere zekerheden in herinnering te brengen, illustreert zij a contrario dat veel van die hoog-ethische betogen van CDA- en PvdA-bewindsmensen van nu sterke elementen van machtspolitiek in zich bergen. Dat wil zeggen: politiek gericht op het behoud van eigen macht. Realpolitik met een moraal-stickertje.

Haar politiek was echt en radicaal. Dat bleek me ook toen ik haar in de grijze oudheid eens thuis opzocht, voor een zogenaamd vraaggesprek. Zij woonde nog in Oegstgeest, de Leidse randgemeente met zo veel D-zesenzestigs in de vensterbanken. In niets week de gastvrouw af van de publieke persona. Het was gezellig, maar zij deed geen enkele merkbare poging sympathie te winnen met huiselijke vertrouwelijkheid. Dat was toen al ongebruikelijk en nu bijna uniek: ze bekommerde zich er niet om hoe zij "overkwam'. Er was werk aan de winkel, en weinig tijd. Om de aarde te redden. Echte overtuiging, kom daar nog maar eens om. Een veldboeket zij haar deel.