Kabinet ruziet over opheffen ministeries

DEN HAAG, 21 APRIL. Het kabinet is ernstig verdeeld over de noodzaak om bij de komende kabinetsformatie ministeries op te heffen.

Minister-president Lubbers en de ministers Kok, Hirsch Ballin, Andriessen en Alders vinden dat een dergelijke departementale herindeling niet langer kan worden uitgesteld. Zij staan tegenover minister Dales (binnenlandse zaken) en de andere bewindslieden die zo'n herindeling willen uitstellen tot na de eeuwwisseling.

Dit zeggen betrokken ambtenaren naar aanleiding van een brief over de reorganisatie van de rijksoverheid die Dales gistermiddag heeft verstuurd aan de Tweede Kamer.

De ministerraad is het wel eens over een afslanking van het ambtenarenapparaat in de volgende kabinetsperiode met bijna veertigduizend arbeidsplaatsen. Deze banen zouden voor het merendeel worden overgeheveld naar provincies, gemeenten of verzelfstandigde instellingen. Deze vermindering van het aantal rijksambtenaren zou onder meer het gevolg moeten zijn van de grote departementale en interdepartementale operaties die nu gaande zijn, zoals "decentralisatie impuls', "grote efficiency', en "sociale vernieuwing'.

In de visie van Lubbers en zijn medestanders in het kabinet is een logisch vervolg op deze operaties de departementen op korte termijn opnieuw in te delen. Ook CDA-fractievoorzitter Brinkman - en beoogd premier - pleit voor het samenvoegen van departementen. Minister Dales is daarentegen van mening dat een departementale herindeling op dit moment contraproduktief is. In gesprek met NRC Handelsblad verklaarde zij onlangs dat zo'n operatie “het risico in zich draagt dat je allerlei verdedigingsmechanismen mobiliseert”.

In een concept-versie van haar brief aan de Kamer heeft Dales voorgesteld een departementale herindeling uit te stellen tot na de volgende kabinetsperiode. Onder druk van Lubbers schrijft het kabinet nu dat “voorbereidingen van een herziening van de departementale indeling op gang kunnen worden gebracht”.

Met haar brief levert Dales commentaar op een rapportage van de secretarissen-generaal, de hoogste ambtenaren van de departementen, waarin dezen de organisatie van de rijksoverheid in de komende jaren analyseren. Het kabinet steunt het voorstel van de SG's om bij vrijwel alle departementen alleen de beleidsafdelingen te laten voortbestaan. Afdelingen die zijn belast met de uitvoering van beleid, worden verzelfstandigd of gedecentraliseerd.

De bestaande "verkokering' tussen de verschillende departementen en onderdelen van departementen zou moeten worden tegengegaan door:

vorming van één corps van breed inzetbare wetgevingsjuristen

samenvoeging van uitvoeringsorganisaties en opsporingsdiensten

vorming van een Algemene Bestuursdienst voor topkader dat op meerdere departementen kan worden ingezet.

Op politiek niveau moet de belangentegenstellingen worden verminderd door de rol van de minister-president te versterken en tijdelijke ministeriële commissies in te stellen voor de gezamenlijke aanpak van bepaalde problemen.