Overname Fokker rond, gemor van aandeelhouders

AMSTERDAM, 20 APRIL. Met de goedkeuring door de aandeelhoudersvergadering heeft het bestuur van Fokker gisteren de een na laatste hindernis voor de overneming door DASA genomen. Nu rest alleen nog de instemming van de Europese Commissie, die eind mei wordt verwacht. Maar Fokker en Dasa zullen zolang niet wachten: al op 27 april tekenen zij in het Scheveningse Kurhaus officieel het contract waarbij Daimler-Benz-dochter Deutsche Aerospace voor 51 procent eignaar wordt van de Nederlandse vliegtuigbouwer.

Echt beslissen over het al of niet doorgaan van de transactie konden de Fokker-aandeelhouders gisteren in de Amsterdamse RAI niet. Van tevoren stond vast dat, hoezeer een aantal kleine kapitaalverschaffers zich ook zou verzetten, enkele grootaandeelhouders (waaronder de Nederlandse staat en het administratiekantoor namens de houders van certificaten) voor de bestuursvoorstellen zouden stemmen. En zo gebeurde het dus ook. Weerstand en gemor was er wel degelijk, vooral van de kant van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) en een handvol kleine aandeelhouders.

Fokker-topman E.J. Nederkoorn en zijn collega"s R.J. van Duinen en R.F. Hendriksen lardeerden hun inleidingen over het hoe en waarom van de overname met talloze fraaie illustraties en grafieken. Nederkoorns conclusie: er was geen ontkomen aan; er was in Europa slechts ruimte voor één familie straalvliegen voor regionaal verkeer en DASA was de enige reële partner die overbleef na gesprekken met andere concurrenten, waaronder British Aerospace (BAe). Dasa had bovendien samen met Fransen en Italianen een concurrerend programma, de Regioliner, op de tekentafel gezet, een project waarin de partners al 200 miljoen gulden hadden genvesteerd. “Dat was voor Fokker zeer bedreigend", aldus Nederkoorn. “Wij kozen voor DASA, omdat de Regioliner moest worden geëlimineerd, omdat het nodig was voor de continuteit van Fokker dat zelf nooit de miljarden voor een nieuwe generatie vliegtuigen had kunnen opbrengen. Het was ook nodig om aansluiting te krijgen bij de Europese infrastructuur, onder meer wat betreft financiering”.

Net als zijn collega"s van DASA vorig week voorspelde ook Nederkoorn nog twee heel moeilijke jaren in de luchtvaart en de vliegtuigindustrie. “Maar met Daimler-Benz in de rug kan je onzekerheden beter aan”. Elke twijfel aan de financiële kracht van dat Duitse mammoetconcern verwees hij naar het rijk der fabelen. “Daimler Benz is als onderneming groter dan Boeing. Het gaat momenteel inderdaad wat slechter, ook in de autosector. Maar het is pedant te vragen of dat concern wel financieel gezond is. De financiële en industriële kracht van Daimler staat voor ons buiten kijf.”

“I had a dream”, zei Nederkoorn. “Ik droomde dat iemand heel veel geld zou geven en er niets voor zou vragen. Ik ben op een gegeven moment naar Daimler-Benz-chef Edzard Reuter gegaan om me voor te stellen. Als je met de dood bedreigd wordt, ga je niet zitten wachten. Er zijn niet zoveel alternatieven in Europa en Reuter maakte me duidelijk dat, als wij naar de Amerikanen zouden uitwijken, Fokker uit Europa zou worden gedrukt. Ook hem was duidelijk dat het een bloederig gevecht zou worden. Een half jaar later bood hij samenwerking aan, op één voorwaarde: wij willen 51 procent...”

We hebben, zei Nederkoorn, met DASA gestreefd naar wederzijds vertrouwen, naar een faire deal, waarbij geen vluggertjes mogelijk zijn. Het wordt een zaak van leven en laten leven. “Er was niemand die 49 procent in Fokker wilde en ook niemand die 100 procent wilde”. Op de klacht van een aandeelhouder dat Fokker zich in feite aan de Duitsers heeft overgeleverd, reageerde Nederkoorn: “We hadden hier ook een soort DAF-vergadering van kunnen maken”.

De komst van DASA als meerderheidsaandeelhouder betekent een toename van het eigen vermogen met 911 miljoen gulden. Dat alleen al scheelt volgens Fokkers financiële man Hendriksen 60 miljoen gulden aan rente per jaar. Fokker heeft zijn boekhouding al een heel eind in de richting van Dasa aangepast. Daardoor is fors afgeboekt op de post onderhanden werk. Hendriksen: “Dat is een eenmalige aanslag op de balans. Maar we halen daardoor wel de winst dichterbij”.

Nederkoorn ontkende dat tijdens het boekenonderzoek door DASA bij Fokker “lijken in de kast” zijn ontdekt. “Dat is absolute lariekoek. Tijdens de veel te lange onderhandelingen zijn alleen wel de toekomstverwachtingen naar beneden bijgesteld”.Het zit verschillende aandeelhouders niet lekker dat zij niet de kans hebben gekregen hun aandelen te verkopen tegen dezelfde prijs (30 gulden) die de overheid voor haar 32 procentsbelang krijgt en waartegen de nieuwe aandelen Fokker aan Dsa worden geëmitteeerd. De huidige aandeelhouders komen in een onaantrekkelijke minderheidspositie, betoogde woordvoerder P. de Vries namens de VEB. De nieuwe statuten en het akkoord met DASA bieden volgens hem geen enkele bescherming voor de toekomstige outside-aandeelhouders. De Vries' vrees dat Dasa straks als aandeelhouders zal proberen haar invloed nog te vergroten via het het wegstemmen van voorgedragen Nederlandse commissarissen (4 van de 9) werd door Fokkers juristen weggenomen. Deze mogelijkheid van crowding out is contractueel uitgesloten, lieten zij weten. Het weerhield de VEB-vertegenwoordiger om tegen te stemmen.

“Wij zijn hier om te besluiten wat u en DASA al besloten hebben”, vatte een andere aandeelhouder zijn kritiek samen. Verwijzend naar Fokkers origine is het bedrijf nu volgens hem "Heim ins Reich'.