In tweedaags referendum; Italië kiest voor politieke hervormingen

ROME, 20 APRIL. Italië heeft tijdens het referendum van gisteren en zondag in grote meerderheid (bijna 83 procent) gestemd voor een hervorming van het kiesstelsel. Dit blijkt uit de laatste tellingen van vanochtend.

De financiering van de Italiaanse politieke partijen wordt na het referendum ingrijpend gewijzigd. De partijen krijgen niet langer een jaarlijkse bijdrage uit de staatskas, maar de staat betaalt alleen nog de onkosten die partijen maken voor verkiezingen. De uitslag van het referendum, dat in totaal acht vragen omvatte, wordt vooral toegeschreven aan de woede over smeergeldaffaires en over de vermeende banden tussen politici en de mafia.

“We laten een systeem achter ons dat in stukken uiteen is gevallen”, zei de gangmaker van het referendum, de afvallige christen-democraat Mario Segni, gisteren. “Het is het einde van een impotente democratie, van een onvolledige democratie. Het is het begin van een democratie van alternatieven, van een democratie waarin de partijen minder tellen en de burgers veel meer.”

Volgens de uitslag wordt het bestaande districtenstelsel voor de verkiezing van Senatoren gewijzigd van de evenredige vertegenwoordiging, die in de praktijk bestond, in een meerderheidsstelsel. Dit geldt voor driekwart van de 316 zetels en moet de vorming van "grote coalities' bevorderen.

Van de 48 miljoen Italiaanse kiezers stemde 90,1 procent voor afschaffing van het ministerie van staatsdeelneming, een van de middelen waarmee de partijen greep hadden op de omvangrijke staatssector van de economie.

Het voorstel om de minister van schatkist de bevoegdheid af te nemen om de presidenten te benoemen van spaarbanken in staatshanden, benoemingen waarover maanden, soms jaren door de politieke partijen werd onderhandeld omdat zij de banken onder elkaar wilden verdelen, is met 89,8 procent aangenomen.

Vóór opheffing van de ministeries van landbouw en toerisme stemde respectievelijk 70,1 en 82,2 procent. De regio's hopen zo hun beleidsruimte op dit gebied te vergroten. Het parlement wil deze beleidsterreinen ergens anders onderbrengen. Voor landbouw wordt gedacht aan een directoraat op Economische zaken, een minister zonder portefeuille, of de oprichting van een nieuw ministerie dat zich ook met voeding zou bezighouden. Minister Diana van landbouw heeft gezegd dat hij voorlopig aanblijft om bij internationale onderhandelingen over landbouwzaken Italië te vertegenwoordigen.

Verwacht wordt dat de controle op milieuverontreiniging aanzienlijk zal verbeteren en systematischer wordt aangepakt nu 82,5 procent van de kiezers "ja' heeft gezegd tegen het voorstel deze taak af te nemen van het ministerie van gezondheid. Het parlement moet op korte termijn een nieuw bureau hiervoor instellen.

De meeste verdeeldheid bestaat over het drugsbeleid: 55,3 procent steunde het voorstel om niet langer gevangenisstraf te zetten op drugsgebruik. Artsen zijn niet meer verplicht drugsverslaafden aan te geven bij de politie, en het criterium om onderscheid te maken tussen drugsggebruiker en drugsverslaafde is iets verruimd. De wet is een uitbreiding van een wetsvoorstel hierover.