VN evacueren gewonden na bestand in Srebrenica

TUZLA, 19 APRIL. Srebrenica is gevallen. Na maanden van Servische artilleriebeschietingen hebben de moslims zaterdag ingestemd met een bestand, dat in wezen neerkomt op de overgave van de moslim-enclave in het oosten van Bosnië.

Het akkoord voorziet in de ontwapening van de moslims, de komst van VN-soldaten en de evacuatie van gewonden; in ruil daarvoor zien de Serviërs af van de bezetting van Srebrenica.

Na de Servische opmars van eind vorige week gingen de tienduizenden moslims in Srebrenica zaterdag opnieuw door de hel: de Servische belegeraars vuurden urenlang elke zeven seconden een granaat op de stad af. Ten minste twintig mensen kwamen bij het artilleriebombardement om het leven en tientallen anderen werden gewond. “Srebrenica brandt”, zo meldde een van de commandanten van de moslim-verdedigers.

Zaterdagavond gaven de moslims hun zaak op. Onder auspiciën van de VN-opperbevelhebber in ex-Joegoslavië, generaal Wahlgren, werd een bestand getekend door de bevelhebber van de Bosnisch-Servische troepen, generaal Mladic, en zijn Bosnische collega, generaal Halilovic. Het akkoord voorzag onder andere in de volgende punten:

een bestand, ingaande zondagochtend om één minuut voor drie;

de komst van 130 Canadese VN-militairen naar Srebrenica;

een luchtbrug waarmee de VN-troepen achthonderd gewonden van Srebrenica naar Tuzla overbrengen. De helikopters moeten een tussenlanding maken in het door de Serviërs beheerste Zvornik, waar de identiteit van de gewonden wordt gecontroleerd. Op de evacuatie wordt toegezien door twee medici namens elk van de betrokken partijen en het Rode Kruis;

de demilitarisering van Srebrenica door de ontwapening van de moslim-verdedigers, onder toezicht van de VN-troepen en binnen 72 uur na de aankomst van de blauwhelmen in Srebrenica. De ontwapening betreft de inlevering van alle wapens, munitie, mijnen en springstoffen.

De commandant van de Serviërs, Ratko Mladic, heeft gisteren aangedrongen op de vernietiging van de ingeleverde wapens, maar die maakt geen deel uit van het zaterdag gesloten akkoord. De demilitarisering van Srebrenica houdt in dat de Serviërs hun opmars staken en niet zullen proberen de stad te bezetten.

Het bestand werd volgens de Bosnische radio in de nacht van zaterdag op zondag herhaaldelijk door de Serviërs geschonden, maar sinds zondag is het rustig in en rond de stad. Zondagochtend vroeg arriveerden 130 Canadese blauwhelmen vanuit Tuzla. Ze werden door de maandenlang belegerde inwoners als helden ontvangen.

De Veiligheidsraad zou voor zijn volgende debat over de crisis in ex-Joegoslavië in Srebrenica kunnen houden. Dat heeft vanochtend de Russische minister van buitenlandse zaken, Kozyrev, voorgesteld. Zelfs zei hij bereid te zijn voor een dergelijke bijeenkomst naar Sarajevo of Srebrenica te reizen.

Pag.5: Begin van evacuatie gewonden uit enclave

Ze werden door de maandenlang belegerde inwoners als helden ontvangen. In de loop van gisteren werd een begin gemaakt met het overbrengen van gewonden en ernstig zieken naar Tuzla. Gisteren werden al 130 mensen geëvacueerd. Hoewel zich bij de gewonden ook Bosnische soldaten bevonden, deden zich bij de Servische inspectie van de Franse en Britse helikopters in Zvornik geen incidenten voor. Vanochtend weigerden de moslim-bestuurders van Srebrenica wel in te stemmen met de evacuatie van niet-gewonde burgers.

Het akkoord komt volgens waarnemers neer op de feitelijke overgave van Srebrenica, ook al wordt dat in elk geval voorlopig niet door de Serviërs bezet. De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, liet gisteren overigens weten dat dat ook niet in de bedoeling ligt. Niettemin hebben de moslims tegengesproken dat Srebrenica is gevallen. De bevelhebber van de VN-troepen in Bosnië, generaal Morillon, liet gisteren weten dat Srebrenica als gevolg van het bestandsakkoord is “gered”. Hij waarschuwde de Serviërs hun aanval niet te hervatten: “Een aanval op de stad zou een aanval op de hele wereld zijn”, aldus Morillon. In Parijs heeft de Franse premier Balladur inmiddels tegengesproken dat Morillon wordt vervangen; zijn diensttijd in Bosnië is verlengd.

Het afgelopen weekeinde is elders in Bosnië de strijd tussen de Kroaten en de moslims - nominale bondgenoten in de Bosnische oorlog - hoog opgelaaid.

In Vitez en omstreken, op zeventig kilometer ten noordwesten van Sarajevo, vielen zeventig tot honderd doden in de strijd. De Kroaten en de moslims zijn hier al eerder slaags geraakt. Vrijdag escaleerden de gevechten en werden zware wapens ingezet. Volgens de moslims openden de Kroaten de aanval op een reeks door de moslims beheerste dorpen, waarvan de bewoners werden gedood of verdreven en wier huizen in brand werden gestoken. De Kroaten beweren dat de moslims in de aanval gingen en van hun kant door Kroaten bewoonde dorpen hebben verwoest en de inwoners hebben gedood. Hoeveel slachtoffers er zijn gevallen is nog niet vastgesteld. Het dodencijfer is gebaseerd op voorlopige tellingen van Britse VN-soldaten ter plekke en is niet volledig. Verreweg de meeste slachtoffers zijn dorpelingen. De Bosnische president Izetbegovic en de leider van de Bosnische Kroaten, Mate Boban, kondigden gisteravond na een gesprek in Zagreb een bestand af. Het Kroatische persbureau Hina meldde echter vanochtend dat bij een artilleriebeschieting door de moslims op de stad Kiseljak zes soldaten en een onbekend aantal burgers om het leven zijn gekomen. Hina maakte niet duidelijk of de beschieting vóór of na het ingaan van het bestand plaatsvond. (Reuter, AP, AFP)