NDT3 toont weer artistieke potentie van oudere dansers

Gezelschap: Nederlands Dans Theater 3. Nieuwe werken: The politician / Peeling the onion. Choreografie: Jennifer Muller. Muziek: collage van filmmuziek. Kostuums: Donna Marie Larsen. Nocturne. Choreografie: Martha Clarke. Muziek: Felix Mendelssohn-Bartholdy. Moonshine. Choreografie: Christopher Bruce. Muziek: Bob Dylan. Decor en kostuums: Walter Nobbe. Reprise: Obscure Temptations (Kylian/Cage, Oboe Lee). Gezien: 16 april AT&T Danstheater, Den Haag. Daar nog te zien 30 april en 5 mei. Verder: 19 mei, Rotterdam; 25 mei, Den Bosch; 7 juni, Utrecht.

De twee vaste dansers Sabine Kupferberg en Gérard Lemaitre van NDT 3 kregen voor het derde programma van deze twee jaar geleden opgerichte groep voor veertigplussers gezelschap van Jeanne Solan, dertien jaar lang een prominent danseres bij het NDT dat zij in 1986 verliet, en van de Amerikaan Gary Chryst, voormalig solist van The Joffrey Ballet en gastdanser in Broadway-produkties en bij gezelschappen van José Limon, Twyla Tharp, Eliot Feld, Lar Lubovitch en Martha Clarke, een prachtige expressieve danser met een felle attaque. Gezamenlijk vormen zij een viertal dat weer eens overduidelijk toonde wat een enorme artistieke potentie oudere dansers met een rijk en gevarieerde danscarrière achter zich in huis hebben. Stuk voor stuk gebruiken zij het verworven meesterschap over hun lichaam en hun sterk ontwikkelde persoonlijkheden om een danskunst te vertolken die niet alleen maar afhankelijk is van jeugdig elan en puur atletische virtuositeit. Het zijn gerijpte theaterdieren die feilloos tot de kern van een beweging weten door te dringen en die optimaal op het publiek kunnen overbrengen.

Het in reprise genomen werk Obscure Temptations dat Jiri Kyliàn voor het eerste programma maakte liet bovendien zien hoe zelfs zulke ervaren dansers groeien in een rol en er nieuwe facetten in aanbrengen. Als choreografen waren ditmaal Martha Clarke, Jennifer Muller en Christopher Bruce aangetrokken; de laatste twee maakten al meerdere malen werk bij het Nederlands Dans Theater.

De twee bijdragen van Martha Clarke - het in 1978 gemaakte Nocturne, een solo die nu werd gedanst door Sabina Kupferberg, en het speciaal voor Solan en Chryst gemaakte duetten Dämmerung, zijn uiterst verstilde werken waarin het gaat om kleine, subtiele bewegingen met een grote expressiviteit. Nocturne, op muziek van Mendelssohn-Bartholdy, laat een broze, bijna gemummificeerde danseres zien. Het gezicht en hoofd bedekt in windsels, het onderlichaam gehuld in een half-lange witte tutu, het bovenlijf naakt. Een breekbaar, krachteloos en hulpeloos wezen met dans in de geest en een lichaam dat die geest niet meer kan volgen. In de handen van een kunstenares als Kupferberg wordt het een aangrijpend gebeuren. Ook Dämmerung straalt een machteloosheid uit, al is er tegelijkertijd een onverzettelijke kracht in zichtbaar. En juist die kracht doet je naar een dynamischer en gevarieerdere bewegingstaal verlangen dan er nu gebruikt wordt om de relatie tussen twee mensen aan te geven.

Jennifer Muller maakte voor Gérard Lemaitre de solo The Politician / Peeling the onion, een portret van een machthebber die zich met zelfbewuste grote gebaren in verschillende gedaanten aan de massa presenteert. Onder die vermommingen blijkt een kwetsbare, onzekere man te schuilen die zijn oorspronkelijke idealen verloren heeft. Lemaitre zet de figuur voortreffelijk neer, vlijmscherp in beweging, perfect in timing. The Politician leunt meer op mime dan op dans, maar het is duidelijk dat alleen een danser er de hier getoonde kwaliteit aan kan geven.

Christopher Bruce gebruikt voor Moonshine, gemaakt op liederen van Bob Dylan meer pure dans, al zijn zijn vier reizigers duidelijk geen onbekommerd door de wereld trekkende tieners, maar mensen die een verleden met zich mee torsen en aarzelend de toekomst tegemoet gaan. De opbouw is wat onevenwichtig door de nogal willekeurig overkomende uitbarstingen van vrolijke, folkloristisch getinte fragmenten. Maar ook hier is het een genot te zien wat de vier uitvoerenden met het hun gegeven dansmateriaal doen: hoe zij elkaars kwaliteiten aanvullen en hoeveel sfeer zij weten op te bouwen.